izoforma CYP 3A4/5
Izoformy CYP 3A4 i CYP 3A5 należą do rodziny cytochromów P450, które są kluczowymi enzymami zaangażowanymi w metabolizm leków i innych ksenobiotyków. CYP 3A4 jest najbardziej obficie występującą izoformą cytochromu P450 w wątrobie i jelicie cienkim, odpowiadającą za metabolizm około 50% stosowanych klinicznie leków.
CYP 3A5 wykazuje znaczną homologię sekwencji z CYP 3A4 (około 85%) i podobną specyficzność substratową, jednak jego ekspresja podlega znacznemu polimorfizmowi genetycznemu. Aktywna forma enzymu CYP 3A5 występuje tylko u około 10-30% populacji kaukaskiej, podczas gdy częstość ta jest wyższa w populacjach afrykańskich (do 50%).
Klinicznie, zmienność aktywności izoform CYP 3A4/5 może prowadzić do istotnych różnic w metabolizmie leków, wpływając na ich biodostępność, skuteczność terapeutyczną oraz ryzyko działań niepożądanych. Wśród substratów tych enzymów znajdują się m.in. statyny, benzodiazepiny, inhibitory kanału wapniowego, makrolidy, leki immunosupresyjne oraz przeciwnowotworowe.
Aktywność izoform CYP 3A4/5 może być hamowana lub indukowana przez liczne substancje, co stanowi podłoże wielu istotnych interakcji lekowych. Klasycznymi inhibitorami są sok grejpfrutowy, erytromycyna, ketokonazol i ritonawir, natomiast wśród induktorów wymienia się rifampicynę, fenytoinę, karbamazepinę i dziurawiec zwyczajny.