kompartment pozanaczyniowy
Kompartment pozanaczyniowy (przestrzeń pozanaczyniowa) to obszar organizmu znajdujący się poza układem naczyniowym, czyli poza naczyniami krwionośnymi i limfatycznymi. Obejmuje przestrzeń śródmiąższową (tkankę łączną otaczającą komórki) oraz wnętrza komórek (przestrzeń wewnątrzkomórkową).
W kontekście fizjologii krążenia i farmakologii, kompartment pozanaczyniowy stanowi istotny element dystrybucji leków, płynów i elektrolitów. Substancje muszą pokonać barierę śródbłonka naczyniowego, aby przedostać się z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do tkanek docelowych. Proces ten zachodzi poprzez różne mechanizmy transportu, w tym dyfuzję, transport aktywny i filtrację.
Zaburzenia równowagi między kompartmentem naczyniowym a pozanaczyniowym mogą prowadzić do różnych stanów patologicznych, takich jak obrzęki, odwodnienie czy zespół ciasnoty przedziałów powięziowych. W diagnostyce i terapii kluczowe jest zrozumienie dynamiki przepływu płynów między tymi przestrzeniami, szczególnie podczas resuscytacji płynowej, leczenia wstrząsu czy monitorowania pacjentów w stanie krytycznym.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Żelatyna sukcynylowana, stosowana jako preparat krwiozastępczy (kod ATC: B05AA06), wykazuje właściwości efektywnego substytutu osocza w terapii płynowej, charakteryzując się średnią masą cząsteczkową około 26 500 daltonów. Preparaty takie jak Gelaspan i Geloplasma różnią się składem elektrolitowym i właściwościami farmakodynamicznymi – Gelaspan zawiera octany (24 mmol/l) i ma pH 7,4 ± 0,3, natomiast Geloplasma zawiera mleczany (30 mmol/l) i ma pH w zakresie 5,8–7,0. Efekt objętościowy żelatyny sukcynylowanej wynosi 80–100% objętości wlewu i utrzymuje się przez 4–5 godzin, co czyni ją skutecznym środkiem do krótkoterminowego uzupełniania objętości wewnątrznaczyniowej bez ryzyka nadmiernego zwiększenia objętości osocza. Preparaty te poprawiają parametry hemodynamiczne, takie jak średnie ciśnienie tętnicze, ciśnienie końcoworozkurczowe lewej komory, objętość wyrzutową serca oraz wskaźnik sercowy, a także usprawniają mikrokrążenie i zwiększają diurezę, nie powodując odwadniania przestrzeni pozanaczyniowej.
ciśnienie koloidoosmotyczne, ciśnienie onkotyczne, diagnostyka hematologiczna, diureza, frakcja białek osocza, gospodarka wodna, hemodylucja, hydroliza żelatyny, klirens koloidu, kompartment pozanaczyniowy, kwasica metaboliczna, mechanizm krzepnięcia, mikrokrążenie, objętość wewnątrznaczyniowa, objętość wyrzutowa serca, perfuzja tkankowa, populacja pediatryczna, preparat krwiozastępczy, równowaga wodno-elektrolitowa, terapia płynowa, transfuzja krwi, wskaźnik sercowy, zaburzenia kwasowo-zasadowe, żelatyna zmodyfikowana płynna -
Leksykon leków
Gelaspan to preparat krwiozastępczy z grupy frakcji białek osocza, zawierający sukcynylowaną żelatynę w stężeniu 40 mg/ml, o średniej masie cząsteczkowej 26 500 daltonów, w izotonicznym roztworze elektrolitów (osmolarność 284 mosmol/l, pH 7,4 ± 0,3). Roztwór zawiera elektrolity w stężeniach zbliżonych do osocza: sód 151 mmol/l, potas 4 mmol/l, wapń 1 mmol/l, magnez 1 mmol/l oraz chlorki 103 mmol/l. Sukcynylowanie żelatyny wprowadza ładunek ujemny, co zwiększa objętość molekularną i efektywność działania jako substancji zwiększającej objętość osocza. Efekt objętościowy wynosi 80-100% objętości wlewu i utrzymuje się przez 4-5 godzin, co zapewnia długotrwałe działanie w przestrzeni wewnątrznaczyniowej bez ryzyka nadmiernego zwiększenia objętości osocza. Gelaspan nie zawiera mleczanów, co umożliwia jego stosowanie u pacjentów z niewydolnością wątroby, a obecność octanów pozwala na metabolizację do wodorowęglanów, wspomagając korekcję kwasicy metabolicznej.
choroba wątroby, ciśnienie koloidoosmotyczne, ciśnienie końcoworozkurczowe, diureza, frakcja białek osocza, klirens koloidu, kompartment pozanaczyniowy, kwasica metaboliczna, masa cząsteczkowa, metabolizm mleczanów, mikrokrążenie, objętość wewnątrznaczyniowa, objętość wyrzutowa serca, osmolarność, perfuzja narządów, płyn śródmiąższowy, preparat krwiozastępczy, preparat żelatyny, przestrzeń zewnątrznaczyniowa, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór elektrolitów, średnie ciśnienie tętnicze, sukcynylacja, wskaźnik sercowy, żelatyna sukcynylowana
