mikrodelecja chromosomowa
Mikrodelecja chromosomowa to utrata niewielkiego fragmentu chromosomu, zazwyczaj niewidoczna w standardowym badaniu kariotypu. Definiuje się ją jako delecję obejmującą od 1 do 5 milionów par zasad (1-5 Mb), choć niektóre źródła określają mikrodelecje jako ubytek materiału genetycznego mniejszy niż 5 Mb.
Mikrodelecje chromosomowe są przyczyną wielu zespołów genetycznych, m.in. zespołu DiGeorge’a (delecja 22q11.2), zespołu Williamsa-Beurena (delecja 7q11.23), zespołu Prader-Willi (delecja 15q11-q13) czy zespołu Angelmana. Każdy z tych zespołów charakteryzuje się specyficznym obrazem klinicznym związanym z utratą określonych genów.
Diagnostyka mikrodelecji obejmuje techniki molekularne o wysokiej rozdzielczości, takie jak fluorescencyjna hybrydyzacja in situ (FISH), porównawcza hybrydyzacja genomowa do mikromacierzy (aCGH) oraz sekwencjonowanie nowej generacji (NGS). Metody te pozwalają na precyzyjne określenie wielkości delecji oraz identyfikację usuniętych genów.
Poradnictwo genetyczne jest kluczowym elementem opieki nad pacjentami z mikrodelecjami chromosomowymi i ich rodzinami. Większość mikrodelecji występuje de novo (jako nowa mutacja), ale w niektórych przypadkach mogą być dziedziczone od rodziców będących nosicielami zrównoważonych rearanżacji chromosomowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół digeorge’a (delecja 22q11) – Epidemiologia
Zespół DiGeorge’a, spowodowany delecją 22q11.2, jest najczęstszym zespołem mikrodelecji chromosomowej, z częstością występowania szacowaną na około 1:1524 do 1:6000 żywych urodzeń, co czyni go częstszym niż mukowiscydoza (1:2500). Diagnostyka może być prenatalna (wskazania: wcześniejsze dziecko z delecją, dotknięty rodzic, wrodzona wada serca w USG) lub postnatalna, z wykorzystaniem metod takich jak FISH i MLPA. Fenotyp jest zmienny, co utrudnia rozpoznanie, a średni wiek diagnozy po urodzeniu wynosi około 4 lata. Mikrodelecje powstają najczęściej de novo (90%), a dziedziczenie autosomalne dominujące występuje w 10% przypadków. Wczesne wykrycie jest wspierane przez badania przesiewowe noworodków, w tym ocenę TREC i analizę DNA bezkomórkowego.
analiza FISH, anomalia twarzoczaszki, badanie audiologiczne, badanie okulistyczne, badanie przesiewowe noworodków, choroba autosomalna dominująca, delecja 22q11, hipokalcemia, hybrydyzacja in situ, mikrodelecja 22q11.2, mikrodelecja chromosomowa, morfologia krwi, mowa nosowa, mozaicyzm germinalny, mukowiscydoza, niepełnosprawność intelektualna, receptor komórek T, rozszczep podniebienia, skolioza, TSH, wolna T4, wrodzona wada serca, zespół DiGeorge’a, zespół wielodyscyplinarny, zmienność fenotypowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół digeorge’a (delecja 22q11) – Patofizjologia i mechanizm
Zespół DiGeorge’a (delecja 22q11.2) jest najczęstszym zespołem mikrodelecji chromosomowej, występującym z częstością 1:2000-4000 żywych urodzeń. Delecja obejmuje około 3 Mb regionu chromosomu 22q11.2, zawierającego 30-40 genów, w tym kluczowy gen TBX1, którego haploinsuficjencja odpowiada za większość charakterystycznych wad serca (conotruncal defects), hipoplazję grasicy oraz niedoczynność przytarczyc prowadzącą do hipokalcemii. Występują również zaburzenia immunologiczne (limfopenia T u 67-80% pacjentów, w tym 0,5-1% z kompletnym brakiem grasicy i SCID), endokrynologiczne (hipokalcemia, niedobór hormonu wzrostu, zaburzenia tarczycy) oraz neurozwojowe i psychiatryczne (schizofrenia, ASD, ADHD). Patogeneza obejmuje zaburzenia rozwojowe łuków i kieszonek gardłowych, wpływ haploinsuficjencji TBX1 na rozwój mezodermy gardłowo-sercowej oraz złożone interakcje genów 22q11.2 wpływające na morfogenezę, neurogenezę i synaptogenezę, z udziałem stresu oksydacyjnego i neurozapalenia.
aparat Golgiego, choroba autoimmunologiczna, choroba Parkinsona, ciężki złożony niedobór odporności, czynnik transkrypcyjny, delecja 22q11, drgawki, gen TBX1, grzebień nerwowy, hipokalcemia, hipoplazja grasicy, katecholo-O-metylotransferaza, kieszonka gardłowa, limfopenia komórek T, łuk gardłowy, mikrodelecja chromosomowa, nadczynność tarczycy, neurozapalenie, niedobór hormonu wzrostu, niedobór odporności, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, niedorozwój przytarczyc, przerwany łuk aorty, reaktywne formy tlenu, schizofrenia, stres oksydacyjny, tetralogia Fallota, tężyczka, ubytek przegrody międzykomorowej, wada serca, wada stożka i pnia tętniczego, wspólny pień tętniczy, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zespół delecji 22q11.2, zespół DiGeorge’a, zespół nadpobudliwości psychoruchowej