nieplanowa synteza DNA
Nieplanowa synteza DNA (unscheduled DNA synthesis, UDS) to proces naprawy DNA, który zachodzi poza normalną fazą S cyklu komórkowego, podczas której zwykle następuje replikacja materiału genetycznego. Ten proces jest kluczowym mechanizmem naprawy uszkodzeń DNA wywołanych przez czynniki mutagenne, takie jak promieniowanie UV czy substancje chemiczne.
W warunkach fizjologicznych nieplanowa synteza DNA jest częścią systemu naprawy przez wycinanie nukleotydów (nucleotide excision repair, NER). Podczas tego procesu uszkodzone fragmenty DNA są wycinane, a następnie zastępowane nowo zsyntetyzowanymi odcinkami. Intensywność nieplanowej syntezy DNA może służyć jako biomarker uszkodzeń genetycznych i być wykorzystywana w testach genotoksyczności.
Zaburzenia nieplanowej syntezy DNA są charakterystyczne dla niektórych chorób genetycznych, takich jak xeroderma pigmentosum, gdzie defekt mechanizmu NER prowadzi do zwiększonej wrażliwości na promieniowanie UV i podwyższonego ryzyka rozwoju nowotworów skóry. Pomiar UDS stanowi ważne narzędzie diagnostyczne i badawcze w genetyce klinicznej oraz toksykologii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alax 10,0-15,0 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę/tabletkę
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania Alax® (tabletki drażowane zawierające wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg suchy z kory kruszyny) opierają się na charakterystyce substancji czynnych, gdyż brak jest bezpośrednich badań gotowego produktu. Dla kory kruszyny nie dysponujemy danymi dotyczącymi toksyczności ostrej, przewlekłej, wpływu na układ rozrodczy ani potencjału karcynogennego. Badania in vitro wykazały podwyższone ryzyko genotoksyczności, zwłaszcza emodyny, która wykazała silne działanie mutagenne w teście mutacji V79-HGPRT oraz indukcję nieplanowej syntezy DNA (UDS) w hepatocytach. Wyniki badań karcynogenności na szczurach i myszach były niejednoznaczne, z brakiem jednoznacznych dowodów na działanie karcynogenne u samców szczurów i samic myszy, natomiast u samic szczurów i samców myszy obserwowano sprzeczne wyniki.
aberracja chromosomowa, aloe-emodyna, chryzofanol, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, emodyna, fiscjon, hepatocyt szczura, kora kruszyny, model mikrosomalny Salmonelli, nieplanowa synteza DNA, pierwotny hepatocyt, rak okrężnicy, Salmonella typhimurium, środek przeczyszczający, test Amesa, test HPRT, test mikrojąderek, test mutacji V79-HGPRT, test naprawy DNA, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, transformacja komórkowa, związek antrachinowy, związek antranoidowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solu-Medrol 500 mg
Badania przedkliniczne dotyczące bursztynianu metyloprednizolonu (substancji czynnej Solu-Medrol) nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń w konwencjonalnych testach farmakologicznych i toksyczności po podaniu wielokrotnym. Działania toksyczne odpowiadały typowym efektom długotrwałej ekspozycji na egzogenne glikokortykosteroidy. Metyloprednizolon nie był bezpośrednio oceniany pod kątem potencjału rakotwórczego, jednak dane z badań pokrewnych steroidów (budezonid, prednizolon, acetonid triamcynolonu) wskazują na ryzyko onkogenne, w tym zwiększoną częstość gruczolaków i nowotworów wątrobowokomórkowych u szczurów przy dawkach niższych niż kliniczne (w przeliczeniu na mg/m²). W zakresie mutagenności, metyloprednizolon nie był bezpośrednio badany, ale sulfonian metyloprednizolonu i farnezylian prednizolonu nie wykazały działania mutagennego w testach Amesa i in vitro, choć PNF indukował aberracje chromosomowe w fibroblastach chomika chińskiego przy dawce 1500 µg/ml z aktywacją metaboliczną.
aberracja chromosomowa, acetonid triamcynolonu, budezonid, bursztynian metyloprednizolonu, działanie teratogenne, Escherichia coli, glikokortykosteroid, gruczolak wątrobowokomórkowy, kortykosteron, metyloprednizolon, mutacja genetyczna in vitro, nieplanowa synteza DNA, opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego, pierwotny hepatocyt, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, prednizolon, rozszczep podniebienia, Salmonella typhimurium, śmiertelność płodowa, steroid nadnerczy, test genotoksyczności, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Systen Conti 3,2 mg + 11,2 mg
Estradiol oraz noretysteronu octan, składniki aktywne leku Systen Conti, posiadają szerokie zastosowanie kliniczne potwierdzone wieloletnimi badaniami. Estradiol, naturalny hormon estrogenowy, wykazuje niską toksyczność ostrą, co potwierdzają wartości LD50 dla etynyloestradiolu (EE) u szczurów: 5,3 g/kg u samców i 3,2 g/kg u samic, dawki te są 50 000–78 000 razy wyższe niż stosowane terapeutycznie u ludzi. Badania toksyczności przewlekłej na zwierzętach wykazały nasilenie efektów estrogenowych, jednak interpretacja wyników wymaga uwzględnienia różnic międzygatunkowych w regulacji hormonalnej. Analizy genotoksyczności estradiolu wskazują na brak mutagenności i działania rakotwórczego, mimo obserwacji aneuploidii i mikrojąder w niektórych modelach in vitro i in vivo. Estron, metabolit estradiolu, wykazuje działanie embriotoksyczne i wpływa na płodność szczurów w sposób zależny od dawki.
aberracja chromosomowa, aneuploidia, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, estradiol, etynyloestradiol, genotoksyczność, mikrojądro, nieplanowa synteza DNA, noretysteronu octan, szpik kostny, toksyczność ostra, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, wymiana chromatyd siostrzanych, zmniejszenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solu-Medrol 1000 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa metyloprednizolonu w postaci Solu-Medrol nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń, a obserwowane działania toksyczne odpowiadają typowym efektom długotrwałej ekspozycji na egzogenne steroidy nadnerczy. Nie przeprowadzono bezpośrednich badań rakotwórczości metyloprednizolonu u gryzoni, jednak dane dotyczące pokrewnych glikokortykosteroidów wskazują na możliwość zwiększenia częstości gruczolaków i nowotworów wątrobowokomórkowych u samców szczura przy dawkach niższych niż kliniczne (mg/m²). Badania genotoksyczności metyloprednizolonu nie były bezpośrednio wykonane, lecz testy na metyloprednizolonie sulfonianie i prednizolonie farnezylanie wykazały brak mutagenności w szerokim zakresie dawek (250–10 000 µg/ml), z wyjątkiem wzrostu aberracji chromosomowych w fibroblastach chomika chińskiego przy najwyższych stężeniach PNF (1500 µg/ml) z aktywacją metaboliczną.
aberracja chromosomowa, acetonid triamcynolonu, budezonid, czop kopulacyjny, działanie teratogenne, Escherichia coli, glikokortykosteroid, gruczolak, kortykosteroid, kortykosteron, metyloprednizolon, metyloprednizolonu sulfonian, nieplanowa synteza DNA, nowotwór wątrobowokomórkowy, pierwotny hepatocyt, prednizolon, prednizolonu farnezylan, rozszczep podniebienia, rozwój wewnątrzmaciczny, Salmonella typhimurium, śmiertelność płodu, SOLU-MEDROL, steroid nadnerczy, zniekształcenie szkieletu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solu-Medrol 250 mg
Przedkliniczne badania metyloprednizolonu, substancji czynnej preparatu Solu-Medrol, nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń w standardowych testach farmakologicznych i toksyczności po podaniu wielokrotnym. Typowe działania toksyczne odpowiadają przewlekłej ekspozycji na egzogenne steroidy nadnerczy. Metyloprednizolon nie był poddany specyficznym badaniom rakotwórczości, jednak dane z badań innych glikokortykosteroidów wskazują na możliwość zwiększenia częstości gruczolaków i nowotworów wątrobowokomórkowych u samców szczura przy dawkach niższych niż kliniczne (mg/m²). Badania genotoksyczności metyloprednizolonu sulfonianu i prednizolonu farnezylanu nie wykazały działania mutagennego w testach in vitro i in vivo, choć PNF indukował aberracje chromosomowe w fibroblastach chomika chińskiego przy najwyższym stężeniu 1500 µg/ml z aktywacją metaboliczną.
czop kopulacyjny, działanie mutagenne, działanie teratogenne, glikokortykosteroid, gruczolak, metyloprednizolon sulfonowy, mutacja genetyczna in vitro, nieplanowa synteza DNA, nowotwór wątrobowokomórkowy, opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, śmiertelność płodu, SOLU-MEDROL, steroid nadnerczy, strukturalna aberracja chromosomowa, wada rozwojowa - Leksykon substancji czynnych
Aloes – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania preparatu Alax, zawierającego sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg z kory kruszyny, opierają się głównie na toksykologii poszczególnych składników, gdyż sam produkt nie był poddany odrębnym badaniom toksykologicznym. W badaniach na myszach nie wykazano toksyczności przy doustnym podawaniu wyciągu z aloesu w dawce do 50 mg/kg/dobę przez 12 tygodni oraz aloiny do 60 mg/kg/dobę przez 20 tygodni. Dane dotyczące toksyczności kory kruszyny są niewystarczające. Badania in vitro wykazały potencjalne działanie genotoksyczne związków antranoidowych (emodyna, chryzofanol, fiscjon) obecnych w korze kruszyny, z emodyną wykazującą wysoką aktywność mutagenną w testach V79-HGPRT oraz indukcję nieplanowej syntezy DNA (UDS) w hepatocytach. Aloe-emodyna wykazała mutagenność w teście Amesa (szczepy Salmonella typhimurium TA1537, TA1538, TA98, TA1978) oraz indukcję transformacji komórkowej, choć test HPRT nie potwierdził powtarzalnej mutagenności. Badania in vivo nie potwierdziły mutagenności aloe-emodyny w testach mikrojąderek, aberracji chromosomowej i mouse-spot.
aloe-emodyna, alona przylądkowa, antrazwiązki, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, emodyna, frangulina, kora kruszyny, nieplanowa synteza DNA, pierwotne hepatocyty, rak okrężnicy, Rhamnus frangula, Salmonella typhimurium, szpik kostny, test aberracji chromosomowej, test Amesa, test HPRT, test mikrojąderek, test mutacji V79-HGPRT, test naprawy DNA, toksyczność płodowa, transformacja komórkowa, wyciąg z aloesu, zaparcia, związki antrachinowe - Leksykon substancji czynnych
Kruszyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kora kruszyny (Rhamnus frangula L.) zawiera związki antranoidowe, takie jak emodyna, frangulina, chryzofanol i fiscjon, które wykazują potencjalne działanie genotoksyczne i mutagenne w badaniach in vitro (np. test mutacji V79-HGPRT, test UDS na hepatocytach szczura). Jednak większość badań in vivo nie potwierdza tych właściwości. Emodyna wykazuje wpływ na długość cyklu rujowego u myszy, a jej toksyczność reprodukcyjna jest związana głównie z toksycznością u matek spowodowaną działaniem przeczyszczającym. Dwuletnie badania karcynogenności na szczurach i myszach dały niejednoznaczne wyniki, z potencjalnym ryzykiem karcynogenezy w nerkach oraz okrężnicy/jelicie ślepym. W badaniach klinicznych wyniki dotyczące związku między stosowaniem preparatów z kory kruszyny a rakiem okrężnicy są sprzeczne, a czynniki takie jak przewlekłe zaparcia i dieta mogą wpływać na ocenę ryzyka.
aberracja chromosomowa, aloe-emodyna, badanie karcynogenności, chryzofanol, cykl rujowy, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie nefrotoksyczne, działanie przeczyszczające, działanie teratogenne, emodyna, fiscjon, frangulina, genotoksyczność, hepatocyt pierwotny, hiperplazja nabłonka, kora kruszyny, naciek bazofilowy, nefropatia, nieplanowa synteza DNA, rak okrężnicy, szpik kostny, test mikrojądrowy, toksyczność dawki pojedynczej, toksyczność matczyna, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, zaparcie, związek antranoidowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Systen Sequi 1. Systen 50: 3,2 mg, 2. Systen Conti: 3,2 mg + 11,2 mg
Produkt leczniczy Systen Sequi, zawierający estradiol (półwodny) oraz octan noretysteronu, wykazuje niski potencjał toksyczności ostrej i przewlekłej, co potwierdzają badania przedkliniczne na różnych gatunkach zwierząt. W badaniach toksyczności ostrej etynyloestradiolu (syntetyczny estrogen o większej sile działania niż estradiol) wartości LD50 wyniosły 5,3 g/kg u samców i 3,2 g/kg u samic szczurów, a u psów nie odnotowano zgonów przy dawkach do 5,0 g/kg, co stanowi dawki 50 000–78 000 razy wyższe niż terapeutyczne u kobiet. Kombinacja octanu noretysteronu i etynyloestradiolu również wykazała wysokie wartości LD50, potwierdzając niski potencjał toksyczności ostrej. Badania toksyczności przewlekłej estradiolu i noretysteronu na gryzoniach, psach i małpach nie wykazały toksyczności, a jedynie typowe efekty farmakologiczne, nawet przy dawkach wielokrotnie przekraczających terapeutyczne (np. 250-krotność dawki u szczurów). Długoterminowe badania (do 10 lat u małp) potwierdziły brak specyficznych objawów toksyczności, jedynie nasilone efekty hormonalne.
aberracja chromosomowa, aneuploidia, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, estradiol, etynyloestradiol, genotoksyczność, LD50, mikrojądro, nieplanowa synteza DNA, octan noretysteronu, pękanie łańcucha DNA, profil bezpieczeństwa, rozrost błony śluzowej macicy, system transdermalny, szpik kostny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, wymiana chromatyd siostrzanych