Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Aloes

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania aloesu

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania aloesu opierają się głównie na badaniach produktów zawierających tę substancję oraz jej poszczególnych składników bioaktywnych. W przypadku produktu leczniczego Alax (zawierającego wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg suchy z kory kruszyny) profil toksykologiczny został oszacowany na podstawie charakterystyki toksykologicznej zawartych w nim substancji czynnych, ponieważ dla samego produktu nie przeprowadzono oddzielnych badań toksykologicznych.¹

Badania toksyczności ostrej i przewlekłej

W przypadku alony przylądkowej (Aloe capensis) brakuje aktualnych, systematycznych badań przedklinicznych zarówno nad samym aloesem, jak i preparatami wytwarzanymi na jego bazie.² W badaniach przeprowadzonych na myszach nie wykazano specyficznej toksyczności przy doustnym podawaniu wyciągu z aloesu w dawce do 50 mg/kg/dobę przez okres 12 tygodni. Podobnie nie stwierdzono toksycznych efektów u myszy otrzymujących aloinę doustnie w dawce do 60 mg/kg/dobę przez 20 tygodni.³

Dla kory kruszyny, drugiego składnika produktu Alax, nie są dostępne dane dotyczące toksyczności po podaniu pojedynczej dawki ani po podawaniu przewlekłym.⁴

Genotoksyczność

Badania in vitro

Dane eksperymentalne dotyczące substancji czynnych zawartych w preparacie Alax wykazały potencjalne ryzyko genotoksyczności. W badaniach in vitro na modelu mikrosomalnym Salmonelli wykazano, że związki antranoidowe obecne w korze kruszyny – emodyna, chryzofanol i fiscjon – posiadają słabe działanie mutagenne.⁵

W przypadku emodyny stwierdzono wysoką aktywność mutagenną w teście mutacji V79-HGPRT oraz zdolność do indukcji nieplanowej syntezy DNA (UDS) w pierwotnych hepatocytach.⁶ Emodyna była również badana pod kątem działania transformującego w teście in vitro na mysich fibroblastach (test C3H/M2).⁷

W teście mutagenności na modelu mikrosomalnym Salmonelli oraz w teście naprawy DNA na pierwotnych hepatocytach szczura wykazano, że emodyna, frangulina, wyciąg alkoholowy z Rhamnus frangula oraz dostępny komercyjnie preparat z kory kruszyny powodowały wzrost częstości mutacji i indukcji naprawy DNA zależny od zastosowanej dawki.⁸

Dla chryzofanolu i fiscjonu nie stwierdzono działania mutagennego w teście mutacji (test V79-HGPRT) oraz w teście UDS.⁹

W przypadku aloesu, badania in vitro wykazały potencjalne działanie genotoksyczne (mutagenne) aloe-emodyny. Pozytywne wyniki uzyskano w teście Amesa z wykorzystaniem szczepów Salmonella typhimurium TA1537, TA1538, TA98 i TA1978. W teście HPRT nie uzyskano powtarzalnych indukcji mutacji, jednak zaobserwowano indukcję nieplanowej syntezy DNA oraz transformację komórkową.¹⁰

Badania in vivo

Badania in vivo przeprowadzone na innej substancji roślinnej zawierającej antrazwiązki (senes) nie wykazały żadnych zmian genetycznych w hepatocytach szczura w teście aberracji chromosomowej, teście plam na myszach oraz testach UDS in vitro/in vivo.¹¹

W przypadku aloe-emodyny nie wykazano działania mutagennego w badaniach in vivo, które obejmowały:

• test mikrojąderek na komórkach szpiku kostnego myszy NMRI
• test aberracji chromosomowej na komórkach szpiku kostnego szczurów rasy Wistar
• test mouse-spot (DBA/2J x NMRI)

¹²

Kancerogenność

Dwuletnie badania prowadzone na szczurach i myszach obojga płci nie dostarczyły jednoznacznych dowodów na działanie karcynogenne. Nie wykazano efektu kancerogennego u szczurów samców i myszy samic, natomiast wyniki uzyskane dla samic szczurów i samców myszy były niejednoznaczne.¹³

Analogiczne badania przeprowadzone dla emodyny również nie wykazały jednoznacznego działania kancerogennego. Nie stwierdzono efektu kancerogennego u samców szczurów i samic myszy, podczas gdy wyniki dla samic szczurów i samców myszy były niejednoznaczne.¹⁴

W badaniach klinicznych analizowano potencjalny związek między stosowaniem leków przeczyszczających a występowaniem raka okrężnicy. Wyniki tych badań są niejednoznaczne – część z nich wykazała podwyższone ryzyko raka okrężnicy związane ze stosowaniem środków przeczyszczających zawierających związki antrachinowe, podczas gdy inne badania nie potwierdziły takiego zagrożenia. Należy jednak podkreślić, że stwierdzono podwyższone ryzyko raka okrężnicy związane z utrzymującymi się zaparciami oraz nawykami żywieniowymi.¹⁵ Konieczne są dalsze badania w celu dokładniejszego określenia ryzyka działania karcynogennego.¹⁶

Teratogenność i toksyczność reprodukcyjna

Dla kory kruszyny brak jest danych dotyczących toksycznego wpływu na układ rozrodczy.¹⁷

W przypadku aloesu nie stwierdzono działania teratogennego ani toksycznego działania na płód u szczurów po doustnym (dożołądkowym) podaniu wyciągu z aloesu w dawce do 1000 mg/kg ani po podaniu aloiny A w dawce do 200 mg/kg.¹⁸