autosomalnie dominująca choroba policystyczna nerek
Autosomalnie dominująca choroba policystyczna nerek (ADPKD) jest najczęstszą genetycznie uwarunkowaną nefropatią, charakteryzującą się tworzeniem mnogich torbieli w obu nerkach, prowadzących do stopniowego powiększania narządów i upośledzenia ich funkcji. Choroba dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący, co oznacza, że do jej rozwoju wystarcza mutacja w jednym allelu.
ADPKD spowodowana jest mutacjami genów PKD1 (85% przypadków) lub PKD2 (15% przypadków). Mutacje w genie PKD1 wiążą się z wcześniejszym wystąpieniem objawów i szybszą progresją do schyłkowej niewydolności nerek w porównaniu do mutacji w genie PKD2. U pacjentów obserwuje się postępujące powiększenie nerek z powodu rozrastających się torbieli, nadciśnienie tętnicze, krwiomocz, nawracające zakażenia układu moczowego oraz bóle w okolicy lędźwiowej.
Diagnostyka ADPKD opiera się na badaniach obrazowych (USG, TK, MRI) oraz badaniach genetycznych. Kryteria ultrasonograficzne różnią się w zależności od wieku pacjenta i uwzględniają liczbę torbieli. W postępowaniu terapeutycznym kluczowe znaczenie ma kontrola ciśnienia tętniczego, odpowiednie nawodnienie oraz leczenie powikłań. Tolwaptan, antagonista receptora wazopresyny V2, jest jedynym lekiem spowalniającym progresję choroby.
Choroba ma charakter ogólnoustrojowy i może również powodować torbiele w innych narządach (wątroba, trzustka), tętniaki wewnątrzczaszkowe, wady zastawkowe serca oraz przepukliny brzuszne. Około 50% pacjentów z ADPKD rozwija schyłkową niewydolność nerek przed 60. rokiem życia, co wymaga wdrożenia leczenia nerkozastępczego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba policystyczna nerek – Epidemiologia
Choroba policystyczna nerek (PKD) występuje głównie w formie autosomalnie dominującej (ADPKD), stanowiącej około 90% przypadków, z częstością od 1:400 do 1:1000 żywych urodzeń, oraz autosomalnie recesywnej (ARPKD), rzadszej, z częstością 1:20 000 do 40 000. ADPKD jest czwartą najczęstszą przyczyną schyłkowej niewydolności nerek (ESKD), odpowiadającą za 5-10% przypadków wymagających terapii nerkozastępczej. Mutacje w genie PKD1 (85-90% przypadków) wiążą się z gorszym rokowaniem, medianą wieku ESKD 55,6 lat, podczas gdy mutacje w PKD2 dają późniejszy rozwój niewydolności (mediana 67,9 lat). Czynniki ryzyka progresji obejmują mutacje PKD1, wielkość nerek, nadciśnienie tętnicze, białkomocz, płeć męską oraz wczesny początek objawów. Diagnostyka opiera się na ultrasonografii i badaniach genetycznych, które jednak nie wykrywają wszystkich przypadków. Skala Mayo wykorzystująca całkowitą objętość nerek skorygowaną do wzrostu (htTKV) i wiek pozwala na ocenę ryzyka progresji choroby.
albuminuria, antagonista receptora wazopresyny, autosomalnie dominująca choroba policystyczna nerek, autosomalnie recesywna choroba policystyczna nerek, badanie genetyczne, badanie przesiewowe, badanie ultrasonograficzne, białkomocz, choroba policystyczna nerek, choroba sercowo-naczyniowa, diagnostyka genetyczna preimplantacyjna, kamica nerkowa, krwiomocz, małżeństwo krewniacze, metformina, mutacja genu PKD1, mutacja genu PKD2, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, objętość nerek, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, skala Mayo, terapia nerkozastępcza, tolwaptan, umieralność, wazopresyna - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba policystyczna nerek – Patofizjologia i mechanizm
Choroba policystyczna nerek (PKD) to genetyczne schorzenie charakteryzujące się powstawaniem licznych torbieli w nerkach, prowadzących do ich powiększenia i stopniowej niewydolności. Wyróżnia się dwie główne formy: autosomalnie dominującą (ADPKD) i recesywną (ARPKD). ADPKD, najczęstsza postać, związana jest z mutacjami w genach PKD1 (85% przypadków) i PKD2 (15%), kodujących polisystynę-1 i polisystynę-2, natomiast ARPKD wiąże się z mutacjami w genie PKHD1 kodującym fibrocystynę. Patogeneza opiera się na mechanizmie „dwóch uderzeń”, gdzie mutacja germinalna i somatyczna prowadzą do ogniskowego powstawania torbieli w 1-3% nefronów. Defekty w funkcji rzęski pierwotnej, organelli odpowiedzialnej za mechanosensację i sygnalizację wapniową, zaburzają szlaki sygnałowe (m.in. cAMP, mTOR, Wnt/β-katenina), co skutkuje nieprawidłową proliferacją komórek nabłonka kanalików, zwiększonym wydzielaniem płynu do światła torbieli oraz utratą polarności planarnej. Wzrost torbieli prowadzi do kompresji naczyń, niedokrwienia, aktywacji układu RAA, włóknienia i ostatecznie schyłkowej niewydolności nerek u około 50% pacjentów przed 60. rokiem życia.
antybiotyk makrolidowy, autosomalnie dominująca choroba policystyczna nerek, autosomalnie recesywna choroba policystyczna nerek, białko aktywujące GTPazę, choroba policystyczna nerek, filtracja kłębuszkowa, homeostaza wapnia, kinaza białkowa A, mutacja genu PKD1, mutacja germinalna, mutacja somatyczna, naskórkowy czynnik wzrostu, podłoże genetyczne, rzęska pierwotna, schyłkowa niewydolność nerek, szlak cAMP, szlak JAK-STAT, szlak mTOR, szlak Ras/Raf/ERK, szlak sygnałowy Wnt, układ renina-angiotensyna-aldosteron, włóknienie nerek, wydzielanie płynu