Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa stosowania leku Alax

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego Alax® (tabletki drażowane zawierające wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg suchy z kory kruszyny) nie pochodzą z bezpośrednich badań gotowego produktu. Profil toksykologiczny oszacowano na podstawie charakterystyki substancji czynnych wchodzących w skład leku.¹

Toksykologia kory kruszyny

Dla kory kruszyny (Frangulae cortex) nie są dostępne dane dotyczące toksyczności ostrej (po pojedynczej dawce), toksyczności przewlekłej ani wpływu na układ rozrodczy czy potencjału karcynogennego.²

Genotoksyczność związków antranoidowych

Dane eksperymentalne, szczególnie z badań in vitro na modelu mikrosomalnym Salmonelli, wskazują na istnienie podwyższonego ryzyka genotoksyczności. Składniki aktywne takie jak emodyna, chryzofanol i fiscjon wykazały słabe działanie mutagenne w tych testach.³

Wyniki badań mutagenności różnią się w zależności od zastosowanego testu:

• W teście mutacji (V79-HGPRT) oraz teście UDS (unscheduled DNA synthesis) nie stwierdzono działania mutagennego dla chryzofanolu i fiscjonu⁴
• Emodyna wykazała silne działanie mutagenne w teście mutacji V79-HGPRT oraz była induktorem nieplanowej syntezy DNA (UDS) w pierwotnych hepatocytach⁵
• Emodyna została również zbadana pod kątem potencjału transformującego w teście in vitro na mysich fibroblastach (C3H/M2)⁶

W badaniach na mikrosomalnym modelu Salmonelli oraz teście naprawy DNA na pierwotnych hepatocytach szczura, zarówno emodyna, frangulina, wyciąg alkoholowy z Rhamnus frangula, jak i ogólnodostępny preparat z kory kruszyny, powodowały zależny od dawki wzrost częstości mutacji oraz indukcję naprawy DNA.⁷

Badania genotoksyczności in vivo

Badania in vivo innej substancji roślinnej zawierającej związki antranoidowe (senesu) prowadzone na hepatocytach szczura nie wykazały żadnych zmian genetycznych. Zastosowano następujące testy: test aberracji chromosomowej, mouse spot test oraz testy UDS in vitro/in vivo.⁸

Potencjalne działanie karcynogenne

Dwuletnie badania na szczurach i myszach obojga płci nie dostarczyły jednoznacznych dowodów na działanie karcynogenne. Nie wykazano takiego działania u szczurów samców i myszy samic, natomiast u samic szczurów i samców myszy wyniki były niejednoznaczne.⁹

Badania kliniczne dotyczące ryzyka raka okrężnicy

W badaniach klinicznych analizowano związek między stosowaniem leków przeczyszczających a występowaniem raka okrężnicy. Wyniki były niejednoznaczne – niektóre badania wykazały podwyższone ryzyko raka okrężnicy przy stosowaniu środków przeczyszczających zawierających związki antrachinowe, podczas gdy inne nie potwierdziły takiego zagrożenia.¹⁰

Należy zauważyć, że stwierdzono podwyższone ryzyko raka okrężnicy w związku z utrzymującymi się zaparciami oraz nawykami żywieniowymi, co może być czynnikiem zakłócającym interpretację wyników. Konieczne są dalsze badania w celu dokładniejszego określenia ryzyka działania karcynogennego.¹¹

Toksykologia alony przylądkowej (Aloe capensis)

Dla alony przylądkowej brakuje nowych, systematycznych badań przedklinicznych, zarówno dla samego aloesu, jak i preparatów wytwarzanych na jego bazie.¹²

Wpływ na rozród i rozwój

Nie stwierdzono działania teratogennego ani toksycznego wpływu na płód u szczurów po doustnym (dożołądkowym) podaniu wyciągu z aloesu w dawkach do 1000 mg/kg, ani po podaniu aloiny A w dawkach do 200 mg/kg.¹³

Badania genotoksyczności aloe-emodyny

Niektóre badania in vitro wskazały na genotoksyczne (mutagenne) działanie aloe-emodyny:

• W teście Amesa uzyskano wyniki dodatnie ze szczepami Salmonella typhimurium TA1537, TA1538, TA98 i TA1978¹⁴
• W teście HPRT nie uzyskano powtarzalnych indukcji mutacji, natomiast zaobserwowano indukcję nieplanowej syntezy DNA (UDS) oraz transformację komórkową¹⁵

Badania in vivo nie wykazały mutagennego działania aloe-emodyny. Przeprowadzono następujące testy:¹⁶

• Test mikrojąderek na komórkach szpiku kostnego myszy NMRI
• Test aberracji chromosomowej na komórkach szpiku kostnego szczurów rasy Wistar
• Test mouse-spot (DBA/2J x NMRI)

Badania toksyczności przewlekłej

Nie stwierdzono specyficznej toksyczności u myszy, którym podawano:¹⁷

• Wyciąg z aloesu doustnie w dawce do 50 mg/kg/dobę przez 12 tygodni
• Aloinę doustnie w dawce do 60 mg/kg/dobę przez 20 tygodni

Badania kancerogenności emodyny

Badania nad emodyną podawaną szczurom i myszom obojga płci nie wykazały działania kancerogennego u samców szczurów i samic myszy. Wyniki dla samic szczurów i samców myszy były niejednoznaczne, co uniemożliwia wyciągnięcie ostatecznych wniosków.¹⁸