Właściwości farmakodynamiczne
Asertin 50 50 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Asertin

Asertin, zawierający substancję czynną sertralinę, klasyfikowany jest jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) z grupy leków przeciwdepresyjnych. Kod klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) dla tego produktu to N06AB06.¹

Mechanizm działania na poziomie molekularnym

Sertralina wykazuje silne i wysoce swoiste działanie hamujące wychwyt serotoniny (5HT) w komórkach nerwowych, co potwierdzono w badaniach in vitro. Substancja ta nasila działanie serotoniny u zwierząt doświadczalnych. Charakterystyczną cechą sertraliny jest jej selektywność – wywiera jedynie bardzo słaby wpływ na wychwyt zwrotny innych neuroprzekaźników, takich jak noradrenalina i dopamina.²

W dawkach stosowanych terapeutycznie sertralina skutecznie blokuje wychwyt serotoniny w płytkach krwi u ludzi. Długotrwałe podawanie sertraliny zwierzętom prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu – efekt ten obserwowano także podczas stosowania innych leków przeciwdepresyjnych oraz leków wykorzystywanych w terapii zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K).³

Selektywność receptorowa

Istotną cechą farmakodynamiczną sertraliny jest brak powinowactwa do wielu typów receptorów występujących w ośrodkowym układzie nerwowym. Sertralina nie wykazuje powinowactwa do receptorów:

• muskarynowych (cholinergicznych)
• serotoninowych
• dopaminergicznych
• adrenergicznych
• histaminergicznych
• GABA-ergicznych
• benzodiazepinowych

Ta wysoka selektywność działania przyczynia się do korzystnego profilu bezpieczeństwa leku.⁴

Wpływ na funkcje psychomotoryczne i potencjał uzależniający

W badaniach na zwierzętach nie wykazano, aby sertralina wykazywała działanie stymulujące, sedatywne, cholinolityczne lub kardiotoksyczne. Kontrolowane badania prowadzone u zdrowych ochotników potwierdziły, że sertralina nie powoduje sedacji ani nie wpływa negatywnie na sprawność psychomotoryczną.⁵

Potencjał uzależniający sertraliny badano w kontrolowanym placebo, podwójnie zaślepionym badaniu porównawczym z alprazolamem i d-amfetaminą. Wykazano, że sertralina nie powoduje dodatnich działań subiektywnych mogących wskazywać na możliwość nadużywania. W przeciwieństwie do sertraliny, alprazolam i d-amfetamina otrzymywały znacznie wyższe oceny niż placebo w kategoriach takich jak satysfakcja związana ze stosowaniem leku, euforia i potencjał uzależniający.⁶

Sertralina nie powoduje stymulacji ani niepokoju charakterystycznych dla d-amfetaminy, jak również nie wykazuje działania uspokajającego i nie powoduje zaburzeń psychoruchowych, które obserwuje się przy stosowaniu alprazolamu. W badaniach na małpach rezus wykazano, że sertralina nie działa jako dodatnie wzmocnienie u zwierząt szkolonych w zakresie samodzielnego podawania kokainy oraz nie zastępuje d-amfetaminy ani pentobarbitalu jako bodźca dyskryminującego.⁷

Badania kliniczne potwierdzające skuteczność

Duże zaburzenie depresyjne

Skuteczność sertraliny w leczeniu dużego zaburzenia depresyjnego potwierdzono w badaniach klinicznych. Jedno z kluczowych badań przeprowadzono u pacjentów ambulatoryjnych z depresją, którzy wykazali odpowiedź na leczenie podczas wstępnej, 8-tygodniowej, otwartej fazy terapii sertraliną w dawce 50-200 mg/dobę. Pacjentów (n=295) przydzielono losowo do dwóch grup: kontynuującej przez 44 tygodnie leczenie sertraliną (50-200 mg/dobę) lub otrzymującej placebo. Badanie prowadzono metodą podwójnie ślepej próby.⁸

Wyniki badania wykazały statystycznie istotną mniejszą częstość nawrotów w grupie pacjentów otrzymujących sertralinę w porównaniu z grupą placebo. Odsetek pacjentów, u których nie doszło do nawrotu choroby (reagujących na leczenie) wyniósł 83,4% w grupie sertraliny oraz 60,8% w grupie placebo. Średnia dawka sertraliny u osób, które ukończyły badanie, wynosiła 70 mg/dobę.⁹

Zespół lęku pourazowego (PTSD)

Analizując dane pochodzące z trzech badań dotyczących zespołu lęku pourazowego (PTSD) w populacji ogólnej, zaobserwowano różnice w odpowiedzi na leczenie sertraliną w zależności od płci pacjentów. Połączone dane wskazują na mniejszy odsetek odpowiedzi terapeutycznej u mężczyzn niż u kobiet.¹⁰

W dwóch badaniach populacji ogólnej, w których uzyskano wyniki pozytywne, odsetek odpowiedzi terapeutycznej u pacjentów leczonych sertraliną w porównaniu z placebo był zbliżony dla obu płci:

W połączonych badaniach populacji ogólnej liczba uczestników wynosiła 184 mężczyzn i 430 kobiet, co wskazuje na lepsze ugruntowanie wyników dotyczących kobiet. U mężczyzn zaobserwowano wpływ innych zmiennych początkowych, takich jak większa częstość nadużywania substancji, dłuższy czas trwania zaburzenia czy różnice dotyczące źródła urazu, które korelowały ze zmniejszeniem efektu terapeutycznego.¹¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność sertraliny oceniano w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) u dzieci (6-12 lat) i młodzieży (13-17 lat) bez współistniejącej depresji, leczonych ambulatoryjnie. Badanie przeprowadzono z zastosowaniem zmiennej dawki sertraliny w zakresie 50-200 mg/dobę.¹²

Protokół badania obejmował:

1. Jednotygodniową fazę wstępną prowadzoną metodą pojedynczo ślepej próby
2. Randomizację pacjentów do grup otrzymujących przez 12 tygodni sertralinę lub placebo

Dawka początkowa dla dzieci w wieku 6-12 lat wynosiła 25 mg. Pacjenci zrandomizowani do grupy otrzymującej sertralinę wykazali istotnie większą poprawę w porównaniu z grupą placebo, co potwierdzono za pomocą następujących narzędzi oceny:¹³

• Children’s Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (CY-BOCS) – p = 0,005
• NIMH Global Obsessive Compulsive Scale – p = 0,019
• CGI Improvement (skala ogólnego wrażenia poprawy klinicznej) – p = 0,002

Dodatkowo zaobserwowano tendencję do większej poprawy w grupie leczonej sertraliną w porównaniu z grupą placebo według skali CGI Severity (skala ogólnego wrażenia ciężkości objawów) – p = 0,089.¹⁴

Szczegółowa analiza wyników w skali CY-BOCS wykazała następujące wartości:

W analizie post hoc zdefiniowano osoby odpowiadające na leczenie jako pacjentów z 25-procentowym lub większym obniżeniem wyniku w skali CY-BOCS (będącej podstawową miarą skuteczności) w okresie od rozpoczęcia terapii do osiągnięcia zaplanowanego punktu końcowego. Do tej grupy zaliczono 53% pacjentów leczonych sertraliną w porównaniu z 37% pacjentów otrzymujących placebo (p = 0,03).¹⁵

Należy podkreślić istotne ograniczenia w danych dotyczących stosowania sertraliny u dzieci i młodzieży:

• Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności długotrwałego stosowania leku w grupie pacjentów pediatrycznych
• Brak danych dotyczących dzieci poniżej 6 lat

¹⁶