farmakodynamika metylofenidatu
Metylofenidat to lek psychostymulujący z grupy pochodnych fenetyloaminy, stosowany głównie w terapii ADHD oraz narkolepsji. Jego farmakodynamika opiera się przede wszystkim na blokowaniu transporterów dopaminy (DAT) i noradrenaliny (NET), co hamuje wychwyt zwrotny tych neuroprzekaźników w szczelinie synaptycznej.
Podstawowym mechanizmem działania metylofenidatu jest zwiększenie stężenia dopaminy w przestrzeni synaptycznej kory przedczołowej oraz w układzie limbicznym, co prowadzi do poprawy funkcji wykonawczych, zwiększenia koncentracji uwagi oraz zmniejszenia impulsywności. W odróżnieniu od amfetaminy, metylofenidat nie powoduje uwalniania dopaminy z pęcherzyków presynaptycznych, a jedynie blokuje jej wychwyt zwrotny.
Metylofenidat wykazuje największe powinowactwo do transportera dopaminy, mniejsze do transportera noradrenaliny, natomiast minimalne do transportera serotoniny. Skuteczność terapeutyczna leku wiąże się z zajęciem co najmniej 50% transporterów dopaminy. Przy dawkach terapeutycznych (0,3-1 mg/kg) dochodzi do blokady około 50-70% transporterów DAT, co przekłada się na efekt kliniczny przy stosunkowo niskim ryzyku uzależnienia.
Lek występuje w formie racemicznej, składającej się z enancjomerów d- i l-treo-metylofenidatu, przy czym izomer d- (prawy) wykazuje około 10-krotnie większą aktywność farmakologiczną. Na rynku dostępne są również preparaty zawierające wyłącznie aktywny izomer (dekstro-metylofenidat), co pozwala na stosowanie niższych dawek przy zachowaniu skuteczności terapeutycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Atenza 18 mg
Metylofenidatu chlorowodorek, substancja czynna leku Atenza, jest sympatykomimetykiem o działaniu ośrodkowym, stosowanym w terapii ADHD. Mechanizm działania polega na hamowaniu wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy oraz zwiększeniu ich uwalniania, co prowadzi do łagodnej stymulacji OUN. Preparat zawiera mieszaninę izomerów L i D, z przewagą aktywności farmakologicznej izomeru D. W badaniach pediatrycznych (n=416) wykazano, że pojedyncza dawka podana rano zapewnia efekt terapeutyczny utrzymujący się do 12 godzin, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę. U dorosłych (n=1523) skuteczność potwierdzono w dawkach 18-72 mg/dobę w badaniach kontrolowanych placebo, z istotnym zmniejszeniem objawów ADHD ocenianych skalami CAARS i AISRS (p<0,05 do p<0,0001), przy czym dawka 72 mg/dobę wykazała wyraźną przewagę nad placebo (p=0,0024).
aktywność farmakologiczna, badanie kliniczne, dawkowanie raz na dobę, działanie sympatykomimetyczne, działanie terapeutyczne, farmakodynamika metylofenidatu, izomer lewoskrętny, izomer prawoskrętny, kryteria DSM-IV, metylofenidatu chlorowodorek, mieszanina racemiczna, neuron presynaptyczny, neuroprzekaźnik, noradrenalina i dopamina, ośrodkowy układ nerwowy, podwójnie ślepa próba, populacja ITT, przestrzeń pozaneuronalna, schemat dawkowania, skala CAARS, Skala Oceny ADHD Connera, skala oceny objawów ADHD, wychwyt zwrotny, zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi