spadek ortostatyczny ciśnienia

Spadek ortostatyczny ciśnienia, znany również jako hipotensja ortostatyczna, to stan kliniczny charakteryzujący się nagłym obniżeniem ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji ciała z leżącej na siedzącą lub stojącą. Diagnostycznie definiuje się go jako spadek ciśnienia skurczowego o co najmniej 20 mmHg lub ciśnienia rozkurczowego o co najmniej 10 mmHg w ciągu 3 minut od pionizacji.

Patofizjologicznie zjawisko to wiąże się z nieadekwatną odpowiedzią układu autonomicznego na zmianę pozycji ciała. W warunkach prawidłowych, pionizacja powoduje przemieszczenie około 500-1000 ml krwi do naczyń pojemnościowych kończyn dolnych i jamy brzusznej, co kompensowane jest przez skurcz naczyń obwodowych i przyspieszenie akcji serca. Niewydolność tych mechanizmów prowadzi do hipotensji ortostatycznej.

Etiologia spadków ortostatycznych jest różnorodna i obejmuje: neuropatię autonomiczną (cukrzycową, alkoholową, w przebiegu choroby Parkinsona), odwodnienie, niedokrwistość, długotrwałe unieruchomienie, działania niepożądane leków (szczególnie przeciwnadciśnieniowych, przeciwpsychotycznych, trójcyklicznych antydepresantów), a także niewydolność kory nadnerczy czy zaburzenia elektrolitowe.

Objawy kliniczne hipotensji ortostatycznej obejmują zawroty głowy, zaburzenia widzenia, osłabienie, męczliwość, omdlenia lub stany przedomdleniowe występujące po pionizacji. Ciężka postać może skutkować upadkami i urazami, szczególnie u osób starszych. Diagnostyka obejmuje pomiary ciśnienia w pozycji leżącej i po pionizacji, testy pochyleniowe oraz ocenę funkcji układu autonomicznego.

Leczenie skupia się na modyfikacji czynników ryzyka, odpowiednim nawodnieniu, stopniowej pionizacji, stosowaniu pończoch uciskowych oraz farmakoterapii (midodryna, fludrokortyzon) w przypadkach opornych. U pacjentów w podeszłym wieku szczególnie istotne jest dostosowanie terapii przeciwnadciśnieniowej w celu minimalizacji ryzyka spadków ortostatycznych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl