Działania niepożądane
Dexamethasone Krka 4 mg/ml

Działania niepożądane leku Dexamethasone Krka

Lek Dexamethasone Krka (4 mg/ml lub 8 mg/2 ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji) zawiera jako substancję czynną deksametazonu fosforan (w postaci deksametazonu sodu fosforanu). Podczas terapii tym preparatem mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, których ryzyko i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz czasem trwania leczenia. ¹

Ryzyko działań niepożądanych w zależności od czasu stosowania

Podczas krótkotrwałego leczenia deksametazonem ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest stosunkowo małe. Istotnym wyjątkiem jest pozajelitowe leczenie dużymi dawkami, które może prowadzić do szeregu poważnych powikłań, takich jak: zaburzenia elektrolitowe, obrzęki, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, zatrzymanie akcji serca, zaburzenia rytmu serca lub drgawki. Nawet przy krótkotrwałym stosowaniu mogą pojawić się objawy kliniczne zakażeń. ²

Należy również pamiętać o możliwości wystąpienia owrzodzeń żołądka i dwunastnicy (często indukowanych stresem), gdyż leczenie kortykosteroidami może maskować ich objawy. Dodatkowo, deksametazon może powodować zmniejszenie tolerancji glukozy. ³

Szczegółowy opis działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono działania niepożądane, których częstość jest trudna do określenia ze względu na ich ścisłą zależność od dawki i czasu trwania leczenia: ⁴

Zakażenia i zaburzenia immunologiczne

Deksametazon może maskować objawy zakażeń, a także prowadzić do wystąpienia lub zaostrzenia infekcji wirusowych, grzybiczych, bakteryjnych, pasożytniczych i oportunistycznych. Odnotowano również przypadki aktywacji węgorczycy. ⁵

W zakresie układu immunologicznego mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości (np. wysypka polekowa) oraz ciężkie reakcje anafilaktyczne, obejmujące zaburzenia rytmu serca, skurcz oskrzeli, niedociśnienie lub nadciśnienie tętnicze, zapaść krążeniową, zatrzymanie akcji serca oraz ogólne osłabienie układu odpornościowego. ⁶

Zaburzenia hematologiczne i endokrynologiczne

W zakresie układu krwiotwórczego może wystąpić umiarkowana leukocytoza, limfopenia, eozynopenia oraz policytemia. ⁷

Zaburzenia endokrynologiczne obejmują zespół Cushinga (z charakterystycznymi objawami takimi jak twarz księżycowata, otyłość brzuszna i nadmiar płynów ustrojowych) oraz zahamowanie czynności kory nadnerczy. ⁸

Zaburzenia metaboliczne i odżywienia

Deksametazon może powodować zatrzymanie sodu (z towarzyszącym obrzękiem), zwiększone wydalanie potasu (co niesie ryzyko arytmii), zwiększenie masy ciała, obniżenie tolerancji glukozy, cukrzycę, hipercholesterolemię, hipertriglicerydemię oraz zwiększenie apetytu. ⁹

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

W sferze psychicznej mogą wystąpić: depresja, drażliwość, euforia, zwiększenie napędu, psychoza, mania, omamy, zmiany nastroju, lęk, zaburzenia snu, a nawet myśli samobójcze. ¹⁰

W zakresie układu nerwowego odnotowano występowanie guza rzekomego mózgu, objawów padaczki utajonej oraz zwiększoną skłonność do drgawek u pacjentów z padaczką objawową. ¹¹

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

U niemowląt przedwcześnie urodzonych może wystąpić kardiomiopatia przerostowa. ¹²

W zakresie układu naczyniowego możliwe jest nadciśnienie tętnicze, zwiększone ryzyko miażdżycy i zakrzepicy, zapalenie naczyń (może wystąpić również jako efekt odstawienia po długotrwałej terapii) oraz zwiększona kruchość naczyń włosowatych. ¹³

Zaburzenia okulistyczne

Deksametazon może powodować zaćmę (głównie zaćmę tylną podtorebkową), jaskrę, zaostrzenie objawów związanych z owrzodzeniem rogówki, zaostrzenie wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych zakażeń oka, zaostrzenie bakteryjnego zapalenia rogówki, opadanie powiek, rozszerzenie źrenic, obrzęk spojówek oraz jatrogenną perforację twardówki. ¹⁴

Rzadko obserwuje się przemijający wytrzeszcz oczu, a po podaniu podspojówkowym może wystąpić opryszczkowe zapalenie rogówki, perforacja rogówki w przypadku istniejącego zapalenia rogówki oraz niewyraźne widzenie. Odnotowano również przypadki chorioretinopatii. ¹⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

Wśród powikłań dotyczących przewodu pokarmowego wymienia się wrzody żołądka i jelit, krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie trzustki, niestrawność (uczucie dyskomfortu w żołądku) oraz czkawkę. ¹⁶

Zaburzenia skórne i mięśniowo-szkieletowe

Na skórze mogą pojawić się rozstępy, atrofia skóry, teleangiektazje, wybroczyny, hipertrichoza, trądzik steroidowy, zapalenie skóry podobne do trądziku różowatego (okołoustne) oraz zaburzenia barwnikowe. ¹⁷

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe obejmują miopatię, osłabienie mięśni, osteoporozę (zależną od dawki, możliwą również po krótkotrwałym stosowaniu), aseptyczną martwicę kości, choroby ścięgien, zapalenie ścięgna, zerwanie ścięgna, lipomatozę nadtwardówkową oraz zahamowanie wzrostu u dzieci. ¹⁸

Zaburzenia układu rozrodczego i inne

Deksametazon może powodować zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, co może prowadzić do nieregularnych miesiączek, braku miesiączki, hirsutyzmu oraz impotencji. ¹⁹

Dodatkowo obserwuje się wolniejsze gojenie się ran. ²⁰

Reakcje po podaniu miejscowym

Po podaniu miejscowym mogą wystąpić reakcje podrażnieniowe i nietolerancji (uczucie pieczenia, długotrwały ból), szczególnie przy podawaniu do gałki ocznej. W przypadku niewłaściwego podania dostawowego (poza jamę stawową) istnieje ryzyko atrofii skóry i tkanki podskórnej w miejscu wstrzyknięcia. ²¹

Tabela działań niepożądanych

Szczególne sytuacje kliniczne

Podczas pozajelitowego leczenia dużymi dawkami należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia zaburzeń elektrolitowych, obrzęków, wzrostu ciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca oraz drgawek. ²²

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. ²³