Wpływ Dexamethasone Krka na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie glikokortykosteroidów, w tym deksametazonu, u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi i ostrożności ze strony lekarza prowadzącego. Dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka jest niezbędna przed podjęciem decyzji o włączeniu leczenia u tych grup pacjentek. Deksametazon jako substancja z grupy glikokortykosteroidów charakteryzuje się zdolnością do przenikania przez barierę łożyskową oraz do mleka kobiecego, co wiąże się z określonymi konsekwencjami dla płodu i noworodka.¹

Stosowanie deksametazonu w okresie ciąży

Decyzja o zastosowaniu deksametazonu u kobiet ciężarnych powinna być poprzedzona wnikliwą analizą potencjalnych korzyści względem możliwych zagrożeń. Szczególną ostrożność należy zachować w pierwszym trymestrze ciąży, kiedy to organogeneza jest najbardziej wrażliwa na działanie czynników zewnętrznych, w tym leków.²

Długotrwała terapia glikokortykosteroidami w okresie ciąży może prowadzić do zaburzeń wzrostu płodu. Mechanizm tego zjawiska związany jest z wpływem glikokortykosteroidów na procesy metaboliczne oraz hormonalne w organizmie matki i płodu.³

Potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu

Badania na zwierzętach wykazały, że podawanie kortykosteroidów w okresie ciąży może prowadzić do nieprawidłowości rozwojowych płodu, w tym:

• Rozszczepy podniebienia – nieprawidłowe formowanie się podniebienia u rozwijającego się płodu
• Opóźnienie wzrostu płodu – spowolnienie tempa wzrostu wewnątrzmacicznego
• Niekorzystny wpływ na ogólny rozwój płodu – zaburzenia w prawidłowym przebiegu procesów rozwojowych

Należy jednak podkreślić, że brak jest jednoznacznych danych potwierdzających zwiększone ryzyko występowania wad rozwojowych takich jak rozszczepy podniebienia i/lub warg u ludzi w wyniku stosowania kortykosteroidów.⁴

Zanik kory nadnerczy u noworodków

Szczególnie istotnym aspektem terapii glikokortykosteroidami w zaawansowanej ciąży jest ryzyko zaniku kory nadnerczy u płodu. Problem ten dotyczy przede wszystkim przypadków, gdy deksametazon jest podawany pod koniec ciąży. Zanik kory nadnerczy u noworodka wymaga wdrożenia leczenia substytucyjnego po urodzeniu, które następnie powinno być stopniowo odstawiane w celu umożliwienia prawidłowego rozwoju funkcji nadnerczy u dziecka.⁵

Ryzyko hipoglikemii u noworodków

Badania kliniczne wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia hipoglikemii u noworodka po krótkotrwałym leczeniu glikokortykosteroidami, w tym deksametazonem, kobiet zagrożonych późnym przedwczesnym porodem. Hipoglikemia u noworodka może prowadzić do poważnych konsekwencji neurologicznych, dlatego monitorowanie poziomu glukozy we krwi noworodków matek leczonych deksametazonem przed porodem jest szczególnie istotne.⁶

Stosowanie deksametazonu podczas karmienia piersią

Deksametazon przenika do mleka kobiet karmiących piersią. Dotychczas nie zgłaszano przypadków szkodliwego wpływu na niemowlęta karmione piersią przez matki przyjmujące deksametazon, jednak każdorazowe podanie tego leku w okresie laktacji powinno być poprzedzone dokładną oceną wskazań i potencjalnych zagrożeń.⁷

W przypadku konieczności stosowania dużych dawek deksametazonu, zaleca się przerwanie karmienia piersią. Decyzja ta powinna być podjęta wspólnie przez lekarza i pacjentkę po dokładnym rozważeniu korzyści wynikających z leczenia dla matki oraz korzyści z karmienia piersią dla dziecka.⁸

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Podczas stosowania produktu Dexamethasone Krka u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed włączeniem leczenia
2. Zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas
3. Monitorować stan matki i płodu/noworodka podczas terapii
4. W przypadku stosowania leku w końcowym okresie ciąży, przygotować się na ewentualną konieczność leczenia substytucyjnego u noworodka
5. Monitorować poziom glukozy we krwi noworodka, jeśli matka otrzymywała deksametazon przed porodem
6. Rozważyć czasowe przerwanie karmienia piersią przy stosowaniu dużych dawek deksametazonu

Należy pamiętać, że Dexamethasone Krka w postaci roztworu do wstrzykiwań/do infuzji (4 mg/ml oraz 8 mg/2 ml) jest lekiem o silnym działaniu, który powinien być stosowany zgodnie z precyzyjnymi wskazaniami klinicznymi i pod ścisłym nadzorem lekarskim, szczególnie w przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią.⁹