pochodne imidazoliny
Pochodne imidazoliny stanowią grupę związków chemicznych charakteryzujących się obecnością pierścienia imidazolinowego, który jest pięcioczłonową heterocykliczną strukturą zawierającą dwa atomy azotu. W medycynie substancje te znalazły szerokie zastosowanie ze względu na ich działanie na receptory adrenergiczne.
Najczęściej stosowane klinicznie pochodne imidazoliny to ksylometazolina, oksymetazolina i nafazolina. Działają one jako agoniści receptorów α-adrenergicznych, wywołując skurcz naczyń krwionośnych, co skutkuje zmniejszeniem przekrwienia błon śluzowych. Z tego powodu są powszechnie stosowane jako składniki leków obkurczających naczynia w preparatach do nosa i oczu przy alergicznym nieżycie nosa, zapaleniu zatok, zapaleniu spojówek czy obrzęku błony śluzowej nosa.
Klonidyna i moksonidyna to inne ważne pochodne imidazoliny, wykorzystywane w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Działają one centralnie, stymulując receptory imidazolinowe I₁ oraz receptory α₂-adrenergiczne w pniu mózgu, co prowadzi do zmniejszenia aktywności układu współczulnego i obniżenia ciśnienia tętniczego krwi.
Istotnym aspektem farmakologicznym pochodnych imidazoliny jest ryzyko wystąpienia efektu odbicia (nasilenie objawów po zaprzestaniu stosowania) przy długotrwałym stosowaniu miejscowym oraz działań niepożądanych takich jak senność, suchość w jamie ustnej czy zaburzenia rytmu serca przy stosowaniu ogólnoustrojowym. Z tego powodu leki z tej grupy powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza i przez ograniczony czas.