fenotyp słabo metabolizujący
Fenotyp słabo metabolizujący (ang. poor metabolizer, PM) odnosi się do osób, które posiadają wrodzoną obniżoną zdolność metabolizowania określonych substancji, najczęściej leków, z powodu zmniejszonej aktywności lub całkowitego braku funkcjonalnych enzymów. Ten fenotyp ma istotne znaczenie w farmakogenetyce i medycynie spersonalizowanej.
Najczęściej fenotypy słabo metabolizujące dotyczą polimorfizmów enzymów cytochromu P450, zwłaszcza CYP2D6, CYP2C19 i CYP2C9, które są odpowiedzialne za metabolizm wielu powszechnie stosowanych leków. Osoby z tym fenotypem są narażone na zwiększone ryzyko działań niepożądanych przy standardowych dawkach leków, ponieważ substancje aktywne mogą kumulować się w organizmie z powodu spowolnionego metabolizmu.
Identyfikacja pacjentów z fenotypem słabo metabolizującym ma kluczowe znaczenie kliniczne, gdyż wymaga często modyfikacji dawkowania leków lub wyboru alternatywnych terapii. U takich osób może być konieczne zmniejszenie dawki standardowej o 50-75% lub wydłużenie odstępów między dawkami, aby uniknąć toksyczności. Badania farmakogenetyczne przed włączeniem terapii mogą pomóc w identyfikacji pacjentów z tym fenotypem.
Częstość występowania fenotypów słabo metabolizujących różni się znacząco między grupami etnicznymi. Przykładowo, fenotyp PM dla CYP2D6 występuje u około 5-10% populacji europejskiej, ale tylko u 1-2% populacji azjatyckiej. Ta zmienność genetyczna ma znaczenie dla globalnych strategii farmakoterapeutycznych i podkreśla potrzebę indywidualizacji leczenia.