Przeciwwskazania stosowania
Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia

Przeciwwskazania stosowania poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia jest substancją czynną stosowaną w roztworach do infuzji jako środek zwiększający objętość osocza. Występuje w takich preparatach jak Volulyte 6%, Voluven oraz Voluven 10%. Pomimo jej skuteczności w uzupełnianiu objętości krwi krążącej, istnieją liczne przeciwwskazania do jej stosowania, które lekarz musi bezwzględnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii.¹²³

Nadwrażliwość i nietolerancja

Produkty zawierające poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię są przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych. Nadwrażliwość ta może objawiać się reakcjami alergicznymi o różnym nasileniu, od łagodnych objawów skórnych po reakcje anafilaktyczne zagrażające życiu.⁴⁵⁶

Stany infekcyjne i urazowe

Stosowanie preparatów zawierających poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z posocznicą. Posocznica charakteryzuje się nadmierną odpowiedzią zapalną organizmu na zakażenie, która może prowadzić do niewydolności wielonarządowej. Podanie roztworów HES w takich przypadkach może zwiększać ryzyko powikłań i śmiertelności.⁷⁸⁹

Produkty zawierające tę substancję są również przeciwwskazane u pacjentów z oparzeniami. U osób z oparzeniami dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naczyń, co może prowadzić do znacznego wynaczynienia cząsteczek poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi i nasilenia obrzęków tkanek.¹⁰¹¹¹²

Zaburzenia czynności nerek

Stosowanie poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi jest przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub u pacjentów poddawanych terapii nerkozastępczej. Cząsteczki HES są wydalane głównie przez nerki, a ich podanie u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności nerek może prowadzić do akumulacji substancji w organizmie i dalszego pogorszenia funkcji nerek, włącznie z ryzykiem rozwoju ostrej niewydolności nerek.¹³¹⁴¹⁵

Zaburzenia neurologiczne

U pacjentów z krwotokiem wewnątrzczaszkowym lub mózgowym stosowanie poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi jest przeciwwskazane. Podanie roztworów HES w takich przypadkach może nasilać krwawienie lub prowadzić do zaburzeń hemostazy, co dodatkowo pogarsza rokowanie pacjenta.¹⁶¹⁷¹⁸

Pacjenci w stanie krytycznym

Stosowanie produktów zawierających poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię jest przeciwwskazane u pacjentów w stanie krytycznym, co dotyczy przede wszystkim pacjentów hospitalizowanych na Oddziałach Intensywnej Terapii. U tych pacjentów podanie HES wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań, w tym niewydolności nerek i zaburzeń krzepnięcia, które mogą prowadzić do zwiększonej śmiertelności.¹⁹²⁰²¹

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Przeciwwskazaniami do stosowania poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi są również stany związane z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, takie jak:

• Przewodnienie – stan, w którym dochodzi do nadmiaru płynów w organizmie
• Obrzęk płuc – patologiczne nagromadzenie płynu w pęcherzykach płucnych i/lub w tkance śródmiąższowej płuc
• Odwodnienie – stan niedoboru wody w organizmie wymagający uzupełnienia elektrolitów, a nie wyłącznie zwiększenia objętości osocza

²²²³²⁴

Ponadto, preparaty zawierające poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię są przeciwwskazane w przypadkach:

• Ciężkiej hipernatremii – znacznie podwyższonego stężenia sodu we krwi
• Ciężkiej hiperchloremii – znacznie podwyższonego stężenia chlorków we krwi

²⁵²⁶²⁷

W przypadku preparatu Volulyte 6% dodatkowo przeciwwskazaniem jest ciężka hiperkaliemia, czyli znacznie podwyższone stężenie potasu we krwi, ze względu na zawartość jonów potasu w tym roztworze.²⁸²⁹

Zaburzenia czynności wątroby

Produkty zawierające poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. Wątroba bierze udział w metabolizmie HES, a jej niewydolność może prowadzić do zaburzeń eliminacji substancji i nasilenia działań niepożądanych.³⁰³¹³²

Zaburzenia układu krążenia

Zastoinowa niewydolność serca stanowi przeciwwskazanie do stosowania poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi. U pacjentów z niewydolnością serca podanie dodatkowej objętości płynów może prowadzić do przeciążenia układu krążenia i nasilenia objawów zastoju.³³³⁴³⁵

Zaburzenia krzepnięcia

Stosowanie produktów zawierających poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia. HES może wpływać na parametry układu krzepnięcia, prowadząc do osłabienia funkcji płytek krwi i nasilenia tendencji do krwawień, co u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami krzepnięcia może skutkować poważnymi powikłaniami krwotocznymi.³⁶³⁷³⁸

Pacjenci po transplantacji

Preparaty zawierające poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię są przeciwwskazane u pacjentów po przeszczepie narządów. U tych pacjentów stosowane są leki immunosupresyjne, które mogą wpływać na funkcję nerek, a dodatkowe obciążenie związane z podaniem HES może zwiększać ryzyko powikłań nerkowych i odrzucenia przeszczepu.³⁹⁴⁰⁴¹

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi

Wnioski kliniczne

Poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia jest substancją o szerokim spektrum przeciwwskazań, co znacząco ogranicza jej zastosowanie w praktyce klinicznej. Lekarz przed zleceniem preparatów zawierających HES (Volulyte 6%, Voluven, Voluven 10%) powinien dokładnie przeanalizować stan pacjenta pod kątem wymienionych przeciwwskazań. W przypadku ich występowania należy rozważyć alternatywne metody uzupełniania objętości wewnątrznaczyniowej, takie jak krystaloidy lub albuminy.⁴²⁴³⁴⁴

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów z chorobami nerek, wątroby, zaburzeniami krzepnięcia lub niewydolnością serca, nawet jeśli nie są one w stadium zaawansowanym, gdyż zastosowanie poli(O-2-hydroksyetylo)skrobi może prowadzić do pogorszenia funkcji tych narządów i układów.⁴⁵⁴⁶⁴⁷