Właściwości farmakokinetyczne leku Alax

Lek Alax w postaci tabletek drażowanych, zawierający w swoim składzie wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu (Aloe capensis) oraz wyciąg suchy z kory kruszyny (Frangulae corticis extractum siccum), nie był bezpośrednio poddawany badaniom farmakokinetycznym. Właściwości farmakokinetyczne tego produktu leczniczego zostały oszacowane na podstawie wyników badań przeprowadzonych dla poszczególnych substancji czynnych wchodzących w jego skład. Jedna tabletka leku Alax zawiera 10-15 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę.¹

Wchłanianie substancji czynnych

Farmakokinetyka związków z kory kruszyny

Zawarte w korze kruszyny β-O-glikozydy wykazują specyficzny mechanizm wchłaniania. Związki te nie są rozkładane przez ludzkie enzymy trawienne w górnym odcinku przewodu pokarmowego i dlatego nie ulegają istotnemu wchłanianiu z tej części układu pokarmowego. Dopiero w jelicie grubym, pod wpływem działania bakterii jelitowych, β-O-glikozydy ulegają przemianie do aktywnego metabolitu – antronu-9-emodyny. Wchłanianiu z przewodu pokarmowego podlegają głównie aglikony antrachinowe, które następnie w organizmie ulegają biotransformacji do glukuronianów i siarczanów.²

Po doustnym podaniu wyciągu z kory kruszyny, w moczu pacjentów wykrywane są metabolity takie jak reina, emodyna oraz śladowe ilości chryzofanolu. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, badania wykazały, że aktywne metabolity tego wyciągu, w szczególności reina, w niewielkim stopniu przenikają do mleka kobiet karmiących piersią. Ponadto, badania na modelach zwierzęcych potwierdziły, że reina przechodzi przez łożysko jedynie w minimalnych ilościach.³

Farmakokinetyka związków z alony przylądkowej

Aloinozydy, aloiny oraz hydroksyaloiny pochodzące z alony przylądkowej (Aloe capensis) podobnie jak glikozydy z kory kruszyny nie ulegają wchłanianiu w górnych częściach przewodu pokarmowego. Związki te przechodzą bezpośrednio do jelita grubego, gdzie podlegają metabolizmowi pod wpływem enzymów bakteryjnych. Szczególną rolę w tym procesie odgrywają bakterie z gatunku Eubacterium sp., zwłaszcza szczep BAR, które przekształcają te związki do aktywnych form antronowych, przede wszystkim do aloe-emodyny-9-antronu.⁴

Stopień wchłaniania aloe-emodyny-9-antronu nie został dokładnie określony, jednak badania przeprowadzone na zwierzętach z wykorzystaniem znakowanego antronu reiny (związku o podobnej strukturze) podawanego bezpośrednio do kątnicy wykazały, że tylko niewielka część (mniej niż 10%) tego związku ulega wchłonięciu do krwiobiegu.⁵

Metabolizm ogólnoustrojowy

Metabolizm ogólnoustrojowy wolnych antranoidów jest zależny od struktury chemicznej i budowy ich pierścienia. W przypadku aloe-emodyny, badania na modelach zwierzęcych wykazały, że około 20-25% podanej doustnie dawki ulega wchłonięciu. Należy jednak zaznaczyć, że rzeczywista biodostępność aloe-emodyny jest znacznie niższa niż wskazywałby na to poziom jej wchłaniania. Wynika to z faktu, że po wchłonięciu związek ten ulega szybkiemu procesowi utleniania do reiny oraz innych, nieznanych metabolitów, a także procesom sprzęgania, co skutkuje jego szybką eliminacją z organizmu.⁶

Główne metabolity wykrywane po podaniu związków antranoidowych z leku Alax

Charakterystyka procesów farmakokinetycznych

• Wchłanianie: Większość związków glikozydowych z kory kruszyny i alony przylądkowej nie ulega wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Główne wchłanianie zachodzi w jelicie grubym po biotransformacji przez bakterie jelitowe.
• Dystrybucja: Aktywne metabolity, takie jak reina, w niewielkim stopniu przenikają do mleka kobiet karmiących oraz w minimalnych ilościach przez łożysko.
• Metabolizm: Dwufazowy – pierwszy etap zachodzi przy udziale bakterii jelitowych, drugi etap to metabolizm wątrobowy wchłoniętych aglikonów (głównie procesy utleniania i sprzęgania).
• Eliminacja: Metabolity są wydalane głównie przez nerki z moczem w postaci glukuronianów i siarczanów.

Niska biodostępność aktywnych metabolitów pochodzących z leku Alax, spowodowana ograniczonym wchłanianiem z przewodu pokarmowego oraz szybkim metabolizmem wątrobowym, ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa tego produktu leczniczego przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami.⁷