środek przeczyszczający kontaktowy
Środek przeczyszczający kontaktowy to substancja lecznicza, która wywołuje efekt przeczyszczający poprzez bezpośrednie działanie drażniące na błonę śluzową jelita grubego. Mechanizm działania polega na stymulacji zakończeń nerwowych w ścianie jelita, co prowadzi do nasilenia perystaltyki i przyspieszenia pasażu jelitowego.
Do najczęściej stosowanych środków przeczyszczających kontaktowych należą pochodne antrachinonu (senes, aloes, krezol), bisakodyl oraz pikosulfat sodu. Substancje te aktywują się dopiero w jelicie grubym, gdzie pod wpływem bakteryjnej flory jelitowej ulegają przekształceniu do aktywnych metabolitów, które wywołują efekt przeczyszczający.
Środki przeczyszczające kontaktowe charakteryzują się opóźnionym początkiem działania (6-12 godzin od podania), dlatego zaleca się ich stosowanie wieczorem, aby efekt nastąpił rano. Są wskazane w doraźnym leczeniu zaparć, przygotowaniu do badań diagnostycznych lub zabiegów chirurgicznych. Ich długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń wchłaniania elektrolitów, uzależnienia i rozwoju tzw. jelita leniwego.
Przeciwwskazania do stosowania środków przeczyszczających kontaktowych obejmują niedrożność jelit, nieswoiste choroby zapalne jelit w fazie zaostrzenia, ból brzucha niewiadomego pochodzenia oraz ciążę i okres karmienia piersią. Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Laxantia Tea 17 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/saszetkę
Lek Laxantia Tea zawiera 572 mg liścia senesu oraz 100 mg owocu senesu w każdej saszetce, co odpowiada 16-18 mg glikozydów hydroksyantracenowych przeliczonych na sennozyd B. Substancje czynne, głównie β-O-glikozydy (sennozydy), nie ulegają absorpcji w jelicie cienkim, a ich aktywne metabolity powstają w jelicie grubym pod wpływem flory bakteryjnej, przede wszystkim reinantron, który wywołuje efekt przeczyszczający. Laxantia Tea należy do grupy środków przeczyszczających kontaktowych (kod ATC: A06AB) i działa poprzez stymulację perystaltyki jelita grubego oraz zwiększenie wydzielania śluzu i jonów chlorkowych, co prowadzi do przyspieszonego pasażu jelitowego i zmiękczenia stolca.
8 dihydroksyantracenu, glikozyd hydroksyantracenowy, jon chlorkowy, komórka nabłonkowa jelita, liść senesu, motoryka jelit, owoc senesu, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodne 1, proces wydzielniczy, reinantron, resorpcja płynów, sennozyd B, skurcz propulsacyjny, skurcz stacjonarny, środek przeczyszczający kontaktowy, wydzielanie śluzu, β-O-glikozyd