receptory endoteliny
Receptory endoteliny to specyficzne białka błonowe, które odgrywają kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów związanych z działaniem endotelin – peptydów wykazujących silne działanie naczynioskurczowe. Wyróżniamy trzy główne typy receptorów endoteliny: ETA, ETB i ETC, z czego dwa pierwsze mają największe znaczenie kliniczne.
Receptor ETA występuje głównie na komórkach mięśni gładkich naczyń i odpowiada za ich skurcz, podczas gdy receptor ETB jest obecny zarówno na komórkach śródbłonka (gdzie pośredniczy w uwalnianiu tlenku azotu i prostacykliny, działając naczyniorozkurczowo), jak i na komórkach mięśni gładkich (gdzie powoduje skurcz naczyń). Zaburzenia w układzie receptorów endoteliny mają związek z patogenezą nadciśnienia płucnego, niewydolności serca, miażdżycy oraz choroby wieńcowej.
Antagoniści receptorów endoteliny, takie jak bosentan, ambrisentan i macitentan, znalazły zastosowanie w leczeniu nadciśnienia płucnego. Blokują one wiązanie endotelin do ich receptorów, zapobiegając skurczowi naczyń płucnych i przebudowie ściany naczyniowej. Trwają badania nad wykorzystaniem tych leków w terapii innych schorzeń sercowo-naczyniowych oraz nefrologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Ambrisentan Accord 5 mg
Przedawkowanie ambrisentanu, stosowanego w leczeniu nadciśnienia płucnego, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Maksymalna zalecana dawka terapeutyczna wynosi 10 mg/dobę, natomiast dawki 50-100 mg (5-10-krotnie wyższe) wiążą się z wystąpieniem objawów przedawkowania, takich jak ból głowy, uderzenia gorąca, zawroty głowy, nudności, obrzęk błony śluzowej nosa oraz przede wszystkim hipotonia tętnicza. Hipotonia, będąca bezpośrednim efektem antagonizmu receptorów endoteliny, może prowadzić do znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego, a nawet wstrząsu, co wymaga intensywnego wspomagania układu sercowo-naczyniowego. Objawy te wynikają głównie z nadmiernego rozszerzenia naczyń krwionośnych i zmniejszenia perfuzji narządowej, zwłaszcza mózgowej.
ambrisentan, błona śluzowa nosa, ból głowy, ciśnienie tętnicze krwi, funkcja nerek, hipotonia, lek przeciwbólowy, lek wazopresyjny, naczynia mózgowe, naczynia obwodowe, nadciśnienie płucne, nudności, ośrodek wymiotny, parametry hemodynamiczne, perfuzja mózgowa, receptory endoteliny, równowaga elektrolitowa, tabletka powlekana, uderzenia gorąca, zawroty głowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bosentan Ranbaxy 125 mg
Bozentan, podawany doustnie z dostępnością biologiczną około 50%, wykazuje farmakokinetykę zależną od dawki i czasu, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po 3-5 godzinach. U dorosłych pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym (TNP) ekspozycja na lek jest dwukrotnie wyższa niż u zdrowych ochotników. Objętość dystrybucji wynosi około 18 litrów, a klirens po dożylnym podaniu dawki 250 mg to 8,2 l/h, z okresem półtrwania 5,4 godziny. Bozentan silnie wiąże się z białkami osocza (>98%) i jest metabolizowany w wątrobie przez CYP2C9 i CYP3A4, z wydalaniem głównie z żółcią; mniej niż 3% dawki jest wydalane niezmienione z moczem. Podczas terapii wielokrotnej obserwuje się autoindukcję enzymów wątrobowych, co prowadzi do zmniejszenia stężenia leku w osoczu do 50-65% wartości po dawce pojedynczej, a stan stacjonarny osiągany jest w ciągu 3-5 dni. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasa B Child-Pugh) ekspozycja na bozentan i jego aktywny metabolit wzrasta wielokrotnie, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania leku w tej grupie.
antagonista receptora endoteliny, autoindukcja enzymów, badanie rakotwórczości, biodostępność leku, cholestaza, cytochrom P450, czynnik naczyniokurczący, działanie teratogenne, endotelina-1, farmakodynamika leku, genotoksyczność, hemodializa, indukcja enzymów, izoenzymy CYP, klirens kreatyniny, nadciśnienie wrotne, opór naczyniowy, przerost serca, rak pęcherzykowy tarczycy, rak wątrobowokomórkowy, receptory endoteliny, skala Childa-Pugha, tętnicze nadciśnienie płucne, wydalanie z żółcią, zanik kanalików nasiennych, zwłóknienie tkanek - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bosentan Sandoz GmbH 125 mg
Bozentan, antagonista receptorów endoteliny ETA i ETB, jest skutecznym lekiem w terapii tętniczego nadciśnienia płucnego (TNP) oraz innych chorób sercowo-naczyniowych związanych ze zwiększonym stężeniem endoteliny-1 (ET-1). Mechanizm działania polega na konkurencyjnym blokowaniu receptorów ETA (Ki = 4,1-43 nmol) i ETB (Ki = 38-730 nmol), co prowadzi do zmniejszenia płucnego i ogólnoustrojowego oporu naczyniowego oraz zwiększenia pojemności minutowej serca bez tachykardii. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że bozentan redukuje przerost ściany naczyń płucnych, przerost prawej komory oraz odkładanie kolagenu w płucach, wskazując na potencjalne działanie przeciwzwłóknieniowe. W badaniach klinicznych (AC-052-351, AC-052-352) u pacjentów z TNP w klasie III-IV WHO, stosowanie bozentanu w dawkach 62,5 mg (4 tygodnie) i następnie 125-250 mg dwa razy na dobę skutkowało istotnym statystycznie wydłużeniem dystansu w teście 6-minutowego marszu o 44-76 metrów (p=0,02 i p=0,0002) oraz poprawą parametrów hemodynamicznych, takich jak indeks sercowy, ciśnienie płucne i opór naczyniowy.
antagonista kanału wapniowego, antagonista receptora endoteliny, choroby tkanki łącznej, ciśnienie w prawym przedsionku, działanie przeciwzwłóknieniowe, endotelina-1, indeks sercowy, klasyfikacja WHO, lek przeciwzakrzepowy, miażdżyca, mięśnie gładkie naczyń, naczyniowy opór płucny, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność serca, pierwotne nadciśnienie płucne, płucny opór naczyniowy, przerost prawej komory, receptory endoteliny, sildenafil, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, twardzina, zwłóknienie płuc - Leksykon substancji czynnych
Bozentan – Właściwości farmakodynamiczne
Bozentan jest podwójnym antagonistą receptorów endoteliny ETA i ETB, wykazującym wyższe powinowactwo do receptorów ETA (Ki = 4,1-43 nM) niż ETB (Ki = 38-730 nM). Mechanizm działania polega na zmniejszeniu oporu naczyniowego płucnego i ogólnoustrojowego, co skutkuje zwiększeniem pojemności minutowej serca bez wzrostu częstości akcji serca. W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym (TNP) w klasach III-IV wg WHO, bozentan w dawkach 62,5 mg do 250 mg dwa razy na dobę znacząco poprawiał wydolność wysiłkową, zwiększając dystans w teście 6-minutowego marszu o 44-76 metrów po 12-16 tygodniach terapii (p ≤ 0,02). Leczenie prowadziło także do istotnego obniżenia ciśnienia płucnego, oporu naczyniowego oraz poprawy indeksu sercowego, a także zmniejszenia częstości pogarszania się stanu klinicznego (10,7% vs 37,1% placebo, p = 0,0015). W badaniu EARLY u pacjentów z TNP w II klasie czynnościowej wg WHO, bozentan obniżył naczyniowy opór płucny o 22,6% (p < 0,0001) i poprawił dystans w teście marszu o 19 m (p = 0,0758) po 6 miesiącach. Długoterminowa obserwacja wykazała przeżywalność 90% po 3 latach i 85% po 4 latach leczenia.
antagonista kanału wapniowego, antagonista receptora endoteliny, czynnik naczyniokurczący, działanie prozapalne, endotelina, epoprostenol, hipoksemia, indeks sercowy, inhibitor fosfodiesterazy, lek przeciwzakrzepowy, miażdżyca tętnic, nadciśnienie tętnicze systemowe, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność serca, odkładanie kolagenu, owrzodzenie palców, parametry hemodynamiczne, pierwotne nadciśnienie płucne, płucny opór naczyniowy, przetrwałe nadciśnienie płucne noworodka, receptory endoteliny, syldenafil, tętnicze nadciśnienie płucne, tlenoterapia, twardzina układowa, wziewny tlenek azotu, zakażenie HIV, zespół Eisenmengera, zwłóknienie, zwłóknienie płuc