neuroleptyk atypowy
Neuroleptyk atypowy (zwany również lekiem przeciwpsychotycznym drugiej generacji) to rodzaj leku stosowany w leczeniu zaburzeń psychicznych, szczególnie schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz innych stanów z objawami psychotycznymi.
W przeciwieństwie do klasycznych neuroleptyków (pierwszej generacji), leki atypowe charakteryzują się mniejszym ryzykiem wywoływania objawów pozapiramidowych, takich jak parkinsonizm polekowy czy dystonię. Wynika to z ich odmiennego mechanizmu działania – blokują one receptory dopaminowe D2 w sposób bardziej selektywny, a także oddziałują na receptory serotoninowe 5-HT2A.
Do neuroleptyków atypowych zalicza się m.in. klozapinę, risperidon, olanzapinę, kwetiapinę, ziprasidon, aripiprazol i lurasidon. Pomimo lepszego profilu bezpieczeństwa w zakresie objawów neurologicznych, leki te mogą powodować inne działania niepożądane, w tym przyrost masy ciała, zaburzenia metaboliczne (np. hiperglikemię) oraz wydłużenie odstępu QT.
Wybór konkretnego neuroleptyku atypowego powinien być zindywidualizowany i uwzględniać profil działań niepożądanych, interakcje lekowe oraz specyficzne potrzeby pacjenta. Monitorowanie parametrów metabolicznych i somatycznych stanowi ważny element opieki nad pacjentami przyjmującymi te leki.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Quetiapine Aurovitas 25 mg
Lek Quetiapine Aurovitas dostępny jest w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg w formie tabletek powlekanych, zawierających odpowiednio 4,90 mg, 19,63 mg, 39,26 mg i 58,90 mg laktozy jednowodnej. Przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na kwetiapinę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę, co jest istotne u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Ponadto, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią reakcji alergicznych na neuroleptyki atypowe. Wygląd tabletek różni się w zależności od dawki, co ułatwia identyfikację preparatu.
antybiotyk makrolidowy, działanie niepożądane, erytromycyna, flukonazol, inhibitor cytochromu P450 3A4, inhibitor enzymu CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kwetiapina, laktoza jednowodna, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość na kwetiapinę, nefazodon, neuroleptyk atypowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, przedawkowanie leku, reakcja alergiczna, stężenie kwetiapiny w osoczu, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Tractiva 15 mg
Produkt leczniczy Tractiva zawiera arypiprazol, atypowy neuroleptyk, dostępny w formie tabletek o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg oraz 30 mg. Każda tabletka zawiera odpowiednio 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg lub 30 mg substancji czynnej. Substancje pomocnicze obejmują laktozę jednowodną w ilościach od 53 mg (dla dawki 5 mg) do 321 mg (dla dawki 30 mg), skrobię kukurydzianą, celulozę mikrokrystaliczną, hydroksypropylocelulozę, magnezu stearynian oraz czerwony tlenek żelaza (E 172), który nadaje tabletkom jasnoróżowy kolor. Tabletki różnią się kształtem, wielkością (średnica od 5,3 mm do 9,5 mm) oraz cechami identyfikacyjnymi, takimi jak linie podziału i napisy, które mają charakter dekoracyjny i nie służą do dzielenia tabletek.
arypiprazol, celuloza mikrokrystaliczna, hydroksypropyloceluloza, interakcja chemiczna, laktoza jednowodna, lek psychotropowy, linia podziału, neuroleptyk atypowy, niezgodność farmaceutyczna, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, skrobia kukurydziana, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja pomocnicza, temperatura pokojowa, tlenek żelaza czerwony - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Olanzapin Krka 15 mg
Olanzapina, stosowana w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 20 mg w preparacie Olanzapin Krka, może znacząco wpływać na funkcje psychomotoryczne pacjenta, co ma istotne implikacje dla bezpieczeństwa prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Do najczęstszych działań niepożądanych należą senność oraz zawroty głowy, które mogą upośledzać koncentrację, równowagę i koordynację ruchową. Szczególnie w początkowym okresie terapii lub przy zmianie dawkowania, objawy te mogą uniemożliwiać bezpieczne wykonywanie czynności wymagających pełnej sprawności psychomotorycznej. Brak dedykowanych badań klinicznych dotyczących wpływu Olanzapin Krka na zdolność prowadzenia pojazdów wymaga jednak ostrożnej, indywidualnej oceny ryzyka przez lekarza, uwzględniającej dawkę, czas trwania terapii oraz współistniejące schorzenia.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Symamis 100 mg
Amisulpryd, substancja czynna leku Symamis, jest selektywnym antagonistą receptorów dopaminergicznych D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5 oraz receptorów serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1, cholinergicznych i sigma. Ta selektywność farmakodynamiczna przekłada się na zmniejszone ryzyko działań niepożądanych, takich jak sedacja, przyrost masy ciała, objawy pozapiramidowe czy efekty antycholinergiczne. Amisulpryd wykazuje dawkozależny mechanizm działania: w niskich dawkach blokuje presynaptyczne receptory D2/D3, zwiększając uwalnianie dopaminy i poprawiając objawy negatywne schizofrenii, natomiast w wyższych dawkach blokuje postsynaptyczne receptory dopaminergiczne, co odpowiada za efekt przeciwpsychotyczny w leczeniu objawów pozytywnych. W badaniach przedklinicznych nie obserwowano katalepsji ani rozwoju nadwrażliwości receptorów D2, co sugeruje stabilność efektu terapeutycznego podczas długotrwałej terapii.
amisulpryd, benzamid, katalepsja, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptorów dopaminergicznych, neuroleptyk atypowy, neuroleptyk klasyczny, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne schizofrenii, receptor alfa-adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor histaminergiczny H1, receptor postsynaptyczny D2, receptor presynaptyczny D2, receptor serotoninowy, receptor sigma, schizofrenia, układ limbiczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – ABILIUM 5 mg
Abilium, zawierający 5 mg arypiprazolu w postaci kapsułek twardych, jest wskazany w leczeniu schizofrenii u dorosłych oraz młodzieży powyżej 15 roku życia, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej zapobiegającej nawrotom. W zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I lek stosuje się u dorosłych w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego oraz w profilaktyce nawrotów u pacjentów z dominującymi epizodami maniakalnymi, którzy wcześniej dobrze reagowali na arypiprazol. U młodzieży od 13 roku życia Abilium jest wskazany wyłącznie w leczeniu epizodów maniakalnych, z ograniczeniem czasu terapii do 12 tygodni. Decyzja o włączeniu leku powinna uwzględniać wiek pacjenta, nasilenie objawów oraz przebieg choroby, a także wcześniejszą odpowiedź na leczenie arypiprazolem.
arypiprazol, epizod maniakalny, farmakoterapia schizofrenii, leczenie podtrzymujące, leczenie podtrzymujące schizofrenii, lek przeciwpsychotyczny, nasilenie umiarkowane do ciężkiego, neuroleptyk atypowy, objawy maniakalne, objawy psychotyczne, ostra faza choroby, ostra faza manii, profilaktyka nawrotów, stabilizacja nastroju, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie nastroju, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olzapin 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny wykazały typowe dla neuroleptyków objawy toksyczności ostrej u myszy, szczurów, psów i małp, z dawkami śmiertelnymi około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów. Psy tolerowały dawki do 100 mg/kg bez zgonów, natomiast u małp dawki powyżej 100 mg/kg wywoływały zaburzenia świadomości. W badaniach wielokrotnych obserwowano hamowanie aktywności OUN, objawy antycholinergiczne oraz odwracalne zaburzenia hematologiczne, w tym neutropenię, trombocytopenię i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg mc./dobę, przy czym AUC u psów była 12-15-krotnie wyższa niż u ludzi przy dawce 12 mg. U szczurów stwierdzono zwiększenie prolaktyny skutkujące zmniejszeniem masy jajników i macicy oraz zmianami morfologicznymi w nabłonku pochwy i gruczole sutkowym.
anoreksja, ataksja, cykl rujowy, cytopenia, drgawki kloniczne, drżenie, duszność, działanie antycholinergiczne, działanie karcynogenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, hamowanie OUN, komórki progenitorowe szpiku, leukocyt, mioza, neuroleptyk atypowy, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, opóźnienie rozwoju płodu, prolaktyna, prostracja, sedacja, ślinotok, śpiączka, tachykardia, trombocytopenia, zaburzenia hematologiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rispolept 1 mg/ml
Rispolept (rysperydon) w postaci roztworu doustnego o stężeniu 1 mg/ml posiada jedno bezwzględne przeciwwskazanie – nadwrażliwość na rysperydon lub substancje pomocnicze, w tym kwas benzoesowy (E 210) obecny w ilości 2 mg/ml. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kierunku reakcji na kwas benzoesowy i inne konserwanty. W trakcie leczenia należy monitorować objawy nadwrażliwości, takie jak wysypka, świąd, obrzęk naczynioruchowy czy trudności w oddychaniu, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii i kontaktu z lekarzem.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Masultab 100 mg
Amisulpryd, należący do grupy benzamidów (kod ATC: N05AL05), wykazuje wysoką selektywność wobec receptorów dopaminergicznych D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5, serotoninowych 5-HT, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1, cholinergicznych oraz sigma. Jego farmakodynamika jest dawkozależna: w dużych dawkach blokuje postsynaptyczne receptory D2 w układzie limbicznym, co odpowiada za działanie przeciwpsychotyczne i redukcję objawów pozytywnych schizofrenii, natomiast w niskich dawkach blokuje presynaptyczne receptory D2/D3, indukując uwalnianie dopaminy i poprawę objawów negatywnych. Amisulpryd nie wywołuje katalepsji ani nadwrażliwości receptorów D2 przy długotrwałym stosowaniu, co odróżnia go od klasycznych neuroleptyków.
amisulpryd, benzamid, działanie antycholinergiczne, działanie antyhistaminowe, działanie przeciwpsychotyczne, katalepsja, laktoza jednowodna, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptorowa, neuroleptyk atypowy, objaw negatywny schizofrenii, objaw pozytywny schizofrenii, omam, receptor 5-HT, receptor alfa-adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2 D3, receptor histaminergiczny H1, receptor presynaptyczny, receptor serotoninowy, receptor sigma, spłycenie afektu, urojenie, wycofanie społeczne, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Symamis 200 mg
Amisulpryd, substancja czynna leku Symamis, jest przeciwpsychotykiem z grupy benzamid o unikatowym profilu farmakodynamicznym, charakteryzującym się wysoką selektywnością wobec receptorów dopaminergicznych D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5 oraz receptorów serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1, cholinergicznych i sigma. Mechanizm działania amisulprydu jest dawkozależny: w dużych dawkach blokuje postsynaptyczne receptory D2 w układzie limbicznym, co przekłada się na skuteczność w redukcji objawów pozytywnych schizofrenii przy niższym ryzyku działań niepożądanych pozapiramidowych, natomiast w małych dawkach blokuje presynaptyczne autoreceptory D2 i D3, zwiększając uwalnianie dopaminy i poprawiając objawy negatywne schizofrenii.
amisulpryd, benzamid, działanie niepożądane, hipoaktywność dopaminergiczna, katalepsja, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptorów dopaminergicznych, neuroleptyk atypowy, objaw negatywny schizofrenii, objaw pozytywny schizofrenii, ośrodkowy układ nerwowy, postsynaptyczny receptor D2, prążkowie, presynaptyczny receptor D2 i D3, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2 i D3, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninowy, receptor sigma, receptor α-adrenergiczny, selektywne powinowactwo, transmisja dopaminergiczna, układ limbiczny, układ pozapiramidowy, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Symamis 400 mg
Symamis, zawierający amisulpryd w dawkach 50 mg, 100 mg, 200 mg lub 400 mg, należy do grupy leków przeciwpsychotycznych z podgrupy benzamidów (kod ATC: N05AL05). Amisulpryd wykazuje wysoką selektywność receptorową, wiążąc się wybiórczo z receptorami dopaminergicznymi D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5 oraz receptorów serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1, cholinergicznych i sigma. Taki profil receptorowy przekłada się na korzystniejszy profil działań niepożądanych, ograniczając ryzyko sedacji, przyrostu masy ciała, hipotensji ortostatycznej oraz objawów antycholinergicznych, które są często obserwowane przy stosowaniu innych neuroleptyków.
amisulpryd, benzamid, hipotensja ortostatyczna, katalepsja, lek przeciwpsychotyczny, neuroleptyk atypowy, objaw antycholinergiczny, objaw negatywny schizofrenii, objaw pozapiramidowy, objaw pozytywny schizofrenii, prążkowie, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2 D3, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninowy, receptor sigma, receptor α-adrenergiczny, selektywność receptorowa, układ limbiczny