Przeciwwskazania stosowania
Teryparatyd

Przeciwwskazania stosowania teryparatydu

Teryparatyd (rekombinowany ludzki parathormon 1-34) stosowany w leczeniu osteoporozy posiada określone przeciwwskazania, które bezwzględnie należy uwzględnić przed wdrożeniem leczenia. Systematyczny przegląd przeciwwskazań jest kluczowym elementem kwalifikacji pacjenta do terapii tym lekiem. Należy pamiętać, że struktura teryparatydu jest identyczna z sekwencją 34 N-końcowych aminokwasów endogennego ludzkiego parathormonu, co warunkuje jego działanie biologiczne, ale też określa sytuacje, w których jego zastosowanie jest niewskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Przeciwwskazaniem do stosowania teryparatydu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. W przypadku leku Osteoteri, który zawiera 20 mikrogramów teryparatydu w 80 mikrolitrach roztworu, należy zwrócić uwagę na wcześniejsze reakcje alergiczne pacjenta na składniki leku.²

Ciąża i karmienie piersią

Teryparatyd jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka nie zostało dostatecznie zbadane, dlatego lekarz powinien zawsze wykluczyć ciążę przed rozpoczęciem leczenia teryparatydem. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas terapii.³

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej

Wcześniej ujawniona hiperkalcemia stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania teryparatydu. Terapia tym lekiem może dodatkowo podwyższać stężenie wapnia w surowicy, co u pacjentów z już istniejącą hiperkalcemią mogłoby prowadzić do poważnych powikłań metabolicznych i narządowych.⁴

Zaburzenia czynności nerek

Ciężkie zaburzenia czynności nerek wykluczają możliwość zastosowania teryparatydu. Wynika to z faktu, że nerki odgrywają kluczową rolę w metabolizmie i wydalaniu zarówno leku, jak i metabolitów wapnia, których homeostaza może być zaburzona podczas terapii. Przed rozpoczęciem leczenia należy ocenić funkcję nerek pacjenta, wykonując odpowiednie badania laboratoryjne.⁵

Metaboliczne choroby kości

Terapia teryparatydem (Osteoteri) jest przeciwwskazana u pacjentów z metabolicznymi chorobami kości, takimi jak:

• Nadczynność przytarczyc – ze względu na ryzyko dalszego nasilenia zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej
• Choroba Pageta kości – gdzie już istnieje nadmierna przebudowa tkanki kostnej

⁶

Warto zaznaczyć, że teryparatyd może być stosowany w pierwotnej osteoporozie oraz osteoporozie wywołanej długotrwałym stosowaniem glikokortykosteroidów, co stanowi główne wskazanie do jego zastosowania.⁷

Nieprawidłowe wartości fosfatazy zasadowej

Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej o niewyjaśnionej przyczynie jest przeciwwskazaniem do stosowania teryparatydu. Podwyższony poziom tego enzymu może wskazywać na toczący się proces chorobowy w tkance kostnej, w tym potencjalnie na chorobę nowotworową, co wymaga diagnostyki przed ewentualnym wdrożeniem leczenia teryparatydem.⁸

Radioterapia kości

Pacjenci, którzy przeszli wcześniej radioterapię zewnętrzną lub wewnętrzną kośćca, nie powinni otrzymywać teryparatydu. Narażenie na promieniowanie jonizujące zwiększa ryzyko indukcji nowotworów kości, a teryparatyd w tej populacji pacjentów mógłby potencjalnie zwiększać to ryzyko.⁹

Nowotwory kości

Teryparatyd jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Nowotworami złośliwymi układu kostno-szkieletowego
• Przerzutami nowotworowymi do kości

¹⁰

Przeciwwskazanie to wynika z potencjalnego ryzyka stymulacji wzrostu komórek nowotworowych przez teryparatyd, co mogłoby prowadzić do progresji choroby nowotworowej. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do obecności procesu nowotworowego w układzie kostnym, należy przeprowadzić odpowiednią diagnostykę przed rozpoczęciem leczenia.¹¹

Kiedy odradzić stosowanie teryparatydu

Ostrożne stosowanie w wybranych przypadkach

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność lub rozważyć alternatywne metody leczenia osteoporozy. Przed rozpoczęciem terapii lekiem Osteoteri, zawierającym 20 mikrogramów teryparatydu w każdej dawce 80 mikrolitrów, należy dokładnie ocenić bilans korzyści i ryzyka u każdego pacjenta indywidualnie.¹²

Teryparatyd dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu, co wymaga od pacjenta lub opiekuna umiejętności wykonywania zastrzyków podskórnych. W przypadku pacjentów, którzy nie są w stanie samodzielnie podawać leku lub nie mają odpowiedniej opieki, należy rozważyć alternatywne metody leczenia osteoporozy.¹³

Monitorowanie parametrów biochemicznych

Przed rozpoczęciem leczenia teryparatydem oraz podczas terapii należy monitorować stężenie wapnia w surowicy i funkcję nerek. Wstępowe nieprawidłowości w tych parametrach, nawet jeśli nie stanowią bezwzględnego przeciwwskazania, mogą skłaniać do odradzenia terapii teryparatydem i wyboru innego leku przeciwosteoporotycznego.¹⁴

Pacjentom z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek również należy ostrożnie zalecać teryparatyd, z regularnym monitorowaniem parametrów nerkowych podczas terapii.¹⁵

Wywiad onkologiczny

U pacjentów z wywiadem onkologicznym, nawet jeśli nie dotyczy on bezpośrednio układu kostnego, należy bardzo ostrożnie rozważyć zastosowanie teryparatydu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do ryzyka nawrotu choroby nowotworowej lub rozwoju nowego procesu nowotworowego, lekarz powinien odradzić stosowanie tego leku.¹⁶

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów po przebytych chorobach nowotworowych o zwiększonym ryzyku przerzutów do kości, takich jak rak piersi, płuc, prostaty czy nerki, mimo braku aktualnych klinicznych cech przerzutów.¹⁷