zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej
Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej to podstawowe badanie obrazowe wykorzystywane w diagnostyce chorób płuc, serca i innych struktur znajdujących się w obrębie klatki piersiowej. Wykonywane jest za pomocą promieniowania rentgenowskiego, które przechodzi przez ciało pacjenta i jest pochłaniane w różnym stopniu przez tkanki o różnej gęstości.
Standardowo wykonuje się dwie projekcje: przednio-tylną (PA) oraz boczną. Projekcja PA pozwala na ocenę ogólnej struktury płuc, sylwetki serca, przepony, a także elementów kostnych klatki piersiowej. Projekcja boczna umożliwia lepszą wizualizację przestrzeni zamoststkowej, tylnych odcinków żeber oraz kręgosłupa piersiowego.
Badanie to jest nieocenione w diagnostyce zapalenia płuc, gruźlicy, nowotworów płuc, odmie opłucnowej, wysięku opłucnowego, niewydolności serca, a także urazów klatki piersiowej. Jest relatywnie tanie, łatwo dostępne i związane z niewielką dawką promieniowania, co czyni je badaniem pierwszego wyboru w wielu sytuacjach klinicznych.
Interpretacja zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej wymaga dużego doświadczenia klinicznego i znajomości anatomii radiologicznej. Nowoczesne metody, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, oferują bardziej szczegółowy obraz, jednak klasyczne zdjęcie rentgenowskie pozostaje podstawowym narzędziem diagnostycznym w codziennej praktyce klinicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Kostochondryt – Diagnostyka i diagnoza
Kostochondryt to zapalenie chrząstki łączącej żebra z mostkiem, manifestujące się bólem ściany klatki piersiowej nasilającym się przy palpacji stawów żebrowo-mostkowych (szczególnie II-V żebra) oraz podczas ruchów klatki piersiowej i głębokiego oddychania. Rozpoznanie jest kliniczne i opiera się na wywiadzie oraz badaniu fizykalnym, w tym manewrach prowokacyjnych takich jak „pianie koguta” czy przywiedzenie ręki do klatki piersiowej. Brak jest specyficznych badań laboratoryjnych lub obrazowych potwierdzających kostochondryt, dlatego diagnostyka polega głównie na wykluczeniu innych poważnych przyczyn bólu w klatce piersiowej, takich jak zawał mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zatorowość płucna czy rozwarstwienie aorty. Zalecane jest wykonanie EKG oraz zdjęcia RTG klatki piersiowej u pacjentów powyżej 35 roku życia lub z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
atak paniki, badanie elektrokardiograficzne, badanie fizykalne, badanie funkcji płuc, ból klatki piersiowej, ból ściany klatki piersiowej, bolesność uciskowa, choroba refluksowa przełyku, chrząstka żebrowo-mostkowa, elektrokardiogram, kostochondryt, marker zapalny, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, niewydolność serca, odma opłucnowa samoistna, połączenie żebrowo-mostkowe, próba prowokacyjna, przerost kości, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, staw żebrowo-mostkowy, tomografia komputerowa, wywiad medyczny, zapalenie błony maziowej, zapalenie kości, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół SAPHO - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzone wady serca – Diagnostyka i diagnoza
Wrodzone wady serca (WWS) występują u około 1% noworodków i stanowią główną przyczynę zgonów niemowląt z wadami wrodzonymi, odpowiadając za 4% zgonów noworodków oraz 30-50% zgonów związanych z anomaliami wrodzonymi. Diagnostyka prenatalna, obejmująca rutynowe USG, echokardiografię płodową (18-22 tydzień ciąży) oraz badania genetyczne, pozwala na wykrycie około 70% ciężkich wad serca, co umożliwia optymalne przygotowanie do porodu i wczesne leczenie. Po urodzeniu kluczowe są badania przesiewowe, takie jak pulsoksymetria (zmniejszająca śmiertelność o 33%), badanie fizykalne, echokardiografia i EKG. W diagnostyce starszych niemowląt i dzieci stosuje się dodatkowo RTG klatki piersiowej, Holter EKG, próbę wysiłkową oraz zaawansowane metody obrazowania, w tym cewnikowanie serca, rezonans magnetyczny (MRI) i tomografię komputerową (CT). Wczesne rozpoznanie i multidyscyplinarne podejście do leczenia znacząco poprawiają rokowanie, zmniejszając ryzyko powikłań neurologicznych i śmiertelności.
anomalia wrodzona, badanie fizykalne, badanie genetyczne prenatalne, badanie pulsoksymetryczne, badanie ultrasonograficzne, biomarker, cewnikowanie serca, diagnostyka prenatalna, duszność, echokardiografia, echokardiografia 3D, echokardiografia płodowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrofizjologiczne badanie serca, elektrokardiogram, holter EKG, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiochirurg dziecięcy, kardiolog dziecięcy, krytyczna wada serca, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, sekwencjonowanie DNA, sinica, szmer sercowy, tomografia komputerowa serca, wrodzona wada serca, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Niedomykalność zastawki aortalnej – Diagnostyka i diagnoza
Niedomykalność zastawki aortalnej (NZA) charakteryzuje się wstecznym przepływem krwi z aorty do lewej komory podczas rozkurczu, co prowadzi do przeciążenia objętościowego i potencjalnego uszkodzenia mięśnia sercowego. Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu i badania fizykalnego, gdzie kluczowym objawem jest szmer wczesnorozkurczowy przy lewej krawędzi mostka, z dodatnim wskaźnikiem wiarygodności 9,9 dla rozpoznania NZA o nasileniu co najmniej łagodnym. Echokardiografia przezklatkowa (TTE) pozostaje złotym standardem diagnostycznym, oferując niemal 100% czułość i swoistość, umożliwiając ocenę etiologii, stopnia ciężkości oraz wizualizację fali zwrotnej. Kluczowe parametry echokardiograficzne to czas połowicznego spadku ciśnienia, vena contracta, objętość fali zwrotnej (RVol), efektywne pole powierzchni ujścia fali zwrotnej (EROA) oraz odwrócenie przepływu w aorcie zstępującej z prędkością końcoworozkurczową ≥20 cm/s. Frakcja niedomykalności ≥50% wskazuje na ciężką postać choroby. Diagnostyka uzupełniająca obejmuje rezonans magnetyczny serca (CMR) w przypadkach niejednoznacznych wyników echokardiografii oraz tomografię komputerową (CT) do oceny strukturalnej zastawki i aorty.
aortografia, badanie fizykalne, cewnikowanie serca, choroba zastawkowa serca, ciśnienie tętna, dwupłatkowa zastawka aortalna, echokardiografia, echokardiografia dopplerowska, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrokardiogram, frakcja niedomykalności, frakcja wyrzutowa lewej komory, niedomykalność zastawki aortalnej, objętość fali zwrotnej, przerost lewej komory, rezonans magnetyczny serca, test wysiłkowy, tomografia komputerowa, vena contracta, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Wklęsłe żebro – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wklęsła klatka piersiowa (Pectus excavatum) jest jedną z najczęstszych wrodzonych deformacji ściany klatki piersiowej, która może prowadzić do upośledzenia funkcji sercowo-płucnych, zmniejszonej tolerancji wysiłku oraz zaburzeń psychospołecznych, zwłaszcza w umiarkowanych i ciężkich przypadkach. Korekcja chirurgiczna, w tym procedury Nussa i Ravitcha, wykazuje wysoką skuteczność w zmniejszaniu kompresji serca i płuc, co przekłada się na poprawę pojemności minutowej serca, prędkości przepływu oraz wymiarów prawych komór serca. Pooperacyjna poprawa jakości życia, zarówno fizyczna, jak i psychospołeczna, została potwierdzona w badaniach prospektywnych, z istotnym wzrostem samooceny, lepszym samopoczuciem emocjonalnym oraz zwiększonym udziałem w aktywnościach fizycznych i społecznych. Wskaźnik nawrotów deformacji po zabiegach jest niski (<1%), a satysfakcja pacjentów z efektów kosmetycznych i funkcjonalnych jest wysoka.
duszność, funkcja sercowo-płucna, jakość życia związana ze zdrowiem, kompresja, korekcja chirurgiczna, MIRPE, ocena kliniczna, ocena radiologiczna, pectus excavatum, pojemność minutowa serca, procedura Nussa, procedura Ravitcha, technika otwarta, wrodzona deformacja ściany klatki piersiowej, wskaźnik Hallera, wskaźnik nawrotów, zaburzenie rytmu serca, zapadnięcie mostka, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zmniejszona tolerancja wysiłku - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Zapobieganie i profilaktyka
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych w USA i na świecie, z około 228 820 nowymi przypadkami i 135 720 zgonami w 2020 roku. Wczesne wykrycie za pomocą corocznych badań przesiewowych niskodawkową tomografią komputerową (LDCT) u osób w wieku 50-80 lat z historią palenia ≥20 paczkolat (obecnie palących lub rzuciwszy palenie w ciągu ostatnich 15 lat) znacząco poprawia przeżywalność, zmniejszając śmiertelność z powodu raka płuca o 20% oraz ogólną śmiertelność o około 6,7%. Badania przesiewowe należy przerwać po 15 latach abstynencji od palenia lub w przypadku istotnych schorzeń ograniczających długość życia lub możliwość leczenia operacyjnego. USPSTF rekomenduje stosowanie prostych kryteriów wieku i historii palenia zamiast złożonych modeli ryzyka, a jedyną zalecaną metodą przesiewową jest LDCT, która przewyższa skutecznością zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej. Wykrycie raka na wczesnym etapie pozwala na leczenie z 5-letnią przeżywalnością sięgającą nawet 90%.
Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne, badanie plwociny, badanie przesiewowe, bierne palenie, biopsja płuca, bronchoskopia, narażenie na radon, niskodawkowa tomografia komputerowa, paczkolat, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, przewlekła choroba płuc, rak jelita grubego, rak piersi, rak płuca, rak prostaty, śmiertelność z powodu raka płuca, substancja rakotwórcza, wynik fałszywie dodatni, zapadnięcie płuca, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła obturacyjna choroba płuc – Diagnostyka i diagnoza
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) jest istotnym problemem zdrowia publicznego, będąc trzecią wiodącą przyczyną przedwczesnej śmierci na świecie. Diagnostyka POChP opiera się przede wszystkim na spirometrii, gdzie podstawowym kryterium jest stosunek FEV1/FVC poniżej 0,7 po podaniu leku rozszerzającego oskrzela, świadczący o nieodwracalnym ograniczeniu przepływu powietrza. Stopień zaawansowania choroby klasyfikuje się na podstawie wartości FEV1: stadium I (łagodne) ≥ 80%, II (umiarkowane) 50-79%, III (ciężkie) 30-49%, IV (bardzo ciężkie) < 30% wartości należnej lub < 50% przy obecności przewlekłej niewydolności oddechowej. Diagnostyka powinna uwzględniać wywiad dotyczący czynników ryzyka (głównie palenie tytoniu), objawy kliniczne (duszność wysiłkowa, przewlekły kaszel, odkrztuszanie plwociny, świsty) oraz badanie fizykalne, które w zaawansowanych stadiach może wykazywać zmiany takie jak spłaszczenie przepony czy przedłużony wydech.
badanie fizykalne, duszność wysiłkowa, FEV1, FVC, gazometria krwi tętniczej, hiperinflacja płuc, hiperkapnia, komorbidność, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, natężona pojemność życiowa, niedobór alfa-1-antytrypsyny, niewydolność oddechowa, obturacja dróg oddechowych, odkrztuszanie plwociny, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekły kaszel, pulsoksymetria, rozedma, rozstrzenie oskrzeli, saturacja krwi tlenem, spirometria, świszczący oddech, test 6-minutowego marszu, tomografia komputerowa, zapalenie oskrzeli, zarostowe zapalenie oskrzelików, zastoinowa niewydolność serca, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Zwężenie mitralne – Diagnostyka i diagnoza
Zwężenie zastawki mitralnej charakteryzuje się ograniczeniem przepływu krwi z lewego przedsionka do lewej komory, co prowadzi do objawów zastoju płucnego i powikłań hemodynamicznych. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym (szmer rozkurczowy, trzask otwarcia zastawki, głośny ton S1) oraz przede wszystkim na echokardiografii, która jest złotym standardem. Echokardiografia przezklatkowa (TTE) i przezprzełykowa (TEE) umożliwiają ocenę morfologii zastawki, pola powierzchni (prawidłowo 4-5 cm²), gradientu ciśnień i czasu półtrwania gradientu (pressure half-time). Zwężenie umiarkowane definiuje się jako pole powierzchni 1,5-2,5 cm² lub czas półtrwania ≥150 ms, a ciężkie jako pole ≤1,5 cm² lub czas półtrwania >150 ms. Dodatkowo stosuje się badania obrazowe (RTG, CT, CMR) oraz EKG i monitorowanie Holterowskie w celu oceny powikłań, takich jak powiększenie lewego przedsionka czy migotanie przedsionków.
cewnikowanie serca, ciśnienie w tętnicy płucnej, echokardiografia, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiografia wysiłkowa, elektrokardiogram, gorączka reumatyczna, gradient ciśnień, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiomiopatia przerostowa, koronarografia, migotanie przedsionków, monitorowanie holterowskie, nadciśnienie płucne, niewydolność serca, pole powierzchni zastawki, rezonans magnetyczny serca, szmer rozkurczowy, szmer serca, technika Dopplera, test wysiłkowy, tomografia komputerowa, zaburzenie rytmu serca, zaciskające zapalenie osierdzia, zastawka dwudzielna, zastój w płucach, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zwężenie mitralne, zwężenie zastawki mitralnej - Leksykon chorób i schorzeń
Mezotelioma – Epidemiologia
Mezotelioma to rzadki, wysoce śmiertelny nowotwór wywodzący się z komórek mezotelium, silnie związany z ekspozycją na azbest. Rocznie diagnozuje się około 2800-3300 przypadków w USA oraz około 2700 w Wielkiej Brytanii, z globalną zapadalnością około 16 przypadków na milion osób i 15 000-30 000 zgonów rocznie. Choroba charakteryzuje się długim okresem latencji, średnio około 40 lat, co powoduje, że efekty ograniczeń stosowania azbestu wprowadzonych w latach 80. i 90. XX wieku zaczynają być widoczne dopiero obecnie. Zapadalność wykazuje zróżnicowanie geograficzne, odzwierciedlające historyczne wzorce ekspozycji, z najwyższymi wskaźnikami (do 30/milion) w krajach uprzemysłowionych, takich jak Australia, Belgia i Wielka Brytania. Mężczyźni stanowią 70-85% przypadków mezoteliomy opłucnej, jednak obserwuje się wzrost zachorowań u kobiet, które częściej doświadczają ekspozycji parazawodowej lub środowiskowej. Średni wiek diagnozy to około 72 lata, a mediana przeżycia wynosi 8-18 miesięcy.
badanie epidemiologiczne, badanie obrazowe, badanie przesiewowe, biomarker, ekspozycja na azbest, ekspozycja środowiskowa, ekspozycja zawodowa, fluoro-edenit, mediana przeżycia, mezotelioma, mezotelioma opłucnej, mezotelioma otrzewnej, okres latencji, opłucna, osierdzie, osłonka jądra, otrzewna, pozytonowa tomografia emisyjna, remediacja środowiskowa, rozkład wiekowy, tomografia komputerowa, włókna azbestowe, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Pylica krzemowa – Epidemiologia
Pylica krzemowa (silicosis) jest najczęstszą formą pylicy płuc, stanowiącą około 90% wszystkich przypadków na świecie, wywołaną inhalacją krystalicznej krzemionki w przemyśle budowlanym, górnictwie i produkcji materiałów budowlanych. W 2017 roku odnotowano 23 695 nowych przypadków (standaryzowany wiekowo współczynnik zapadalności ASIR 0,30/100 000), a roczna liczba zgonów przekracza 12 900. Epidemiologia wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne, z najwyższą zapadalnością w regionie Wschodniej Azji (ASIR 0,78/100 000) oraz rosnącą liczbą przypadków w Afryce i Ameryce Południowej. W Polsce w latach 2000-2019 zgłoszono 2066 potwierdzonych przypadków pylicy krzemowej, stanowiących 12,8-21,2% wszystkich pylic płuc. Szczególnie niepokojąca jest nowa epidemia wśród pracowników obróbki kamienia sztucznego, gdzie 95% badanych było narażonych na suchą obróbkę, co znacząco zwiększa ryzyko rozwoju choroby. Diagnostyka opiera się na badaniach przesiewowych, jednak konwencjonalne zdjęcia rentgenowskie mają ograniczoną wartość w wykrywaniu wczesnych stadiów, co podkreśla potrzebę stosowania tomografii komputerowej wysokiej rozdzielczości (HRCT).
DALY, ekspozycja na krzemionkę, gruźlica płuc, gruźlica pozapłucna, izoniazyd, krzemico-gruźlica, krzemionka krystaliczna, masywne włóknienie postępujące, obciążenie chorobą, próba tuberkulinowa, pylica krzemowa, pylica płuc, rehabilitacja pulmonologiczna, spirometria, śródmiąższowa choroba płuc, standaryzowany wiekowo wskaźnik, test funkcji oddechowej, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, współczynnik zapadalności, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Pierścień naczyniowy – Diagnostyka i diagnoza
Pierścień naczyniowy to rzadka wrodzona wada serca (ok. 1% wad wrodzonych), w której aorta lub jej odgałęzienia tworzą strukturę uciskającą tchawicę i/lub przełyk, prowadząc do objawów oddechowych (np. stridor) i dysfagii. Najczęstsze typy to podwójny łuk aorty oraz prawy łuk aorty z aberrantną lewą tętnicą podobojczykową. Diagnostyka opiera się na wysokim podejrzeniu klinicznym, badaniu fizykalnym, zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej, badaniu kontrastowym przełyku (ezofagogram), echokardiografii, tomografii komputerowej (CT) i rezonansie magnetycznym (MRI). CT jest złotym standardem, umożliwiając dokładną ocenę anatomii i ucisku tchawicy oraz przełyku, a prenatalna diagnostyka echokardiograficzna i MRI pozwala na wczesne rozpoznanie i planowanie leczenia. Bronchoskopia i endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego są stosowane w ocenie ciężkich objawów.
angiografia CT, badanie fizykalne, bronchoskopia, cewnikowanie serca, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, diagnostyka prenatalna, diagnostyka różnicowa, duszność, dysfagia, echokardiografia, echokardiografia płodowa, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, ezofagogram, interwencja chirurgiczna, pierścień naczyniowy, podwójny łuk aorty, prawy łuk aorty, refluks żołądkowo-przełykowy, rezonans magnetyczny, rezonans magnetyczny płodu, stridor, tętnica podobojczykowa, tomografia komputerowa, wrodzona wada serca, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych, przewyższając śmiertelność z powodu raka piersi, jelita grubego, prostaty i trzustki łącznie. Wczesne wykrycie za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej (LDCT) znacząco poprawia przeżywalność, zwłaszcza u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, definiowanych przez USPSTF jako osoby w wieku 50-80 lat z historią palenia ≥20 paczkolat, które obecnie palą lub rzuciły palenie w ciągu ostatnich 15 lat. Badania przesiewowe LDCT obniżają śmiertelność o około 20% w porównaniu do standardowego RTG klatki piersiowej, umożliwiając wykrycie nowotworów we wczesnym stadium (stadium I z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia około 73%). Procedura jest szybka, nieinwazyjna, wykorzystuje około 75% mniej promieniowania niż standardowa tomografia i wymaga corocznego powtarzania, z przerwaniem badań po 15 latach abstynencji od palenia lub w przypadku ograniczonej oczekiwanej długości życia.
badanie przesiewowe, badanie przesiewowe raka płuca, biomarker, biopsja, chirurg klatki piersiowej, ekspozycja na promieniowanie, nadrozpoznawalność, narażenie na azbest, narażenie na radon, niskodawkowa tomografia komputerowa, obturacyjna choroba płuc, paczkolat, pulmonolog, radiolog, rak jelita grubego, rak piersi, rak płuca, rak prostaty, rak trzustki, śmiertelność z powodu raka płuca, sztuczna inteligencja w medycynie, wskaźnik przeżywalności, wspólne podejmowanie decyzji, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki trójdzielnej – Diagnostyka i diagnoza
Choroba zastawki trójdzielnej charakteryzuje się dysfunkcją zastawki między prawym przedsionkiem a prawą komorą serca, co może prowadzić do niedomykalności lub zwężenia. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu fizykalnym, w tym osłuchiwaniu serca w poszukiwaniu szmerów oraz ocenie objawów klinicznych takich jak zmęczenie, duszność i obrzęki. Kluczową rolę odgrywa echokardiografia, w tym przezklatkowa (TTE), przezprzełykowa (TEE) oraz trójwymiarowa (3D), które umożliwiają ocenę struktury zastawki, stopnia niedomykalności lub zwężenia oraz funkcji prawej komory i ciśnienia w tętnicy płucnej. Dodatkowo stosuje się rezonans magnetyczny serca (CMR), tomografię komputerową (CT), zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej oraz badania elektrokardiograficzne (EKG, Holter) w celu kompleksowej oceny stanu serca i różnicowania przyczyn dysfunkcji zastawki.
badanie echokardiograficzne, cewnikowanie serca, choroba zastawki serca, choroba zastawki trójdzielnej, dysfunkcja prawej komory, echokardiografia, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiografia trójwymiarowa, elektrokardiogram, holter EKG, kardiolog, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność serca, powiększenie wątroby, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, tomografia komputerowa serca, TRI-SCORE, zabieg przezskórny, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół rakowiaka, zwężenie zastawki trójdzielnej