pochodne dihydroksyantracenu
Pochodne dihydroksyantracenu to grupa związków chemicznych mających podstawowe znaczenie w farmakologii jako substancje przeczyszczające. Najważniejszymi przedstawicielami tej grupy są związki występujące naturalnie w roślinach, takie jak emodyna, aloina, chryzofanol i reina, które znajdują się między innymi w liściach senesu, korze kruszyny, korzeniu rzewienia i aloes.
Mechanizm działania pochodnych dihydroksyantracenu polega na hamowaniu absorpcji wody i elektrolitów w jelicie grubym, co zwiększa objętość treści jelitowej oraz stymuluje perystaltykę. Związki te działają również bezpośrednio na splot nerwowy Auerbacha w ścianie jelita, co dodatkowo wzmaga motorykę. Efekt przeczyszczający pojawia się zazwyczaj po 6-12 godzinach od przyjęcia.
Wskazania do stosowania preparatów zawierających pochodne dihydroksyantracenu obejmują przede wszystkim krótkotrwałe leczenie zaparć, przygotowanie do badań diagnostycznych lub zabiegów chirurgicznych. Ze względu na potencjalne działania niepożądane, takie jak zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, rozwinięcie zespołu leniwego jelita przy długotrwałym stosowaniu oraz możliwe właściwości kancerogenne, ich użycie powinno być ograniczone do przypadków, gdy inne metody terapeutyczne okazały się nieskuteczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Senefol 7,5 mg pochodnych hydroksyantracenu w przeliczeniu na sennozyd B/tabletkę
Senefol jest lekiem kontaktowym z grupy sennozydów (kod ATC: A06AB06), zawierającym 300 mg Cassia senna L. i/lub Cassia angustifolia Vahl, co odpowiada 7,5 mg pochodnych hydroksyantracenu w przeliczeniu na sennozyd B w każdej tabletce. Substancje czynne nie ulegają wchłanianiu w jelicie cienkim, a ich aktywacja następuje w jelicie grubym pod wpływem bakterii jelitowych, które przekształcają sennozydy w aktywne metabolity – antrony reiny. Mechanizm działania opiera się na stymulacji perystaltyki jelita grubego oraz zwiększeniu sekrecji wody i elektrolitów (Na⁺, Cl⁻) do światła jelita, co prowadzi do skrócenia czasu pasażu jelitowego i rozmiękczenia mas kałowych.
absorpcja wody, antron reiny, bakterie jelitowe, Cassia senna, lek przeczyszczający, motoryka jelita, nabłonek jelitowy, odruch defekacyjny, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodne dihydroksyantracenu, połączenia ścisłe, sekrecja jelitowa, sennozyd B, środek przeczyszczający, wchłanianie elektrolitów, zaparcie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Liść senesu, należący do grupy leków przeczyszczających kontaktowych (kod ATC A06AB06), zawiera pochodne 1,8-dihydroksyantracenu, głównie β-O-glikozydy (sennozydy), które nie są absorbowane w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Aktywacja substancji następuje w jelicie grubym, gdzie bakterie przekształcają sennozydy do antronu reiny – aktywnego metabolitu odpowiedzialnego za efekt terapeutyczny. Mechanizm działania obejmuje stymulację perystaltyki jelita grubego, co przyspiesza pasaż jelitowy, oraz modulację procesów wydzielniczych, w tym hamowanie absorpcji wody i elektrolitów (Na⁺, Cl⁻) oraz zwiększenie przepuszczalności tight junctions, co prowadzi do zwiększenia objętości płynu w świetle jelita i ułatwia defekację.
antron reiny, biotransformacja, defekacja, efekt antyabsorpcyjny, flora bakteryjna jelita, glikozydy hydroksyantracenowe, lek przeczyszczający kontaktowy, liść senesu, motoryka jelita, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodne dihydroksyantracenu, połączenia międzykomórkowe, sennozyd B, sennozydy, zioła do zaparzania