humoralna hiperkalcemia nowotworowa

Humoralna hiperkalcemia nowotworowa (HHN) to zespół paraneoplastyczny charakteryzujący się podwyższonym stężeniem wapnia w surowicy krwi, spowodowany produkcją i uwalnianiem przez komórki nowotworowe czynników humoralnych, przede wszystkim peptydu podobnego do parathormonu (PTHrP). Stanowi ona najczęstszą przyczynę hiperkalcemii u pacjentów onkologicznych, występując w około 80% przypadków hiperkalcemii związanej z chorobą nowotworową.

Najczęściej HHN towarzyszy rakom płaskonabłonkowym (płuca, głowa i szyja), rakom piersi, nerki, jajnika oraz szpiczakowi mnogiemu. Mechanizm działania PTHrP polega na zwiększeniu resorpcji kostnej oraz zwiększeniu zwrotnego wchłaniania wapnia w nerkach, co prowadzi do hiperkalcemii. W przeciwieństwie do pierwotnej nadczynności przytarczyc, w HHN obserwuje się obniżone stężenie parathormonu (PTH).

Objawy kliniczne HHN obejmują osłabienie, odwodnienie, zaburzenia świadomości, nudności, wymioty, zaparcia, bóle brzucha oraz zaburzenia rytmu serca. W ciężkich przypadkach może dojść do ostrej niewydolności nerek i śpiączki hiperkalcemicznej. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia wapnia całkowitego i zjonizowanego, PTH, PTHrP, witaminy D oraz badań obrazowych w celu lokalizacji guza pierwotnego.

Leczenie HHN polega przede wszystkim na terapii choroby podstawowej oraz obniżaniu stężenia wapnia poprzez stosowanie płynoterapii, leków hamujących resorpcję kostną (bisfosfoniany, denosumab), kalcytoniny, a w ciężkich przypadkach – kortykosteroidów i hemodializy. Rokowanie zależy od zaawansowania choroby nowotworowej, a skuteczne leczenie nowotworu często prowadzi do normalizacji stężenia wapnia.