pylica krzemowa

Pylica krzemowa (krzemica) to choroba zawodowa płuc wywołana długotrwałym wdychaniem pyłu zawierającego krystaliczną krzemionkę (dwutlenek krzemu). Należy do grupy pylić śródmiąższowych i charakteryzuje się postępującym, nieodwracalnym włóknieniem tkanki płucnej, co prowadzi do stopniowego upośledzenia funkcji oddechowych.

W patogenezie pylicy krzemowej kluczową rolę odgrywa reakcja zapalna wywołana przez cząstki krzemionki fagocytowane przez makrofagi płucne. Aktywowane makrofagi uwalniają cytokiny prozapalne i czynniki wzrostu, które stymulują fibroblasty do nadmiernej produkcji kolagenu. Z czasem w płucach tworzą się charakterystyczne guzki krzemowe, a postępujące włóknienie prowadzi do utraty elastyczności płuc i zaburzeń wymiany gazowej.

Objawy pylicy krzemowej rozwijają się stopniowo i obejmują narastającą duszność wysiłkową, suchy kaszel oraz zmniejszenie tolerancji wysiłku. W zaawansowanym stadium choroba może prowadzić do niewydolności oddechowej, serca płucnego i znacznego ograniczenia wydolności fizycznej. Pylica krzemowa zwiększa również ryzyko zachorowania na gruźlicę płuc, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc oraz raka płuca.

Diagnostyka pylicy krzemowej opiera się na wywiadzie zawodowym, badaniach obrazowych klatki piersiowej (RTG, HRCT), badaniach czynnościowych płuc oraz ocenie narażenia zawodowego. Charakterystyczny obraz radiologiczny obejmuje drobne, dobrze odgraniczone guzki w górnych i środkowych polach płucnych, które w zaawansowanym stadium mogą się zlewać.

Leczenie pylicy krzemowej jest głównie objawowe, ponieważ zmiany włóknieniowe są nieodwracalne. Obejmuje ono zaprzestanie ekspozycji na pył krzemionkowy, leczenie powikłań, tlenoterapię w przypadku hipoksemii oraz rehabilitację oddechową. Najważniejszą formą przeciwdziałania chorobie jest profilaktyka poprzez redukcję narażenia zawodowego na krzemionkę, stosowanie środków ochrony indywidualnej oraz regularne badania przesiewowe osób narażonych.