uraz wielonarządowy
Uraz wielonarządowy (ang. multiple trauma) to stan kliniczny, w którym dochodzi do jednoczesnego uszkodzenia dwóch lub więcej narządów lub układów narządów, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta. Zwykle jest następstwem ciężkich wypadków komunikacyjnych, upadków z wysokości, przysypania, wybuchów lub innych zdarzeń o dużej energii.
W przypadku urazu wielonarządowego postępowanie medyczne opiera się na protokole ATLS (Advanced Trauma Life Support), który zakłada szybką i systematyczną ocenę stanu pacjenta zgodnie z sekwencją ABCDE (drogi oddechowe, oddychanie, krążenie, stan neurologiczny, ekspozycja). Kluczowe znaczenie ma tzw. „złota godzina” – czas od momentu urazu do wdrożenia specjalistycznego leczenia, który istotnie wpływa na rokowanie.
Leczenie urazu wielonarządowego wymaga multidyscyplinarnego podejścia z udziałem specjalistów z różnych dziedzin medycyny: traumatologów, anestezjologów, chirurgów, neurochirurgów, kardiochirurgów i innych. W pierwszej kolejności zaopatrywane są obrażenia zagrażające życiu, następnie te powodujące potencjalne kalectwo. Śmiertelność w urazach wielonarządowych wynosi od 15% do ponad 40%, zależnie od rozległości obrażeń i czasu wdrożenia specjalistycznego leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Genotropin 12 12 mg (36 j.m.)
Genotropin, zawierający rekombinowaną somatropinę produkowaną w Escherichia coli, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które muszą być ściśle przestrzegane w praktyce klinicznej. Należą do nich nadwrażliwość na somatropinę lub substancje pomocnicze, zamknięcie stref wzrostu nasad kości długich u dzieci, ostre stany zagrażające życiu (np. powikłania po operacjach na otwartym sercu, urazy wielonarządowe, ostra niewydolność oddechowa) oraz aktywne procesy nowotworowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z nowotworami wewnątrzczaszkowymi, gdzie terapia hormonem wzrostu jest dopuszczalna jedynie po potwierdzeniu braku aktywności guza i całkowitym zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego. W przypadku pojawienia się objawów progresji nowotworu podczas terapii, leczenie należy natychmiast przerwać.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Penthrox 99,9 %
Produkt leczniczy Penthrox, zawierający 99,9% metoksyfluranu w ilości 3 ml na butelkę, jest wskazany do doraźnego uśmierzania bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego u dorosłych pacjentów przytomnych, zdolnych do samodzielnego stosowania inhalatora. Lek znajduje zastosowanie w leczeniu bólu pourazowego, w tym urazów kończyn (złamania, skręcenia, zwichnięcia), tkanek miękkich, oparzeń o ograniczonym zasięgu, urazów klatki piersiowej i brzucha oraz urazów wielonarządowych, pod warunkiem zachowania świadomości pacjenta. Penthrox jest stosowany w medycynie ratunkowej, na oddziałach ratunkowych, w ambulatoriach urazowych oraz w warunkach przedszpitalnych, szczególnie gdy konieczne jest szybkie i krótkotrwałe uśmierzenie bólu, a dostęp do innych leków przeciwbólowych jest ograniczony lub przeciwwskazane są opioidy.
ból pourazowy, butylohydroksytoluen, doraźne uśmierzanie bólu, dostęp dożylny, inhalacja parowa, lek przeciwbólowy, medycyna ratunkowa, metoksyfluran, oparzenie, opatrunek oparzeniowy, opieka przedszpitalna, opioid, ratownictwo medyczne, repozycja złamania, szpitalny oddział ratunkowy, uraz klatki piersiowej, uraz tkanek miękkich, uraz wielonarządowy - Leksykon substancji czynnych
All-rac-α-tokoferol – Wskazania do stosowania
All-rac-α-tokoferol (witamina E) w preparacie Vitalipid N Adult występuje w stężeniu 0,91 mg/ml, co odpowiada 1 IU witaminy E, i jest kluczowym składnikiem suplementacji witamin rozpuszczalnych w tłuszczach podczas żywienia pozajelitowego u dorosłych oraz dzieci powyżej 11 roku życia. Preparat dedykowany jest pacjentom wymagającym długotrwałego żywienia pozajelitowego, zwłaszcza w stanach takich jak niewydolność przewodu pokarmowego, zespół krótkiego jelita, przewlekłe choroby zapalne jelit, ciężkie stany kataboliczne czy okres okołooperacyjny u pacjentów niedożywionych. Vitalipid N Adult zawiera również witaminy A (99 μg/ml, 330 IU/ml), D2 (0,5 μg/ml, 20 IU/ml) oraz K1 (15 μg/ml), co umożliwia kompleksowe uzupełnienie zapotrzebowania na witaminy rozpuszczalne w tłuszczach podczas jednej infuzji. Preparat charakteryzuje się osmolalnością około 300 mOsm/kg wody i pH około 8, a witamina E znajduje się w fazie olejowej emulsji typu olej w wodzie.
all-rac-α-tokoferol, błona komórkowa, ergokalcyferol, fitomenadion, koncentrat do sporządzania emulsji, niewydolność przewodu pokarmowego, przewlekłe choroby zapalne jelit, resekcja jelita, retynolu palmitynian, stan kataboliczny, stres oksydacyjny, układ odpornościowy, uraz wielonarządowy, Vitalipid N Adult, witamina A, witamina D2, witamina E, witamina K1, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, właściwości antyoksydacyjne, zespół krótkiego jelita, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Albiomin 20% 200 g/l
Albiomin 20% to roztwór do infuzji zawierający 200 g/l albuminy ludzkiej (≥96% białka całkowitego), stosowany w celu szybkiego uzupełnienia i utrzymania objętości krwi krążącej w stanach hipowolemicznych, takich jak wstrząs krwotoczny, urazy wielonarządowe, oparzenia czy zabiegi z krążeniem pozaustrojowym. Produkt dostępny jest w fiolkach 50 ml (10 g białka) oraz 100 ml (20 g białka), charakteryzuje się działaniem hiperonkotycznym, co pozwala na zwiększenie objętości osocza o około 300-400 ml po podaniu 100 ml roztworu. Dzięki temu wymagana jest mniejsza objętość infuzji w porównaniu do roztworów izotonicznych lub 5% albuminy, co redukuje ryzyko przewodnienia, szczególnie u pacjentów z ryzykiem obrzęku płuc lub mózgu.
albumina ludzka, ciśnienie onkotyczne osocza, działanie hiperonkotyczne, hipoalbuminemia, hipowolemii, koloid, krążenie pozaustrojowe, nadciśnienie, niewydolność serca, objętość krwi krążącej, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, oparzenie, podanie dożylne, przesiąkanie płynów, przewodnienie, roztwór do infuzji, roztwór hiperonkotyczny, uraz wielonarządowy, wstrząs krwotoczny - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie żeber – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Złamania żeber są istotnym wskaźnikiem ciężkiego urazu, często współistniejącym z urazem wielonarządowym, co wpływa na heterogeniczność pacjentów pod względem epidemiologii i wyników leczenia. Śmiertelność ogólna wynosi 5,6%, z najwyższą u pacjentów z niestabilną klatką piersiową (13,0%), urazem wielonarządowym (10,6%) oraz w podeszłym wieku (7,6%). Niestabilna klatka piersiowa wiąże się z wyższą częstością powikłań oddechowych, dłuższym pobytem na OIT oraz większym ryzykiem intubacji i wentylacji mechanicznej, co uzasadnia odrębne podejście kliniczne i rozważenie leczenia chirurgicznego. Modele prognostyczne, takie jak prosty system punktacji (wyniki 5-8 punktów) oraz RibScore w połączeniu z modyfikowanym indeksem słabości (mFI) i poziomem PaCO2, umożliwiają precyzyjną ocenę ryzyka powikłań i śmiertelności, szczególnie u osób starszych, gdzie połączenie tych parametrów daje najwyższą zdolność predykcyjną (CS=0,90; 95% CI 0,81-0,97).
choroba płuc, ciężki uraz mózgu, ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla, duszność, hipoksemia, niewydolność oddechowa, oddział intensywnej terapii, powikłania oddechowe, układ sercowo-naczyniowy, uraz mózgu, uraz wielonarządowy, wentylacja mechaniczna, zapalenie płuc, zespół kruchości, zespół ostrej niewydolności oddechowej, złamanie żebra, złamanie zmęczeniowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Multimel N7-1000E –
Multimel N7-1000 E to trójkomorowa emulsja do infuzji przeznaczona do kompleksowego żywienia pozajelitowego u dorosłych i dzieci powyżej 2. roku życia, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe lub niewystarczające. Preparat zawiera po zmieszaniu 40 g aminokwasów (6,6 g azotu), 160 g glukozy (640 kcal) oraz 40 g tłuszczów (400 kcal) na litr, co łącznie dostarcza 1040 kcal/litr. Skład tłuszczowy stanowi mieszanina oleju z oliwek (~80%) i oleju sojowego (~20%). Preparat zawiera również zbilansowane elektrolity (sód, potas, magnez, wapń, fosforany, octany, chlorki), ma pH 6 i osmolarność 1450 mOsm/l, co czyni go gotowym do podania dożylnego. Dostępny jest w czterech objętościach: 1000 ml, 1500 ml, 2000 ml i 2500 ml, z proporcjonalnym rozkładem składników w trzech komorach.
aminokwas egzogenny, ciężkie oparzenie, domowe żywienie pozajelitowe, dysfagia, dysfunkcja przewodu pokarmowego, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, niedokrwienie jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoista choroba zapalna jelit, nowotwór przewodu pokarmowego, odżywianie dojelitowe, odżywianie doustne, odżywianie pozajelitowe, przetoka przewodu pokarmowego, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, sepsa, stan hiperkataboliczny, stan zapalny jelit, trójkomorowy worek, uraz wielonarządowy, zaburzenia połykania, zespół krótkiego jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Stłuczenie lub złamanie żeber – Epidemiologia
Złamania żeber stanowią istotny problem kliniczny, występując u około 6% pacjentów urazowych, z częstością 29 przypadków na 100 000 osobolat. Są one markerem poważnych urazów, gdyż połowa pacjentów ze złamaniami żeber ma urazy wielonarządowe. Najczęstsze przyczyny to wypadki komunikacyjne, upadki oraz urazy bezpośrednie klatki piersiowej. Szczególnie narażone są osoby powyżej 65. roku życia, u których śmiertelność wynosi 11,7% (w porównaniu do 3,0% u młodszych pacjentów), mimo niższego wskaźnika ciężkości obrażeń (ISS 10 vs. 13). Złamania najczęściej dotyczą żeber 4-10, a każde dodatkowe złamane żebro zwiększa ryzyko zgonu o 19% i zapalenia płuc o 27%. 30-dniowa śmiertelność ogólna wynosi 6,9%, ale wzrasta do 11,9% przy wiotkiej klatce piersiowej i 14,8% przy urazach wielonarządowych. Do powikłań należą zapalenie płuc (najczęstsze), odma opłucnowa, krwiak opłucnej, stłuczenie płuc oraz uszkodzenia narządów miąższowych. U niemowląt poniżej 12. miesiąca życia złamania żeber w 82% przypadków są wynikiem przemocy fizycznej.
ból przewlekły, brak zrostu, intubacja, kostnina, krwiak opłucnej, mechanizm urazu, niepełnosprawność, odma opłucnowa, osteoporoza, przerzut nowotworowy, stłuczenie płuca, stłuczenie żebra, tępy uraz, uraz klatki piersiowej, uraz wielonarządowy, wiotka klatka piersiowa, zapalenie płuc, złamanie patologiczne, złamanie żebra - Leksykon substancji czynnych
Magnezu siarczan – Wskazania do stosowania
Magnez siarczan jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, stosowanym u pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparaty takie jak Kabiven, SmofKabiven i ich odmiany zawierają siarczan magnezu w ilościach od 0,26 g do 1,5 g, co odpowiada 2,1 mmol do 12,9 mmol magnezu na porcję, w objętościach od 493 ml do 2566 ml. Magnez pełni istotną rolę jako kofaktor enzymatyczny i uczestniczy w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, dlatego jego odpowiednia podaż jest niezbędna w stanach niedoboru, szczególnie u pacjentów po zabiegach chirurgicznych, z chorobami zapalnymi jelit, kacheksją nowotworową, niewydolnością przewodu pokarmowego, oparzeniami czy urazami wielonarządowymi. Preparaty różnią się osmolarnością (np. SmofKabiven ~1500 mOsm/l, SmofKabiven Low Osmo Peripheral ~750 mOsm/l), co determinuje wybór drogi podania – centralnej lub obwodowej.
bilans elektrolitowy, choroba zapalna jelit, infuzja dożylna, jon magnezu, kacheksja, magnez siarczan, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność przewodu pokarmowego, oparzenie rozległe, osmolarność, siarczan magnezu, stężenie elektrolitów, uraz wielonarządowy, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenie połykania, zaburzenie świadomości, zapalenie trzustki, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Hydroksyetyloskrobia – Wskazania do stosowania
Hydroksyetyloskrobia (HES) w preparacie Tetraspan 60 mg/ml, o średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,42, jest koloidowym substytutem osocza stosowanym w leczeniu hipowolemii wywołanej nagłą utratą krwi, zwłaszcza gdy terapia krystaloidami okazuje się niewystarczająca. Roztwór do infuzji zawiera 60 g HES na 1000 ml oraz zbalansowany skład elektrolitowy: sód 140 mmol/l, potas 4 mmol/l, wapń 2,5 mmol/l, magnez 1 mmol/l, chlorki 118 mmol/l, octany 24 mmol/l i L-jabłczany 5 mmol/l, co sprzyja utrzymaniu homeostazy kwasowo-zasadowej. Preparat charakteryzuje się pH 5,6-6,4 i osmolarnością około 296 mOsmol/l. Wskazania do stosowania obejmują ostre krwotoki, wstrząs krwotoczny, masywne krwawienia okołooperacyjne oraz urazy wielonarządowe z utratą krwi, przy czym terapia HES powinna być rozważana dopiero po nieskuteczności leczenia krystaloidami.
akcja serca, ciśnienie tętnicze, diureza, hematokryt, hipowolemii, hydroksyetyloskrobia, krwawienie okołooperacyjne, krwotok ostry, masa cząsteczkowa, objętość wewnątrznaczyniowa, osmolarność teoretyczna, parametry hemodynamiczne, perfuzja obwodowa, perfuzja tkanek, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, saturacja krwi, skład elektrolitowy, stopień podstawienia, uraz wielonarządowy, wstrząs krwotoczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Finomel –
Finomel jest kompletną emulsją do żywienia pozajelitowego, przeznaczoną dla pacjentów dorosłych, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Wskazania obejmują m.in. niedrożność przewodu pokarmowego, zaburzenia połykania, stany śpiączkowe, zespoły złego wchłaniania, stany hiperkataboliczne (np. po ciężkich urazach, oparzeniach, operacjach), ostre zapalenie trzustki, ciężkie zaburzenia czynności jelit oraz stany po rozległych resekcjach jelit. Preparat dostarcza wszystkie niezbędne składniki odżywcze w trójkomorowym worku, który po wymieszaniu tworzy białą emulsję zawierającą aminokwasy, glukozę, emulsję tłuszczową (olej rybi bogaty w omega-3, olej z oliwek, sojowy oraz MCT) oraz elektrolity (Na, K, Ca, Mg, fosforany, octany, chlorki, siarczany, cynk).
aminokwas, chemioterapia, dysfagia, elektrolit, emulsja tłuszczowa, katabolizm, MCT, niedokrwienie jelit, niedożywienie, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność wielonarządowa, nowotwór przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki, przetoka przewodu pokarmowego, radioterapia, resekcja jelit, równowaga wodno-elektrolitowa, sepsa, śpiączka, stan hiperkataboliczny, stan odżywienia, uraz wielonarządowy, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenie czynności jelit, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie połykania, zaburzenie przyjmowania pokarmów, zaburzenie świadomości, zapotrzebowanie energetyczne, zespół krótkiego jelita, zespół złego wchłaniania, żyła centralna, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Fosforany – Wskazania do stosowania
Fosforany stanowią kluczowy składnik preparatu do żywienia pozajelitowego OLIMEL N9E, dostępnego w objętościach 1000 ml, 1500 ml oraz 2000 ml, zawierając odpowiednio 15,0 mmol, 22,5 mmol oraz 30,0 mmol fosforanów. Fosforany pochodzą częściowo z emulsji tłuszczowej oraz sodu glicerofosforanu uwodnionego (3,67 g, 5,51 g, 7,34 g w kolejnych objętościach). Preparat jest wskazany do stosowania u dorosłych oraz dzieci powyżej 2 roku życia, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. OLIMEL N9E dostarcza kompleksową suplementację elektrolitów (m.in. sód 35,0-70,0 mmol, potas 30,0-60,0 mmol, magnez 4,0-8,0 mmol, wapń 3,5-7,0 mmol) w proporcjach zapewniających prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową i zapobiegających powikłaniom, takim jak wytrącanie się kompleksów wapniowo-fosforanowych.
choroba Leśniowskiego-Crohna, emulsja tłuszczowa, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperfosfatemia, hiperkatabolizm, hipofosfatemia, homeostaza fosforanowa, kompleks wapniowo-fosforanowy, niedrożność przewodu pokarmowego, sepsa, sodu glicerofosforan uwodniony, uraz wielonarządowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wytrącanie osadów, zaburzenie gospodarki fosforanowej, zapalenie błon śluzowych, zespół krótkiego jelita, zespół ponownego odżywienia, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pyretolek
Produkt leczniczy Pyretolek zawiera metamizol, pochodną pirazolonu, której stosowanie wiąże się z ryzykiem ciężkich działań niepożądanych, takich jak agranulocytoza, neutropenia (<1500 granulocytów obojętnochłonnych/mm³), małopłytkowość oraz pancytopenia. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących zaburzenia hematologiczne (np. gorączka, ból gardła, zmiany na błonach śluzowych, siniaki, krwawienia, bladość) należy natychmiast przerwać leczenie i monitorować morfologię krwi z rozmazem. Szczególną ostrożność wymaga podanie pozajelitowe, które zwiększa ryzyko reakcji anafilaktycznych, zwłaszcza u pacjentów z astmą analgetyczną, nietolerancją leków przeciwbólowych, przewlekłą pokrzywką czy alergią na barwniki i konserwanty. Pyretolek może wywoływać także ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, zespół DRESS) oraz ostre zapalenie wątroby, które może prowadzić do niewydolności tego narządu; w takich przypadkach konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i wykonanie badań czynności wątroby.
agranulocytoza, astma oskrzelowa, ciężka niepożądana reakcja skórna, dyskrazja komórek krwi, eozynofilia, małopłytkowość, morfologia krwi, nadwrażliwość krzyżowa, neutropenia, niedociśnienie, nieopioidowy lek przeciwbólowy, niewydolność krążenia, ostra niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby, pancytopenia, polip nosa, przewlekła pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja hipotensyjna, reakcja polekowa z eozynofilią, spadek ciśnienia tętniczego, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, uraz wielonarządowy, wstrząs, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, zapalenie zatok przynosowych, zawał mięśnia sercowego, zespół astmy analgetycznej, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tlen medyczny Spawmet nie mniej niż 99,5 % objętości
Tlenoterapia stanowi fundamentalny element leczenia w przypadkach hipoksji, niezależnie od jej etiologii, poprzez dostarczanie tlenu medycznego o czystości minimum 99,5% objętości. Jej zastosowanie jest kluczowe w stanach takich jak ostra i przewlekła niewydolność oddechowa z hipoksemią, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), zatorowość płucna, ostre zespoły wieńcowe, zatrucia tlenkiem węgla i cyjankami, a także w stanach okołooperacyjnych i chorobie wysokościowej. Tlenoterapia poprawia utlenowanie tkanek u pacjentów z prawidłowym metabolizmem tlenowym, u których obserwuje się obniżoną prężność tlenu w mieszanej krwi żylnej.
ARDS, choroba wysokościowa, gazometria krwi tętniczej, hiperkapnia, hipoksemia, hipoksja, obrzęk płuc, obrzęk płuc niekardiogenny, ostra niewydolność oddechowa, ostry zespół wieńcowy, POChP, prężność tlenu, przewlekła niewydolność oddechowa, tlen medyczny, tlenoterapia, uraz wielonarządowy, zatorowość płucna, zatrucie cyjankami, zatrucie tlenkiem węgla, zatrzymanie krążenia, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Autostrzykawka Morfina Przeciwko Bólowi 20 mg/2 ml
Autostrzykawka Morfina Przeciwko Bólowi zawiera 20 mg morfiny siarczanu w 2 ml roztworu do wstrzykiwań i jest przeznaczona do leczenia silnych bólów pourazowych związanych z rozległymi urazami, takimi jak urazy tkanek miękkich, wielonarządowe, komunikacyjne, bojowe, złamania kości długich oraz urazy klatki piersiowej i jamy brzusznej. Preparat charakteryzuje się przezroczystym, bezbarwnym lub jasnożółtym roztworem o pH 2-4,5 i osmolalności 280-310 mOsm/kg. Zawiera substancje pomocnicze, w tym sodu pirosiarczyn (1 mg/ml) mogący wywoływać reakcje alergiczne oraz sód (3,4 mg/ml), co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Autostrzykawka umożliwia szybkie i precyzyjne podanie dawki w warunkach przedszpitalnych, co jest kluczowe w sytuacjach nagłych i utrudnionym dostępie do standardowej opieki medycznej.
ból pourazowy, dieta niskosodowa, medycyna ratunkowa, morfina siarczan, opieka medyczna, opieka przedszpitalna, osmolalność, personel medyczny, pH roztworu, reakcja alergiczna, rozległy uraz, silny ból, sodu pirosiarczyn, substancja czynna, substancja pomocnicza, uraz jamy brzusznej, uraz klatki piersiowej, uraz tkanki miękkiej, uraz wielonarządowy, złamanie kości długiej