Wskazania do stosowania
Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia

Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia (HES) jest syntetycznym koloidem stosowanym w terapii hipowolemii wywołanej nagłą utratą krwi, szczególnie gdy standardowa terapia krystaloidami jest niewystarczająca. Preparaty takie jak Volulyte 6%, Voluven 6% oraz Voluven 10% różnią się stężeniem HES (od 60 g/l do 100 g/l) oraz składem elektrolitowym, co pozwala na indywidualizację leczenia. Kluczowe parametry HES to stopień podstawienia 0,38-0,45 oraz średnia masa cząsteczkowa około 130 000 Da, co wpływa na farmakokinetykę i utrzymanie objętości osocza. Volulyte 6% zawiera Na+ 137 mmol/l, K+ 4 mmol/l, Mg++ 1,5 mmol/l, Cl- 110 mmol/l oraz CH3COO- 34 mmol/l, o pH 5,7-6,5 i osmolarności 286,5 mOsm/l, natomiast Voluven 6% i 10% mają wyższe stężenia sodu i chlorków (154 mmol/l) oraz niższe pH (4,0-5,5) i osmolarność 308 mOsm/l. Preparaty te są wskazane w krwotokach okołooperacyjnych, urazach wielonarządowych, wstrząsie krwotocznym, oparzeniach oraz stanach septycznych z hipowolemią, gdzie konieczne jest szybkie zwiększenie objętości krwi krążącej i poprawa hemodynamiki.

  1. Wskazania do stosowania poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi
    1. Charakterystyka poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi
    2. Dostępne preparaty zawierające poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię
    3. Zasady stosowania w leczeniu hipowolemii
    4. Wybór odpowiedniego preparatu poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi
    5. Kolejne rozdziały

Wskazania do stosowania poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi

Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia (HES) jest syntetycznym koloidem stosowanym w terapii płynowej, dostępnym w różnych preparatach leczniczych, takich jak Volulyte 6%, Voluven oraz Voluven 10%. Podstawowym wskazaniem do stosowania tej substancji jest leczenie hipowolemii spowodowanej nagłą utratą krwi, w sytuacjach gdy standardowa terapia oparta na krystaloidach okazuje się niewystarczająca.123

Charakterystyka poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi

Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia występuje w różnych preparatach o zróżnicowanym składzie i stężeniu, co pozwala na dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Wszystkie preparaty zawierające HES charakteryzują się określonymi parametrami fizykochemicznymi, które wpływają na ich właściwości farmakologiczne i kliniczne.456

Kluczowe parametry HES to:

  • Stopień podstawienia – we wszystkich preparatach wynosi 0,38-0,45, co wpływa na szybkość degradacji i eliminacji substancji z organizmu
  • Średnia masa cząsteczkowa – wynosi 130 000 Da, co determinuje zdolność substancji do utrzymywania się w przestrzeni wewnątrznaczyniowej
  • Źródło – wszystkie preparaty są wytwarzane ze skrobi kukurydzianej

789

Dostępne preparaty zawierające poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię

Na rynku farmaceutycznym dostępne są różne preparaty zawierające poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię, różniące się stężeniem substancji czynnej oraz składem elektrolitowym:101112

Preparat Stężenie HES Skład elektrolitowy Osmolarność pH
Volulyte 6% 60 g/1000 ml Na+ 137,0 mmol/l
K+ 4,0 mmol/l
Mg++ 1,5 mmol/l
Cl- 110,0 mmol/l
CH3COO- 34,0 mmol/l		 286,5 mOsm/l 5,7 – 6,5
Voluven 60 g/1000 ml Na+ 154 mmol/l
Cl- 154 mmol/l		 308 mOsmol/l 4,0 – 5,5
Voluven 10% 100 g/1000 ml Na+ 154 mmol/l
Cl- 154 mmol/l		 308 mOsm/l 4,0 – 5,5

Każdy z tych preparatów jest dostępny w postaci roztworu do infuzji, który jest przezroczysty do lekko opalizującego, bezbarwny do lekko żółtego.131415

Zasady stosowania w leczeniu hipowolemii

Hipowolemię spowodowaną nagłą utratą krwi często obserwuje się w stanach ostrych, takich jak urazy, krwotoki, oparzenia czy w trakcie rozległych zabiegów operacyjnych. Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia jest wskazana do stosowania w takich przypadkach, gdy standardowe leczenie krystaloidami (np. roztworem soli fizjologicznej czy roztworem Ringera) nie jest wystarczające do stabilizacji stanu pacjenta.161718

Należy podkreślić, że poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia nie jest wskazana jako substytut krwi czy produktów krwiopochodnych. Jest ona stosowana jako uzupełnienie terapii płynowej w celu zwiększenia objętości krwi krążącej i poprawy hemodynamiki. Działa ona jako koloid, który dzięki swojej wysokiej masie cząsteczkowej i właściwościom onkotycznym skutecznie zwiększa objętość osocza na dłuższy okres niż krystaloidy.19

Sytuacje kliniczne do zastosowania poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi

Biorąc pod uwagę wskazania, poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia może być zastosowana w następujących sytuacjach klinicznych:

  • Krwotoki okołooperacyjne – gdy dochodzi do znacznej utraty krwi podczas zabiegu chirurgicznego
  • Urazy wielonarządowe – szczególnie z towarzyszącymi krwotokami wewnętrznymi lub zewnętrznymi
  • Wstrząs krwotoczny – jako element terapii płynowej stabilizującej hemodynamikę
  • Oparzenia – w fazie resuscytacji płynowej przy znacznej utracie osocza
  • Stany septyczne – z towarzyszącą hipowolemią, gdy same krystaloidy nie są wystarczające

202122

Wybór odpowiedniego preparatu poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi

Przy wyborze konkretnego preparatu zawierającego poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię należy kierować się stanem klinicznym pacjenta oraz potrzebami w zakresie równowagi elektrolitowej:232425

Volulyte 6% charakteryzuje się bardziej złożonym składem elektrolitowym, zawierającym poza sodem i chlorkami także potas, magnez oraz octan. Jest to preparat zbilansowany elektrolitowo, co może być korzystne u pacjentów z zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej lub elektrolitowej. Ze względu na obecność octanu jako buforu, może być preferowany u pacjentów z tendencją do kwasicy metabolicznej.26

Voluven i Voluven 10% zawierają wyłącznie sód i chlorki w wysokim stężeniu (154 mmol/l), co czyni je podobnymi pod względem składu elektrolitowego do hipertonicznej soli fizjologicznej. Różnią się przede wszystkim stężeniem poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi – Voluven zawiera 60 g/l, natomiast Voluven 10% zawiera 100 g/l. Wyższe stężenie HES w Voluven 10% może zapewniać silniejszy i dłuższy efekt zwiększenia objętości wewnątrznaczyniowej przy mniejszej podanej objętości płynu, co może być szczególnie korzystne u pacjentów z ograniczeniami w zakresie objętości podawanych płynów.2728

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Podejmując decyzję o zastosowaniu poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi w leczeniu hipowolemii, lekarz powinien uwzględnić:

  1. Początkową ocenę skuteczności krystaloidów – HES stosuje się dopiero gdy leczenie krystaloidami nie jest wystarczające
  2. Stan hemodynamiczny pacjenta – w tym oznaki niestabilności hemodynamicznej, takie jak: tachykardia, hipotensja, obniżone ciśnienie tętna, obniżona diureza
  3. Stopień utraty krwi – ilościowa ocena objętości utraconej krwi
  4. Równowagę elektrolitową i kwasowo-zasadową – warunkującą wybór odpowiedniego preparatu HES
  5. Współistniejące choroby – szczególnie dotyczące nerek, wątroby, układu krzepnięcia czy niewydolności serca

293031

Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia stanowi ważny element w arsenale terapeutycznym lekarzy zajmujących się intensywną terapią, anestezjologią, medycyną ratunkową oraz w innych specjalnościach, gdzie istnieje konieczność szybkiego i skutecznego leczenia hipowolemii. Należy jednak pamiętać, że jej stosowanie powinno być zawsze poprzedzone wnikliwą oceną stanu pacjenta oraz rozważeniem potencjalnych korzyści i ryzyka.32

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl