Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Senefol

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Senefol opierają się głównie na wynikach badań przeprowadzonych na wyciągach ze strąków senesu oraz wyizolowanych substancjach czynnych. Ze względu na porównywalny skład strąków i listków senesu, badania wykonane dla strąków można uznać za reprezentatywne również dla listków senesu. Warto zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych produktu leczniczego Senefol ani nowych systematycznych badań przedklinicznych dotyczących bezpośrednio listków senesu.¹

Skład badanych wyciągów

Większość dostępnych danych przedklinicznych dotyczy wyciągów ze strąków senesu zawierających od 1,4% do 3,5% antranoidów o potencjalnej zawartości: 0,9% – 2,3% reiny, 0,05 – 0,15% aloemodyny i 0,001 – 0,006% emodyny. Część badań przeprowadzono również na wyizolowanych substancjach czynnych, takich jak reina oraz sennozydy A i B.²

Toksyczność ostra

Badania toksyczności ostrej przeprowadzone na myszach i szczurach wykazały niską toksyczność strąków senesu, wyciągów oraz sennozydów po podaniu doustnym. To potwierdza względne bezpieczeństwo stosowania substancji czynnych zawartych w Senefolu w przypadku ostrej ekspozycji.³

Toksyczność subchroniczna

Przeprowadzono 90-dniowe badania na szczurach, którym podawano strąki senesu w dawkach od 100 mg/kg do 1500 mg/kg mc. Badany preparat zawierał 1,83% sennozydów A-D, co odpowiadało potencjalnej zawartości reiny (1,6%), aloemodyny (0,11%) i emodyny (0,014%). We wszystkich grupach badanych zaobserwowano następujące zmiany:⁴

• Hiperplazja nabłonka jelita grubego – zmiana odwracalna, ustępująca po 8 tygodniach od zakończenia testu
• Hiperplazja nabłonka żołądka – również odwracalna

Przy dawkach większych lub równych 300 mg/kg, zaobserwowano zależne od dawki zmiany w nerkach:⁵

• Zwiększenie liczby komórek zasadochłonnych w kanalikach nerkowych
• Przerost nabłonka nerek – bez wpływu na funkcję nerek
• Ciemne przebarwienie powierzchni nerek – wynikające z nagromadzenia brązowego kanalikowego barwnika, utrzymujące się po okresie wyzdrowienia, choć w mniejszym stopniu

Warto podkreślić, że pierwsze dwie zmiany były całkowicie odwracalne. Nie zaobserwowano natomiast zmian w splocie nerwowym okrężnicy. W badaniach nie określono poziomu NOEL (poziomu niewywołującego obserwowalnych efektów).⁶

Badania karcinogenności

W 104-dniowych badaniach przeprowadzonych na szczurach obu płci nie stwierdzono karcinogennego działania strąków senesu podawanych doustnie w dawce do 300 mg/kg mc.⁷

Badania toksyczności długoterminowej

Sennozydy nie wykazały toksyczności w badaniach długoterminowych przeprowadzonych na:⁸

• Psach – którym przez 4 tygodnie podawano dawki do 500 mg/kg mc
• Szczurach – którym przez 6 miesięcy podawano dawki do 100 mg/kg mc

Toksyczność reprodukcyjna

Badania na szczurach i królikach wykazały, że doustne podawanie sennozydów nie wywierało szkodliwego wpływu na życie i rozwój płodu. Nie zaobserwowano:⁹

• Efektu embrioletalnego
• Działania teratogennego
• Fetotoksyczności

Dodatkowo nie stwierdzono wpływu na rozwój młodych osobników po urodzeniu, zachowanie matek opiekujących się nowym potomstwem ani na płodność osobników obu płci. Należy jednak zaznaczyć, że brak jest danych na temat dokładnego rodzaju podawanego preparatu.¹⁰

Genotoksyczność

Badania genotoksyczności dały zróżnicowane wyniki w zależności od badanej substancji:¹¹

• Działanie mutagenne wykazały:
  • Wyciąg z senesu
  • Aloemodyna
• Wynik negatywny (brak działania mutagennego) uzyskano dla:
  • Sennozydów A i B
  • Reiny

Co istotne, porównawcze badania strąków senesu in-vivo dały wynik negatywny.¹²

Badania kliniczne dotyczące potencjalnej karcinogenności

Przeprowadzono badania kliniczne dotyczące stosowania preparatów senesu jako środków przeczyszczających w kontekście potencjalnego ryzyka rozwoju raka jelita grubego. Wyniki tych badań są niejednoznaczne:¹³

• Niektóre badania wykazały związek pomiędzy stosowaniem środków przeczyszczających zawierających antrachinony a występowaniem raka jelita grubego
• Inne badania nie potwierdziły takiej zależności
• Wykazano, że ryzyko rozwoju raka jelita grubego może być związane z samym występowaniem zaparć oraz niewłaściwymi zwyczajami żywieniowymi

Należy podkreślić, że konieczne są dalsze badania w celu jednoznacznego określenia ryzyka karcinogenności związanego ze stosowaniem preparatów zawierających sennozydy.¹⁴