D-amfetamina
D-amfetamina, znana również jako dekstroamfetamina, jest prawoskrętnym izomerem amfetaminy, wykazującym silniejsze działanie stymulujące na ośrodkowy układ nerwowy niż jej lewoskrętny odpowiednik (L-amfetamina). Jest to substancja psychoaktywna zwiększająca aktywność neuroprzekaźników, takich jak dopamina i noradrenalina, poprzez hamowanie ich wychwytu zwrotnego oraz stymulację uwalniania z zakończeń nerwowych.
W medycynie D-amfetamina stosowana jest głównie w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) oraz narkolepsji. Jej działanie terapeutyczne polega na poprawie koncentracji, redukcji impulsywności i nadmiernej aktywności u pacjentów z ADHD oraz na zwiększeniu czuwania u osób z narkolepsją.
Ze względu na potencjał uzależniający, D-amfetamina jest klasyfikowana jako substancja kontrolowana. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do rozwoju tolerancji, uzależnienia psychicznego i fizycznego, a także wywoływać efekty niepożądane, takie jak bezsenność, zmniejszenie apetytu, wzrost ciśnienia tętniczego, tachykardia czy niepokój. W praktyce klinicznej istotne jest staranne monitorowanie pacjentów przyjmujących ten lek pod kątem skuteczności terapeutycznej oraz ewentualnych działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Elvanse 60 mg
Lisdeksamfetaminy dimezylan, prolek deksamfetaminy, wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym z Tmax około 1 godziny dla proleku i około 3,5 godziny dla deksamfetaminy u dzieci z ADHD. Obecność pokarmu nie wpływa na AUC ani Cmax deksamfetaminy, choć posiłek bogaty w tłuszcze wydłuża Tmax o około 1 godzinę. Farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 30-70 mg u dzieci, a u dorosłych kobiet AUC i Cmax deksamfetaminy są odpowiednio o 22% i 12% niższe niż u mężczyzn. Lisdeksamfetaminy nie ulega metabolizmowi przez CYP450, lecz jest hydrolizowana w erytrocytach do aktywnej deksamfetaminy i L-lizyny. Deksamfetamina jest dalej metabolizowana do aktywnych metabolitów, takich jak norefedryna i 4-hydroksyamfetamina, z eliminacją głównie przez mocz (96% radioaktywności po 120 godzinach), a okres półtrwania deksamfetaminy wynosi około 11 godzin.
4-hydroksyamfetamina, 4-hydroksynorefedryna, ADHD, alfa-hydroksyamfetamina, ciężka niewydolność nerek, CYP2D6, cytochrom P-450, D-amfetamina, deksamfetamina, farmakokinetyka populacyjna, fenyloaceton, GFR, hydroliza, klirens, klirens kreatyniny, kwas benzoesowy, L-lizyna, lisdeksamfetaminy dimezylan, norefedryna, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, PEPT1, prolek, schyłkowa niewydolność nerek, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Lisdeksamfetamina – Właściwości farmakokinetyczne
Lisdeksamfetamina dimezylanu, substancja czynna leku Elvanse, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z Tmax dla lisdeksamfetaminy około 1 godziny, a dla deksamfetaminy około 3,5 godziny u dzieci w wieku 6-12 lat. Pokarm, zwłaszcza bogaty w tłuszcze, wydłuża Tmax deksamfetaminy z 3,8 do 4,7 godziny, nie wpływając na AUC ani Cmax. Farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 30-70 mg, bez akumulacji D-amfetaminy po 7 dniach stosowania. Metabolizm lisdeksamfetaminy zachodzi głównie w erytrocytach przez hydrolizę do D-amfetaminy i L-lizyny, bez udziału cytochromu P-450, natomiast dalszy metabolizm amfetaminy obejmuje utlenienia i dezaminację, z udziałem CYP2D6 w tworzeniu 4-hydroksyamfetaminy. Po podaniu 70 mg, około 96% dawki jest wydalane z moczem (42% jako amfetamina, 25% jako kwas hipurowy), a okres półtrwania deksamfetaminy wynosi około 11 godzin, znacznie dłużej niż lisdeksamfetaminy (<1 godzina).
4-hydroksyamfetamina, 4-hydroksynorefedryna, alfa-hydroksyamfetamina, białko transportowe PEPT1, cytochrom P-450, D-amfetamina, erytrocyt, farmakokinetyka liniowa, glukuronian, hydroliza w erytrocytach, klirens deksamfetaminy, kwas benzoesowy, kwas hipurowy, L-lizyna, lisdeksamfetamina dimezylan, norefedryna, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężenia, przewód pokarmowy, schyłkowa niewydolność nerek, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, układ CYP2D6 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Elvanse 70 mg
Lisdeksamfetaminy dimezylan (Elvanse) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, z Tmax około 1 godziny dla samego proleku i około 3,5-4,7 godziny dla aktywnej deksamfetaminy, zależnie od obecności pokarmu. Wchłanianie jest mediowane przez białko transportowe PEPT1, a pokarm bogaty w tłuszcze wydłuża Tmax deksamfetaminy z 3,8 do 4,7 godziny, nie wpływając jednak na AUC i Cmax. Farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 30-70 mg u dzieci z ADHD w wieku 6-12 lat, a u dorosłych obserwuje się różnice płciowe – u kobiet AUC i Cmax deksamfetaminy są odpowiednio o 22% i 12% niższe niż u mężczyzn. Lisdeksamfetamina nie ulega akumulacji po 7 dniach stosowania, a jej metabolizm zachodzi głównie w erytrocytach przez hydrolizę do D-amfetaminy i L-lizyny, z dalszym metabolizmem amfetaminy przez CYP2D6 do aktywnych metabolitów, takich jak 4-hydroksyamfetamina i norefedryna. Okres półtrwania lisdeksamfetaminy wynosi poniżej 1 godziny, natomiast deksamfetaminy około 11 godzin.
4-hydroksyamfetamina, 4-hydroksynorefedryna, ADHD, alfa-hydroksyamfetamina, białko transportowe PEPT1, ciężka niewydolność nerek, cytochrom P-450, D-amfetamina, dysfagia, erytrocyt, fenyloaceton, hematokryt, klirens deksamfetaminy, klirens kreatyniny, kwas benzoesowy, kwas hipurowy, L-lizyna, liniowa farmakokinetyka, lisdeksamfetaminy dimezylan, maksymalne stężenie w osoczu, norefedryna, okres półtrwania w fazie eliminacji, pole pod krzywą stężenia, schyłkowa niewydolność nerek, układ CYP2D6 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Elvanse 30 mg
Lisdeksamfetaminy dimezylan (Elvanse) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z Tmax dla lisdeksamfetaminy około 1 godziny, a dla aktywnej deksamfetaminy około 3,5 godziny u dzieci z ADHD (6-12 lat) po dawkach 30-70 mg. Wartości AUC i Cmax deksamfetaminy nie ulegają istotnym zmianom po podaniu z pokarmem, choć posiłek bogaty w tłuszcze wydłuża Tmax z 3,8 do 4,7 godziny. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 30-70 mg, bez akumulacji po 7-dniowym stosowaniu. Metabolizm lisdeksamfetaminy zachodzi głównie przez hydrolizę w erytrocytach do D-amfetaminy i L-lizyny, bez udziału układu CYP450, natomiast deksamfetamina ulega dalszym przemianom, m.in. przez CYP2D6 do 4-hydroksyamfetaminy. Okres półtrwania lisdeksamfetaminy wynosi około 1 godziny, a deksamfetaminy 11 godzin. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z 96% dawki wydalanej z moczem, głównie jako amfetamina (42%) i kwas hipurowy (25%).
4-hydroksyamfetamina, 4-hydroksynorefedryna, ADHD, alfa-hydroksyamfetamina, AUC, biodostępność leku, ciężka niewydolność nerek, Cmax, CYP2D6, cytochrom P-450, D-amfetamina, Elvanse, erytrocyty, farmakokinetyka liniowa, fenyloaceton, kwas benzoesowy, kwas hipurowy, L-lizyna, lisdeksamfetamina dimezylan, norefedryna, okres półtrwania, PEPT1, schyłkowa niewydolność nerek, Tmax - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Elvanse 40 mg
Lisdeksamfetaminy dimezylan (Elvanse) po podaniu doustnym ulega szybkiemu wchłanianiu z przewodu pokarmowego, z Tmax deksamfetaminy wynoszącym około 3,5 godziny u dzieci z ADHD (6-12 lat) oraz około 3,8 godziny u dorosłych na czczo, wydłużonym do 4,7 godziny po posiłku wysokotłuszczowym. Biodostępność deksamfetaminy jest porównywalna niezależnie od formy farmaceutycznej (kapsułki vs roztwór). Farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 30-70 mg, z istotnymi różnicami płciowymi u dorosłych (AUC i Cmax u kobiet odpowiednio o 22% i 12% niższe niż u mężczyzn), natomiast u dzieci nie obserwuje się takich różnic. Lek nie wykazuje akumulacji po 7-dniowym stosowaniu. Lisdeksamfetamina jest metabolizowana głównie przez hydrolizę w erytrocytach do D-amfetaminy i L-lizyny, nie jest substratem CYP450, natomiast dalszy metabolizm amfetaminy obejmuje m.in. CYP2D6, prowadząc do aktywnych metabolitów (4-hydroksyamfetamina, norefedryna). Okres półtrwania lisdeksamfetaminy wynosi do 1 godziny, a deksamfetaminy około 11 godzin.
4-hydroksyamfetamina, ADHD, alfa-hydroksyamfetamina, AUC, białko transportowe PEPT1, biodostępność, Cmax, cytochrom CYP2D6, D-amfetamina, deksamfetamina, dysfagia, erytrocyt, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, GFR, hematokryt, hydroliza, klirens, klirens kreatyniny, kwas benzoesowy, kwas hipurowy, lisdeksamfetamina, niewydolność nerek, norefedryna, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, stan stacjonarny, Tmax - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Asertin 50 50 mg
Asertin, zawierający sertralinę, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) o kodzie ATC N06AB06, wykazującym wysoką selektywność wobec transportera serotoniny z minimalnym wpływem na noradrenalinę i dopaminę. W dawkach terapeutycznych skutecznie blokuje wychwyt serotoniny w płytkach krwi, a długotrwałe stosowanie prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu. Sertralina nie wykazuje powinowactwa do receptorów muskarynowych, serotoninowych, dopaminergicznych, adrenergicznych, histaminergicznych, GABA-ergicznych ani benzodiazepinowych, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa, brak działania sedatywnego, stymulującego, cholinolitycznego i kardiotoksycznego oraz brak potencjału uzależniającego potwierdzonego w badaniach klinicznych i na zwierzętach.
alprazolam, Children’s Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale, D-amfetamina, depresja, duże zaburzenie depresyjne, działanie cholinolityczne, działanie kardiotoksyczne, działanie sedatywne, działanie stymulujące, funkcja psychomotoryczna, lek przeciwdepresyjny, nadużywanie substancji, ośrodkowy układ nerwowy, placebo, potencjał uzależniający, receptor adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sertralina, skala ogólnego wrażenia poprawy klinicznej, wychwyt serotoniny, wychwyt zwrotny neuroprzekaźników, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zespół lęku pourazowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Elvanse 20 mg
Lisdeksamfetaminy dimezylan, substancja czynna leku Elvanse, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z Tmax deksamfetaminy wynoszącym około 3,5 godziny u dzieci z ADHD (6-12 lat) oraz około 3,8 godziny u dorosłych na czczo. Pokarm bogaty w tłuszcze wydłuża Tmax do 4,7 godziny, nie wpływając jednak na AUC ani Cmax. Farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 30-70 mg, a u dorosłych kobiet AUC i Cmax deksamfetaminy są odpowiednio o 22% i 12% niższe niż u mężczyzn. Lisdeksamfetamina jest metabolizowana głównie przez hydrolizę w erytrocytach do D-amfetaminy i L-lizyny, nie ulega metabolizmowi przez CYP450. Deksamfetamina ma okres półtrwania około 11 godzin, a lisdeksamfetamina około 1 godziny. Po 120 godzinach od podania dawki 70 mg, 96% radioaktywności jest wydalane z moczem, głównie jako amfetamina (42%) i kwas hipurowy (25%).
4-hydroksyamfetamina, 4-hydroksynorefedryna, ADHD, alfa-hydroksyamfetamina, amfetamina, białko transportowe PEPT1, ciężka niewydolność nerek, CYP2D6, D-amfetamina, deksamfetamina, dysfagia, farmakokinetyka populacyjna, fenyloaceton, hydroliza w erytrocytach, klirens deksamfetaminy, kwas benzoesowy, kwas hipurowy, L-lizyna, lisdeksamfetaminy dimezylan, norefedryna, stan stacjonarny, wchłanianie z przewodu pokarmowego, właściwość farmakokinetyczna, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Setaloft 100 mg 100 mg
Sertralina, klasyfikowana jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI, ATC: N06AB06), wykazuje silne i specyficzne działanie hamujące wychwyt 5-HT w neuronach, przy minimalnym wpływie na noradrenalinę i dopaminę. W dawkach terapeutycznych skutecznie blokuje wychwyt serotoniny w płytkach krwi, nie wykazując działania sedatywnego, stymulującego, cholinolitycznego ani kardiotoksycznego, co potwierdzają badania in vitro i kliniczne. Brak powinowactwa do receptorów muskarynowych, serotoninowych, dopaminergicznych, adrenergicznych, histaminergicznych, GABA i benzodiazepinowych przekłada się na korzystny profil działań niepożądanych w porównaniu z nieselektywnymi lekami przeciwdepresyjnymi. Długotrwałe stosowanie prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych, co może tłumaczyć opóźnione efekty terapeutyczne.
badanie podwójnie zaślepione, bodziec dyskryminujący, chlorowodorek sertraliny, D-amfetamina, działanie cholinolityczne, działanie niepożądane, działanie sedatywne, działanie subiektywne, farmakoterapia zaburzeń psychicznych, laktoza jednowodna, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwobsesyjny, lek psychotropowy, potencjał uzależniający, przekaźnictwo katecholaminergiczne, receptor adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor GABA, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor noradrenergiczny, receptor serotoninowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sprawność psychomotoryczna, substancja psychostymulująca, tabletka powlekana, wychwyt serotoniny, wychwyt zwrotny neuroprzekaźników, zaburzenie psychoruchowe