Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Dexamethasone Krka

Dexamethasone Krka, dostępny jako roztwór do wstrzykiwań/do infuzji w dawce 4 mg/ml oraz 8 mg/2 ml, wymaga szczególnej uwagi lekarzy zlecających ten preparat ze względu na szereg potencjalnych zagrożeń i wymaganych środków ostrożności. Pacjenci powinni być dokładnie monitorowani podczas terapii tym glikokortykosteroidem.¹

Reakcje anafilaktyczne i powikłania immunologiczne

W trakcie leczenia produktem Dexamethasone Krka obserwowano przypadki ciężkich reakcji anafilaktycznych z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem pracy serca, zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli oraz zaburzeniami ciśnienia tętniczego (zarówno hipo- jak i hipertensją). Mogą wystąpić również inne ciężkie reakcje anafilaktyczne, co wymaga szczególnej uwagi podczas podawania preparatu.²

Zwiększone ryzyko infekcji

Ze względu na działanie immunosupresyjne, leczenie Dexamethasone Krka zwiększa podatność na zakażenia bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze, oportunistyczne i grzybicze. Kluczowym problemem klinicznym jest maskowanie objawów istniejących lub rozwijających się infekcji, co znacząco utrudnia właściwą diagnozę. Nieaktywne zakażenia, takie jak gruźlica czy wirusowe zapalenie wątroby typu B, mogą ulec reaktywacji podczas terapii.³

Podczas terapii glikokortykosteroidami przebieg niektórych chorób wirusowych (ospy wietrznej, odry) może być szczególnie ciężki. Na podwyższone ryzyko narażeni są zwłaszcza pacjenci z upośledzoną odpornością, którzy wcześniej nie przechodzili tych chorób. Jeśli w trakcie leczenia Dexamethasone Krka pacjenci ci mają kontakt z osobami chorymi na ospę wietrzną lub odrę, należy bezwzględnie wdrożyć postępowanie profilaktyczne.⁴

Szczególne sytuacje kliniczne wymagające wzmożonej ostrożności

W określonych sytuacjach fizjologicznego stresu (uraz, zabieg operacyjny, poród), może być konieczne tymczasowe zwiększenie dawki Dexamethasone Krka.⁵

Leczenie produktem Dexamethasone Krka należy stosować wyłącznie w przypadku najpoważniejszych wskazań, z równoczesnym celowanym leczeniem przeciwinfekcyjnym w następujących okolicznościach:

• Zakażenia wirusowe – ostre zakażenia wirusowe (wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenia Herpes zoster, Herpes simplex, Varicella oraz opryszczkowe zapalenie rogówki)⁶
• Przewlekłe zapalenie wątroby – przewlekłe aktywne zapalenie wątroby z obecnością antygenu HBsAg⁷
• Szczepienia – od około 8 tygodni przed do 2 tygodni po szczepieniu z użyciem żywej szczepionki⁸
• Zakażenia grzybicze i pasożytnicze – układowe mykozy i parazytozy⁹
• Węgorczyca – zdiagnozowana lub podejrzewana (zarażenie nicieniami), gdyż leczenie glikokortykosteroidami może prowadzić do aktywacji i masywnego namnażania tych pasożytów¹⁰
• Choroba Heinego-Medina – poliomyelitis¹¹
• Zapalenie węzłów chłonnych – po szczepieniu BCG¹²
• Zakażenia bakteryjne – ostre i przewlekłe¹³
• Gruźlica – w przypadku przebytej gruźlicy stosować wyłącznie pod osłoną leków przeciwgruźliczych¹⁴

Schorzenia wymagające dodatkowego leczenia

Leczenie Dexamethasone Krka powinno być wdrażane wyłącznie z poważnych wskazań i w razie konieczności z dodatkowymi specyficznymi metodami terapeutycznymi w przypadku:

• Wrzody żołądka lub jelit – wymagają równoczesnego leczenia gastroprotekcyjnego¹⁵
• Osteoporoza – wymaga profilaktyki lub odpowiedniego leczenia przeciwosteoporotycznego¹⁶
• Niewydolność serca – ciężka niewydolność serca wymaga ścisłego monitorowania¹⁷
• Nadciśnienie tętnicze – nieuregulowane nadciśnienie wymaga równoczesnej terapii hipotensyjnej¹⁸
• Cukrzyca – nieuregulowana cukrzyca wymaga dostosowania leczenia hipoglikemizującego¹⁹
• Zaburzenia psychiczne – w tym zaburzenia w wywiadzie oraz myśli samobójcze, gdzie zalecany jest nadzór neurologa lub psychiatry²⁰
• Jaskra – zarówno zamkniętego kąta jak i otwartego kąta, gdzie zalecana jest jednoczesna terapia i kontrola okulistyczna²¹
• Uszkodzenia rogówki – owrzodzenia i uszkodzenia rogówki wymagają jednoczesnej terapii i kontroli okulistycznej²²

Zaburzenia widzenia

Ogólnoustrojowe i miejscowe stosowanie glikokortykosteroidów może prowadzić do zaburzeń widzenia. Jeżeli u pacjenta wystąpią takie objawy jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć konsultację okulistyczną w celu ustalenia możliwych przyczyn. Do potencjalnych patologii należą zaćma, jaskra lub rzadsze choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR), które notowano po ogólnoustrojowym i miejscowym stosowaniu glikokortykosteroidów.²³

Ryzyko perforacji przewodu pokarmowego

Ze względu na ryzyko perforacji jelita, Dexamethasone Krka musi być stosowany wyłącznie z nagłych wskazań i pod ścisłą kontrolą w przypadku:

• Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego z ryzykiem perforacji, możliwym nawet bez podrażnienia otrzewnej²⁴
• Zapalenie uchyłków – wymaga szczególnej ostrożności z uwagi na podwyższone ryzyko perforacji²⁵
• Zespolenia jelitowe – bezpośrednio po zabiegu²⁶

Należy pamiętać, że u pacjentów otrzymujących duże dawki glikokortykosteroidów objawy podrażnienia otrzewnej po perforacji żołądkowo-jelitowej mogą być nieobecne lub słabo wyrażone, co utrudnia szybką diagnostykę.²⁷

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

U pacjentów z cukrzycą leczonych Dexamethasone Krka należy brać pod uwagę zwiększone zapotrzebowanie na insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe i odpowiednio dostosować dawkowanie tych preparatów.²⁸

Stosując duże dawki leku, należy zapewnić odpowiednią podaż potasu i ograniczyć ilość sodu przyjmowanego przez pacjenta. Konieczne jest regularne monitorowanie stężenia potasu w surowicy.²⁹

Monitorowanie ciśnienia tętniczego

Podczas leczenia produktem Dexamethasone Krka konieczna jest regularna kontrola ciśnienia krwi, zwłaszcza podczas stosowania dużych dawek oraz u pacjentów z nieuregulowanym nadciśnieniem tętniczym. Pacjenci z ciężką niewydolnością serca wymagają szczególnie wnikliwej obserwacji ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów choroby.³⁰

Zaburzenia kardiologiczne

U pacjentów leczonych dużymi dawkami deksametazonu może wystąpić bradykardia. Podawanie kortykosteroidów systemowych pacjentom z podejrzeniem lub rozpoznaniem guza chromochłonnego (pheochromocytoma) wymaga starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka, gdyż odnotowano przypadki przełomu tej choroby, który może być śmiertelny.³¹

U niemowląt przedwcześnie urodzonych otrzymujących ogólnoustrojowo kortykosteroidy, w tym deksametazon, notowano przypadki kardiomiopatii przerostowej. W większości przypadków było to działanie przemijające po odstawieniu leku. U niemowląt przedwcześnie urodzonych leczonych ogólnoustrojowo deksametazonem należy wykonać ocenę diagnostyczną i monitorować czynność oraz strukturę serca.³²

Inne istotne ostrzeżenia

Stosowanie glikokortykosteroidów łącznie z fluorochinolonami zwiększa ryzyko wystąpienia tendinopatii, zapalenia ścięgna oraz jego zerwania.³³

Istniejąca przed rozpoczęciem leczenia miastenia (myasthenia gravis) może początkowo ulec zaostrzeniu po wprowadzeniu terapii deksametazonem.³⁴

U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego leczonych deksametazonem w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami zgłaszano przypadki zespołu rozpadu guza. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka tego zespołu (wysoki indeks proliferacyjny, duży rozmiar guza, duża wrażliwość na leki cytotoksyczne) wymagają ścisłej kontroli i wdrożenia odpowiednich środków zapobiegawczych.³⁵

Szczepienia podczas terapii

Zasadniczo można wykonywać szczepienia z użyciem szczepionek inaktywowanych. Należy jednak pamiętać, że w przypadku stosowania wyższych dawek kortykosteroidów odpowiedź immunologiczna, a w konsekwencji skuteczność szczepionki, może być osłabiona.³⁶

Sposób podawania

Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych podczas zbyt szybkiego podawania leku, takich jak nieprzyjemne mrowienie lub parestezje, wstrzyknięcie dożylne należy wykonywać powoli, w ciągu 2-3 minut.³⁷

Zespół odstawienia

Nagłe odstawienie produktu po około 10 dniach stosowania może prowadzić do zaostrzenia lub nawrotu choroby podstawowej, ostrej niewydolności kory nadnerczy i/lub zespołu odstawienia kortyzonu. Z tego względu, jeśli leczenie ma zostać przerwane, dawkę należy zmniejszać stopniowo.³⁸

Podawanie miejscowe

Po podaniu miejscowym należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia działań niepożądanych i interakcji, tak jak w przypadku podania ogólnoustrojowego.³⁹

Podawanie dostawowe glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko zakażeń stawów. Przedłużone i powtarzane stosowanie glikokortykosteroidów w obrębie obciążonych stawów może prowadzić do pogorszenia zmian degeneracyjnych stawów. Jedną z przyczyn tego zjawiska może być przeciążenie objętego chorobą stawu po ustąpieniu bólu lub innych objawów.⁴⁰

Podawanie okulistyczne

W trakcie intensywnego lub długotrwałego podawania deksametazonu do gałki ocznej, wskutek ogólnoustrojowego wchłaniania leku, może wystąpić zespół Cushinga i/lub zahamowanie czynności nadnerczy. Dotyczy to szczególnie pacjentów z grupy ryzyka, w tym dzieci oraz pacjentów leczonych inhibitorami CYP3A4 (m.in. rytonawir, kobicystat). W takich przypadkach należy stopniowo odstawiać leczenie.⁴¹

Podczas podawania steroidów podspojówkowo zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności, ponieważ wstrzyknięcie podspojówkowe wiąże się z potencjalnym ryzykiem ścieńczenia lub rozmiękania twardówki.⁴²

Stosowanie u szczególnych grup pacjentów

Dzieci i młodzież

U wcześniaków dostępne dane wskazują na występowanie długotrwałych zdarzeń niepożądanych wpływających na rozwój neurologiczny po wczesnym rozpoczęciu leczenia (<96 godzin) dawką początkową 0,25 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę.⁴³

W przypadku stosowania u dzieci w fazie wzrostu, należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka wynikający z leczenia produktem Dexamethasone Krka.⁴⁴

Pacjenci w podeszłym wieku

Stosując Dexamethasone Krka u osób w podeszłym wieku, należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia osteoporozy w tej grupie pacjentów.⁴⁵

Informacje dodatkowe

Stosowanie produktu Dexamethasone Krka może skutkować pozytywnym wynikiem testu antydopingowego.⁴⁶

W przypadku zakażenia COVID-19 nie należy przerywać podawania ogólnoustrojowych kortykosteroidów u pacjentów, którzy są już leczeni ogólnoustrojowymi (doustnymi) kortykosteroidami z innych powodów (np. pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP)), ale nie wymagają suplementacji tlenem.⁴⁷

Informacje dotyczące zawartości sodu

Dexamethasone Krka, 4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji zawiera 3 mg sodu w jednej ampułce, co odpowiada 0,15% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.⁴⁸

Dexamethasone Krka, 8 mg/2 ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji zawiera 6 mg sodu w jednej ampułce, co odpowiada 0,3% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.⁴⁹