Wpływ sertraliny na płodność, ciążę i laktację

Sertralina, jako lek z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarze muszą dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka i przekazać pacjentkom wszystkie niezbędne informacje dotyczące bezpieczeństwa terapii w tych szczególnych okolicznościach.¹

Stosowanie sertraliny podczas ciąży

Dotychczasowe dane z analizy znacznej ilości zgromadzonych przypadków nie wskazują, by sertralina wywoływała wady wrodzone. Mimo to należy zachować ostrożność w zalecaniu tego leku kobietom ciężarnym.² Badania na modelach zwierzęcych wskazały na możliwy wpływ leku na płodność, co może być związane z toksycznym działaniem farmakodynamicznym sertraliny na organizm matki lub bezpośrednim wpływem farmakodynamicznym na płód.³

Generalnie nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży, z wyjątkiem sytuacji, gdy stan kliniczny pacjentki jednoznacznie uzasadnia podawanie leku, a potencjalne korzyści terapeutyczne przewyższają ewentualne ryzyko dla płodu.⁴

Ryzyko zespołu odstawienia u noworodków

Udokumentowano przypadki, w których stosowanie sertraliny w okresie ciąży prowadziło do wystąpienia objawów przypominających zespół odstawienia u noworodków, których matki przyjmowały ten lek. Podobne zjawisko obserwowano również w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI.⁵

Szczególnej uwagi wymagają noworodki, których matki kontynuowały leczenie sertraliną w późniejszym okresie ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze. Takie noworodki powinny być objęte ścisłą obserwacją medyczną po urodzeniu.⁶

U noworodków, których matki przyjmowały sertralinę w późniejszym okresie ciąży, odnotowywano następujące objawy:⁷

• Zaburzenia oddechowe: niewydolność oddechowa, sinica, bezdech
• Zaburzenia neurologiczne: napady drgawkowe, drżenia mięśniowe, skurcze mięśni, wzmożenie odruchów
• Zaburzenia napięcia mięśniowego: zarówno wzmożone, jak i obniżone napięcie mięśniowe
• Zaburzenia termoregulacji: wahania temperatury ciała
• Zaburzenia metaboliczne: hipoglikemia
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: trudności z przyjmowaniem pokarmu, wymioty
• Zaburzenia zachowania: drażliwość, podsypianie, ciągły płacz, senność i zaburzenia snu

Objawy te mogą wynikać z bezpośredniego działania serotonergicznego leku albo stanowić manifestację zespołu odstawienia. W większości przypadków powikłania rozwijają się natychmiast lub w bardzo krótkim czasie (mniej niż 24 godziny) po porodzie.⁸

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków

Dane epidemiologiczne sugerują, że stosowanie leków z grupy SSRI w ciąży, szczególnie w późnym jej okresie, może zwiększać ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN). Zaobserwowane ryzyko wynosi około 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w ogólnej populacji częstość występowania PPHN wynosi 1 do 2 przypadków na 1000 ciąż.⁹

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po ekspozycji na leki z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem.¹⁰ Jest to istotna informacja, którą należy uwzględnić w ocenie ryzyka i korzyści stosowania sertraliny u kobiet w zaawansowanej ciąży.

Stosowanie sertraliny podczas karmienia piersią

Dane literaturowe dotyczące stężeń sertraliny w mleku matki wskazują, że do mleka przenikają niewielkie ilości sertraliny i jej metabolitu N-desmetylosertraliny.¹¹ U niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące ten lek stwierdzano zazwyczaj bardzo niskie do niewykrywalnych stężenia leku w surowicy.¹²

Odnotowano jednak wyjątkowy przypadek niemowlęcia, u którego stężenie sertraliny odpowiadało około 50% wartości stężenia oznaczonego u matki, choć nie zaobserwowano niekorzystnego wpływu na stan zdrowia dziecka.¹³

Dotychczas nie było doniesień o występowaniu działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące sertralinę, jednakże nie można całkowicie wykluczyć ryzyka wystąpienia takich działań.¹⁴

Podobnie jak w przypadku ciąży, nie zaleca się stosowania sertraliny u matek karmiących piersią, z wyjątkiem sytuacji, gdy w ocenie lekarza korzyści z przyjmowania leku przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka.¹⁵

Wpływ sertraliny na płodność

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały negatywnego wpływu sertraliny na płodność.¹⁶ Jest to istotna różnica w porównaniu z innymi lekami z grupy SSRI.

Z opisów przypadków stosowania niektórych leków z grupy SSRI u ludzi wynika, że wpływ tych substancji na jakość nasienia ma charakter przemijający.¹⁷ Dotychczas w badaniach klinicznych nie zaobserwowano istotnego wpływu sertraliny na płodność u ludzi.¹⁸

Podsumowanie dla lekarza – zalecenia praktyczne

Lekarz prowadzący terapię sertraliną u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią powinien:

1. Dokładnie przeanalizować stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem leczenia
2. Poinformować pacjentkę o wszystkich możliwych zagrożeniach związanych ze stosowaniem sertraliny w czasie ciąży lub karmienia piersią
3. W przypadku kobiet ciężarnych rozważyć alternatywne metody leczenia, szczególnie w trzecim trymestrze
4. Zapewnić szczególną opiekę i nadzór noworodkom, których matki przyjmowały sertralinę w późnym okresie ciąży
5. Monitorować stan niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące sertralinę
6. W razie wystąpienia niepokojących objawów u noworodka lub niemowlęcia rozważyć zmianę terapii lub przerwanie karmienia piersią
7. Pamiętać o zwiększonym ryzyku krwotoku poporodowego w przypadku stosowania leku w ostatnim miesiącu ciąży

Należy podkreślić, że decyzja o rozpoczęciu, kontynuacji lub przerwaniu leczenia sertraliną w okresie ciąży lub karmienia piersią powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stanu klinicznego pacjentki i potencjalnych zagrożeń dla płodu lub niemowlęcia.¹⁹