markery funkcji nerek

Markery funkcji nerek to parametry biochemiczne, które umożliwiają ocenę wydolności nerek oraz wykrywanie i monitorowanie chorób tych narządów. Najczęściej oznaczanymi markerami są: kreatynina, mocznik, kwas moczowy, cystatyna C oraz szacowany współczynnik filtracji kłębuszkowej (eGFR).

Kreatynina to produkt rozpadu kreatyny, wytwarzany przez mięśnie i wydalany przez nerki. Jej stężenie w surowicy jest odwrotnie proporcjonalne do filtracji kłębuszkowej – wzrost stężenia kreatyniny wskazuje na pogorszenie funkcji nerek. Warto pamiętać, że stężenie kreatyniny zależy również od masy mięśniowej, co może utrudniać interpretację wyników u osób starszych, niedożywionych lub z niewielką masą mięśniową.

Cystatyna C jest małym białkiem produkowanym przez wszystkie jądrzaste komórki organizmu i filtrowanym przez kłębuszki nerkowe. W przeciwieństwie do kreatyniny, jej stężenie jest niezależne od masy mięśniowej, co czyni ją dokładniejszym markerem funkcji nerek, szczególnie przy niewielkim upośledzeniu filtracji kłębuszkowej. Jest przydatna w diagnostyce przewlekłej choroby nerek we wczesnym stadium.

eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate) to wskaźnik obliczany na podstawie stężenia kreatyniny lub cystatyny C, uwzględniający również wiek, płeć i rasę. Wartości eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² utrzymujące się przez co najmniej 3 miesiące wskazują na przewlekłą chorobę nerek. Spadek eGFR jest czułym wskaźnikiem postępu uszkodzenia nerek.

Badanie moczu stanowi uzupełnienie oceny funkcji nerek. Białkomocz, obecność krwinek czerwonych w moczu oraz zmiany w osadzie moczu mogą wskazywać na uszkodzenie nerek, nawet przy prawidłowych wartościach parametrów biochemicznych krwi. Stosunek albuminy do kreatyniny w moczu (ACR) jest czułym markerem uszkodzenia kłębuszków nerkowych.