Właściwości farmakodynamiczne leku Senefol

Senefol należy do grupy farmakoterapeutycznej kontaktowych leków przeczyszczających, a dokładniej sennozydów (kod ATC: A06AB06). Produkt zawiera 300 mg Cassia senna L. (C. acutifolia Delile), fructus i/lub Cassia angustifolia Vahl, fructus i/lub Cassia senna L (C. acutifolia Delile) i/lub Cassia angustifolia Vahl., foliolum (listka i owocu senesu), co odpowiada 7,5 mg pochodnych hydroksyantracenu w przeliczeniu na sennozyd B w każdej tabletce.¹

Należy zaznaczyć, że w przypadku produktu leczniczego Senefol nie przeprowadzono odrębnych badań farmakodynamicznych. Mimo to, mechanizm działania oraz właściwości farmakologiczne substancji czynnych zawartych w preparacie są dobrze poznane i udokumentowane.²

Substancje aktywne i ich metabolizm

Głównym składnikiem aktywnym preparatu Senefol są pochodne 1,8 dihydroksyantracenu, które występują naturalnie w listku i strąkach senesu. Związki te charakteryzują się silnym działaniem przeczyszczającym.³

Istotną cechą farmakokinetyczną sennozydów jest fakt, że nie ulegają one wchłanianiu w jelicie cienkim. Dopiero w jelicie grubym, pod wpływem bakterii jelitowych, dochodzi do przekształcenia sennozydów w ich aktywne metabolity – antrony reiny. Ta biotransformacja jest niezbędna do ujawnienia działania przeczyszczającego preparatu.⁴

Mechanizm działania przeczyszczającego

Działanie przeczyszczające produktu Senefol opiera się na dwóch uzupełniających się mechanizmach fizjologicznych:⁵

1. Wpływ na motorykę jelita – sennozydy stymulują perystaltykę jelita grubego, powodując przyspieszenie przemieszczania się fali perystaltycznej. Efekt ten prowadzi do skrócenia czasu pasażu treści pokarmowej przez jelito grube.⁶
2. Wpływ na sekrecję jelitową – sennozydy oddziałują na procesy wydzielnicze w jelicie grubym, zwiększając ilość wody i elektrolitów w świetle jelita.⁷

Szczegółowy mechanizm wpływu na sekrecję jelitową

Wpływ sennozydów na proces sekrecji jelitowej jest złożony i przebiega równolegle poprzez kilka mechanizmów:⁸

• Hamowanie wchłaniania – sennozydy hamują absorpcję wody i elektrolitów (szczególnie jonów Na⁺ i Cl⁻) do komórek nabłonkowych jelita. Ten efekt antyabsorpcyjny przyczynia się do zwiększenia objętości treści jelitowej.⁹
• Zwiększenie przepuszczalności nabłonka – aktywne metabolity sennozydów zwiększają wyciek płynów z połączeń ścisłych między komórkami nabłonka jelitowego, co dodatkowo przyczynia się do zwiększenia zawartości wody w świetle jelita.¹⁰
• Stymulacja wydzielania – sennozydy aktywnie stymulują wydzielanie wody i elektrolitów do światła jelita, co jeszcze bardziej zwiększa zawartość płynów i elektrolitów w jego świetle. Ta zwiększona objętość płynów ułatwia rozmiękczenie mas kałowych i stymuluje defekację.¹¹

Efekt końcowy działania farmakodynamicznego

Opisane powyżej mechanizmy działania sennozydów prowadzą do kompleksowego efektu przeczyszczającego, który charakteryzuje się:

• Zwiększeniem zawartości wody i elektrolitów w masach kałowych
• Rozmiękczeniem stolca
• Przyspieszeniem pasażu jelitowego
• Stymulacją naturalnego odruchu defekacyjnego

Efekty te sprawiają, że Senefol jest skutecznym środkiem w leczeniu zaparć. Działanie przeczyszczające pojawia się zwykle po 8-12 godzinach od przyjęcia preparatu, co wynika z czasu potrzebnego na dotarcie substancji czynnej do jelita grubego oraz na jej bakteryjną aktywację.¹²