niedobór enzymu CYP2D6

Niedobór enzymu CYP2D6 to genetycznie uwarunkowany stan, w którym organizm wykazuje zmniejszoną aktywność cytochromu P450 2D6 – enzymu wątrobowego odpowiedzialnego za metabolizm około 25% leków stosowanych klinicznie. Osoby z niedoborem CYP2D6 klasyfikowane są jako wolni metabolizerzy (poor metabolizers), w przeciwieństwie do osób z normalną aktywnością enzymu (extensive metabolizers) lub zwiększoną aktywnością (ultrarapid metabolizers).

Konsekwencje kliniczne niedoboru CYP2D6 obejmują zmienioną odpowiedź na leczenie, zwiększone ryzyko działań niepożądanych lub brak skuteczności terapeutycznej przy standardowych dawkach. Dotyczy to szczególnie leków przeciwdepresyjnych (np. wenlafaksyna, fluoksetyna), przeciwpsychotycznych (np. risperidon), przeciwbólowych (np. kodeina, tramadol), beta-blokerów (np. metoprolol) oraz leków przeciwarytmicznych (np. propafenon).

Diagnostyka niedoboru CYP2D6 opiera się na badaniach farmakogenetycznych identyfikujących warianty alleliczne genu CYP2D6 odpowiedzialne za obniżoną aktywność enzymatyczną. W praktyce klinicznej, przy potwierdzonej obecności niedoboru, zaleca się indywidualizację dawkowania leków metabolizowanych przez CYP2D6 lub zastosowanie alternatywnych opcji terapeutycznych, które nie są substratem dla tego enzymu.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tolzurin 2 mg

Tolzurin, zawierający tolterodyny winian w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który wpływa na jego skuteczność terapeutyczną. Maksymalne stężenia tolterodyny w surowicy osiągane są po około 4 godzinach (zakres 2-6 h), a pozorny okres półtrwania wynosi około 6 godzin u osób intensywnie metabolizujących (CYP2D6+) i około 10 godzin u osób wolno metabolizujących (CYP2D6-). Stan stacjonarny osiągany jest po 4 dniach regularnego stosowania. Biodostępność kapsułek wynosi 17% u osób intensywnie metabolizujących i 65% u wolno metabolizujących, co wynika z różnic w metabolizmie pierwszego przejścia katalizowanym przez enzym CYP2D6. Tolterodyna i jej aktywny metabolit 5-hydroksymetylowy wiążą się głównie z orosomukoidem, z frakcją niezwiązaną odpowiednio 3,7% i 36%, a objętość dystrybucji wynosi 113 L, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek.
biodostępność tolterodyny, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, farmakokinetyka tolterodyny, fenotyp metaboliczny, GFR, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, klirens całkowity, klirens inuliny, kwas 5′-karboksylowy, kwaśna α1-glikoproteina, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, N-dealkilowana tolterodyna, N-dealkilowany kwas 5-karboksylowy, niedobór enzymu CYP2D6, objętość dystrybucji, okres półtrwania, orosomukoid, stan stacjonarny, stężenie tolterodyny, substancja czynna, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, tolterodyny winian
Leksykon substancji czynnych
Fosforan kodeiny półwodny – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Fosforan kodeiny półwodny, będący składnikiem Sirupus Pini compositus w dawce 0,05 g/100 g syropu (9,6 mg fosforanu kodeiny w 15 ml), wymaga ograniczenia stosowania do maksymalnie 7 dni ze względu na ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego. Kodeina jest metabolizowana przez enzym CYP2D6 do morfiny, co determinuje jej skuteczność i profil działań niepożądanych. U około 7% populacji kaukaskiej, będących wolnymi metabolizerami, efekt terapeutyczny może być niewystarczający, natomiast u szybkich i bardzo szybkich metabolizerów istnieje podwyższone ryzyko toksyczności opioidowej, objawiającej się m.in. splątaniem, sennością, depresją oddechową i niewydolnością krążenia. Częstość fenotypu bardzo szybkiego metabolizmu różni się etnicznie, osiągając do 29% w populacji afrykańskiej/etiopskiej.
aktywny metabolit, choroba alkoholowa, choroba wątroby, depresja oddechowa, działanie przeciwbólowe i przeciwkaszlowe, enzym CYP2D6, fenotyp szybkiego metabolizmu, fosforan kodeiny półwodny, metabolizm kodeiny, niedobór enzymu CYP2D6, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, niewydolność krążenia, padaczka, płytki oddech, splątanie, szybki metabolizer, toksyczność opioidów, toksyczność opioidowa, uzależnienie fizyczne i psychiczne, wolny metabolizer, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie źrenic
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tolzurin 4 mg

Tolterodyna, będąca antagonistą receptorów muskarynowych o wysokiej selektywności działania na pęcherz moczowy, wykazuje skuteczność w leczeniu objawów nadreaktywnego pęcherza, takich jak nietrzymanie moczu i częstomocz. Po 12 tygodniach terapii dawką 4 mg tolterodyny zaobserwowano istotne statystycznie zmniejszenie liczby epizodów nietrzymania moczu oraz częstości mikcji, a także zwiększenie objętości oddawanego moczu w porównaniu do placebo. Subiektywna poprawa jakości życia dotyczyła 23,8% pacjentów w grupie leczonej, w porównaniu do 15,7% w grupie kontrolnej. Metabolit 5-hydroksymetylowy tolterodyny odgrywa istotną rolę u pacjentów intensywnie metabolizujących, co może wpływać na indywidualną odpowiedź terapeutyczną.
antagonista receptorów muskarynowych, badanie farmakokinetyczno-farmakodynamiczne, badanie urodynamiczne, częstomocz, częstość mikcji, epizod nietrzymania moczu, intensywny metabolizm, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, mikcja, niedobór enzymu CYP2D6, nietrzymanie moczu, nietrzymanie moczu z nagłym parciem, odstęp QT, odstęp QTc, pęcherz moczowy, pochodna 5-hydroksymetylo, profil metaboliczny, receptor muskarynowy, spazmolityk, stężenie maksymalne, tolterodyna, układ moczowo-płciowy, układ sercowo-naczyniowy, wolny metabolizm, zapis elektrokardiograficzny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Solpadeine

Preparat Solpadeine zawiera paracetamol (500 mg), fosforan kodeiny (8 mg) oraz kofeinę (30 mg) i wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością wątroby (Child-Pugh < 9), niewydolnością nerek (GFR ≤ 50 ml/min), zespołem Gilberta, niedoborem enzymów (dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, reduktazy methemoglobinowej), niedokrwistością hemolityczną, odwodnieniem, przewlekłym niedożywieniem oraz u osób starszych i o masie ciała poniżej 50 kg. Istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania innych preparatów zawierających paracetamol oraz monitorowanie ryzyka hepatotoksyczności, zwłaszcza przy współistniejącym przewlekłym alkoholizmie i stosowaniu flukloksacyliny, co może prowadzić do kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową (HAGMA). W przypadku przedawkowania paracetamolu konieczna jest natychmiastowa konsultacja lekarska ze względu na ryzyko nieodwracalnego uszkodzenia wątroby.
5-oksoprolina w moczu, astma, benzodiazepina, cholecystektomia, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, depresja oddechowa, enzym CYP2D6, flukloksacylina, fosforan kodeiny, HAGMA, hepatotoksyczność paracetamolu, inhibitor monoaminooksydazy, kofeina, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna z dużą luką anionową, MAOI, morfina, niedobór enzymu CYP2D6, niedobór glutationu, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość hemolityczna, niedrożność jelit, niehemolityczna żółtaczka, niewydolność nerek, niewydolność wątrobowokomórkowa, obturacyjny bezdech śródsenny, paracetamol, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, posocznica, przesącz kłębuszkowy, przewlekły alkoholizm, reduktaza methemoglobinowa, sedacja, skurcz oskrzeli, skurcz zwieracza Oddiego, śpiączka, splątanie, szybki metabolizm, toksyczność opioidów, uszkodzenie wątroby, uzależnienie psychiczne i fizyczne, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie trzustki, zespół Gilberta, zwężenie źrenic
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Titlodine 4 mg

Tolterodyna, substancja czynna leku Titlodine, jest selektywnym antagonistą receptorów muskarynowych, wykazującym większą selektywność wobec pęcherza moczowego niż gruczołów ślinowych. Metabolizowana jest do aktywnego metabolitu 5-hydroksymetylowego, który odgrywa istotną rolę u pacjentów intensywnie metabolizujących. W badaniu III fazy tolterodyna w dawce 4 mg raz na dobę znacząco redukowała liczbę epizodów nietrzymania moczu o średnio 11,8 epizodów (-54%) w porównaniu do placebo (-6,9 epizodów, -28%), z różnicą -4,8 epizodów (p < 0,001). Ponadto zmniejszała częstość mikcji o 1,8 na dobę (p = 0,005) oraz zwiększała objętość moczu oddawanego podczas mikcji o 34 ml (p < 0,001). Po 12 tygodniach terapii 23,8% pacjentów zgłaszało ustąpienie lub minimalizację dolegliwości, co potwierdza kliniczną skuteczność leku. Analiza skuteczności w zależności od typu nagłego parcia na mocz nie wykazała przewagi tolterodyny w postaci czuciowej nad placebo.
badanie urodynamiczne, częstomocz, częstość mikcji, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, lek spazmolityczny urologiczny, metabolit aktywny, nagłe parcie na mocz, niedobór enzymu CYP2D6, nietrzymanie moczu, odstęp QT, odstęp QTcF, pacjent intensywnie metabolizujący, pacjent wolno metabolizujący, pęcherz moczowy, pęcherz nadreaktywny, pochodna 5-hydroksymetylo, receptor muskarynowy, tolterodyna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Poltram 100

Produkt leczniczy Poltram 50/100 (tramadolu chlorowodorek) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby uzależnione od opioidów, po urazach głowy, ze zwiększonym ciśnieniem śródczaszkowym, zaburzeniami oddechowymi czy z padaczką w wywiadzie. Przekroczenie maksymalnej dawki dobowej 400 mg oraz jednoczesne stosowanie leków obniżających próg drgawkowy zwiększa ryzyko wystąpienia drgawek. Tramadol może wywoływać depresję oddechową, zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) oraz przy znacznych przekroczeniach dawki. Istnieje także ryzyko zespołu serotoninowego przy stosowaniu tramadolu z lekami serotoninergicznymi, co wymaga uważnej obserwacji pacjenta i ewentualnej modyfikacji terapii. Ponadto, opioidy mogą powodować centralny bezdech senny (CBS) i hipoksemię, szczególnie przy wyższych dawkach, co wymaga monitorowania i ewentualnej redukcji dawki.
agonista receptorów opioidowych, centralny bezdech senny, chlorowodorek tramadolu, depresja krążeniowo-oddechowa, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawka, enzym wątrobowy CYP2D6, hipoksemia, leczenie substytucyjne, leczenie zastępcze glikokortykosteroidami, lek serotoninergiczny, lek uspokajający, lek zwiotczający mięśnie, niedobór enzymu CYP2D6, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niskie ciśnienie krwi, objawy odstawienne, obturacyjny bezdech senny, padaczka, podtlenek azotu, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, przedawkowanie tramadolu, splątanie, szybki metabolizm, toksyczność opioidowa, tolerancja lekowa, uraz głowy, uzależnienie fizyczne, uzależnienie od opioidów, uzależnienie psychiczne, wstrząs, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie oddechowe, zaburzenie oddychania podczas snu, zaburzenie świadomości, zakażenie górnych dróg oddechowych, zespół serotoninowy, zgon lekozależny, zwężenie źrenic
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tramadol Vitabalans

Tramadol Vitabalans 50 mg, będący opioidowym lekiem przeciwbólowym, wymaga szczególnej ostrożności klinicznej ze względu na ryzyko depresji oddechowej, obniżenia progu drgawkowego oraz potencjał uzależniający. Lek jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 roku życia oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek bez odpowiedniego nadzoru. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 400 mg, a przekroczenie tej wartości zwiększa ryzyko napadów padaczkowych i depresji oddechowej. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z uzależnieniem od opioidów, urazem głowy, zaburzeniami świadomości, podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym oraz zaburzeniami ośrodka oddechowego. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie objawów toksyczności opioidowej, takich jak splątanie, senność, płytki oddech, mioza, nudności, wymioty i zaparcia.
chlorowodorek tramadolu, depresja krążeniowo-oddechowa, depresja oddechowa, enzym CYP2D6, hamowanie ośrodkowego układu nerwowego, mioza, nadwrażliwość na opioidy, napad padaczkowy, niedobór enzymu CYP2D6, objawy odstawienne, padaczka, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, próg drgawkowy, splątanie, terapia substytucyjna, toksyczność opioidów, tolerancja na lek, uraz głowy, uzależnienie fizyczne, uzależnienie od opioidów, uzależnienie psychiczne, zaburzenie czuwania, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie ośrodka oddechowego, zaburzenie świadomości

niedobór enzymu CYP2D6

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Tolzurin 2 mg

Fosforan kodeiny półwodny – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Właściwości farmakodynamiczne – Tolzurin 4 mg

Specjalne ostrzeżenia – Solpadeine

Właściwości farmakodynamiczne – Titlodine 4 mg

Specjalne ostrzeżenia – Poltram 100

Specjalne ostrzeżenia – Tramadol Vitabalans