małopłytkowość poheparynowa immunologiczna
Małopłytkowość poheparynowa immunologiczna (HIT, Heparin-Induced Thrombocytopenia) to poważne powikłanie po terapii heparyną, charakteryzujące się gwałtownym spadkiem liczby płytek krwi wywołanym odpowiedzią immunologiczną. Występuje u około 0,2-5% pacjentów otrzymujących heparynę niefrakcjonowaną i rzadziej u leczonych heparynami drobnocząsteczkowymi.
Patofizjologia HIT polega na tworzeniu kompleksów heparyna-czynnik płytkowy 4 (PF4), które stają się celem dla przeciwciał klasy IgG. Kompleksy immunologiczne aktywują płytki krwi poprzez receptor FcγIIa, prowadząc do ich agregacji, zmniejszenia liczby krążących płytek oraz generowania trombiny, co paradoksalnie powoduje zwiększone ryzyko zakrzepowe.
W diagnostyce HIT kluczowa jest ocena prawdopodobieństwa klinicznego (np. za pomocą skali 4T), uwzględniająca nasilenie trombocytopenii, czas jej wystąpienia, obecność zakrzepicy oraz wykluczenie innych przyczyn. Potwierdzenie diagnozy wymaga badań laboratoryjnych: testu immunologicznego (ELISA) oraz funkcjonalnego (test aktywacji płytek).
Leczenie HIT obejmuje natychmiastowe odstawienie wszystkich preparatów heparyny i wdrożenie alternatywnego leczenia przeciwkrzepliwego (bezpośrednie inhibitory trombiny jak argatroban, fondaparinux lub inhibitory Xa). Kluczowe jest monitorowanie stanu klinicznego pacjenta i parametrów krzepnięcia, a także profilaktyka zakrzepicy, która stanowi główne zagrożenie w przebiegu HIT.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fragmin 2500 j.m. a.Xa/0,2 ml
Dalteparyna sodowa (FRAGMIN), będąca heparyną drobnocząsteczkową, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w celu zapewnienia bezpieczeństwa terapii przeciwzakrzepowej. Bezwzględnie nie powinna być stosowana u pacjentów z nadwrażliwością na dalteparynę lub inne heparyny, z potwierdzoną lub podejrzewaną immunologiczną małopłytkowością poheparynową (HIT), aktywnym krwawieniem (zwłaszcza z przewodu pokarmowego i naczyń mózgu), ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia (np. hemofilia, choroba von Willebranda, zaawansowana niewydolność wątroby), ostrym lub podostrym bakteryjnym zapaleniem wsierdzia oraz u pacjentów po niedawnych urazach lub zabiegach chirurgicznych w obrębie OUN, oczu i uszu. Szczególną ostrożność wymaga stosowanie dużych dawek dalteparyny u pacjentów planujących znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe ze względu na ryzyko krwiaków okołordzeniowych i poważnych powikłań neurologicznych.
aktywność anty-Xa, bakteryjne zapalenie wsierdzia, choroba von Willebranda, czynne krwawienie, dalteparyna sodowa, hemofilia, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor P2Y12, koagulopatia wrodzona, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiak okołordzeniowy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość poheparynowa, małopłytkowość poheparynowa immunologiczna, nakłucie lędźwiowe, niestabilna choroba wieńcowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, ostra zakrzepica żył głębokich, powikłanie krwotoczne, terapia przeciwkrzepliwa, trombocytopenia, trombolityk, ucisk rdzenia kręgowego, uszkodzenie neurologiczne, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepica tętnicza i żylna, zatorowość, zatorowość płucna, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clexane 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml
Enoksaparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową (LMWH) i substancją czynną leku Clexane, jest szeroko stosowana w profilaktyce i leczeniu chorób zakrzepowo-zatorowych. Bezwzględne przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na enoksaparynę, heparynę niefrakcjonowaną, inne LMWH oraz substancje pomocnicze preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na immunologiczną małopłytkowość poheparynową (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni oraz obecność przeciwciał anty-heparyna/PF4, które stanowią poważne ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Ponadto, enoksaparyna jest przeciwwskazana u pacjentów z aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz w stanach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak niedawny udar krwotoczny, aktywne owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory z wysokim ryzykiem krwawienia, niedawne operacje neurochirurgiczne, żylaki przełyku, tętniaki naczyniowe oraz poważne nieprawidłowości naczyniowe w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.
aktywacja układu krzepnięcia, aktywność anty-Xa, choroba zakrzepowo-zatorowa, depolimeryzacja estru benzylowego heparyny, depolimeryzacja zasadowa, dysfunkcja układu krzepnięcia, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krwawienie aktywne, krwiak rdzenia, małopłytkowość poheparynowa, małopłytkowość poheparynowa immunologiczna, nadwrażliwość na składniki, nowotwór złośliwy, owrzodzenie żołądka, reakcja anafilaktyczna, substancja pomocnicza, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, znieczulenie miejscowe, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Crusia
Enoksaparyna sodowa (Crusia) wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania i monitorowania ze względu na ryzyko powikłań, takich jak małopłytkowość indukowana heparyną (HIT) oraz krwawienia. Przed rozpoczęciem terapii zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi i jej regularne monitorowanie, szczególnie u pacjentów po operacjach kardiochirurgicznych, z chorobami nowotworowymi lub z liczbą płytek poniżej 80 G/l. W przypadku spadku liczby płytek o 30-50% lub wystąpienia objawów klinicznych sugerujących HIT, leczenie należy natychmiast przerwać i zastosować alternatywne metody przeciwzakrzepowe. Enoksaparyny nie należy stosować u pacjentów z immunologiczną małopłytkowością poheparynową w ciągu ostatnich 100 dni lub z obecnością przeciwciał krążących. Ponadto, ze względu na ryzyko krwiaków okołordzeniowych, znieczulenia podpajęczynówkowe i zewnątrzoponowe są przeciwwskazane w ciągu 24 godzin po podaniu dawki terapeutycznej enoksaparyny, a u pacjentów z klirensem kreatyniny 15-30 ml/min wymagana jest szczególna ostrożność.
agregacja płytek, aktywność anty-Xa, choroba wrzodowa żołądka, choroba zakrzepowo-zatorowa, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas krzepnięcia po aktywacji, dławica piersiowa, enoksaparyna sodowa, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, małopłytkowość poheparynowa, małopłytkowość poheparynowa immunologiczna, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, nakłucie lędźwiowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zakaźne zapalenie wsierdzia, przezskórna interwencja wieńcowa, retinopatia cukrzycowa, sztuczna zastawka serca, udar niedokrwienny, zakrzepica zastawki, zapalenie naczyń krwionośnych skóry, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clexane 10 000 j.m. (100 mg)/ml (30 000 j.m. (300 mg)/3 ml)
Preparat Clexane zawiera enoksaparynę sodową w stężeniu 10 000 j.m. (100 mg)/ml, dostępny w fiolce wielodawkowej 30 000 j.m. (300 mg)/3 ml, i należy do grupy heparyn drobnocząsteczkowych (LMWH). Stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na enoksaparynę, heparynę lub jej pochodne, w tym inne LMWH, oraz na substancje pomocnicze, w szczególności alkohol benzylowy (15 mg/ml), który może wywoływać reakcje alergiczne. Enoksaparyna jest także przeciwwskazana u pacjentów z immunologiczną małopłytkowością poheparynową (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni lub przy obecności przeciwciał krążących. Ponadto, lek nie powinien być stosowany w przypadku aktywnego, klinicznie istotnego krwawienia oraz w stanach wysokiego ryzyka krwotoku, takich jak niedawny udar krwotoczny, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe z tendencją do krwawień, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, żylaki przełyku, nieprawidłowości anatomiczne naczyń, tętniaki oraz poważne nieprawidłowości naczyń w obrębie OUN.
alkohol benzylowy, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, incydent zakrzepowo-zatorowy, krwawienie śródczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiak okołordzeniowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość poheparynowa, małopłytkowość poheparynowa immunologiczna, nadwrażliwość, owrzodzenie żołądka, parametr krzepnięcia, powikłanie krwotoczne, ryzyko krwawienia, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, upośledzenie funkcji nerek, zaburzenie oddychania, zespół gasping, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Enoxaparin sodium LEK-AM 2 000 j.m. (20 mg)/0,2 ml
Enoksaparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na enoksaparynę, heparynę, jej pochodne lub substancje pomocnicze. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także immunologiczna małopłytkowość poheparynowa (HIT) w ciągu ostatnich 100 dni oraz obecność przeciwciał przeciwko heparynie, ze względu na ryzyko paradoksalnego zwiększenia zakrzepicy. Ponadto, enoksaparyna nie powinna być stosowana u pacjentów z aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem lub stanami wysokiego ryzyka krwawienia, takimi jak niedawny udar krwotoczny, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe z ryzykiem krwawienia, niedawne operacje mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, żylaki przełyku, tętniaki naczyniowe oraz poważne nieprawidłowości naczyniowe w obrębie OUN.
aktywność anty-Xa, błona śluzowa jelita, depolimeryzacja zasadowa, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, krwawienie klinicznie istotne, krwiak okołordzeniowy, leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość poheparynowa, małopłytkowość poheparynowa immunologiczna, nieprawidłowość anatomiczna, nowotwór złośliwy, owrzodzenie jelit, owrzodzenie żołądka, powikłanie krwotoczne, przeciwciało krążące, przeciwciało przeciwheparynowe, roztwór do wstrzykiwań, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, wywiad alergologiczny, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylaki przełyku