rak jajowodu
Rak jajowodu to rzadki nowotwór złośliwy żeńskiego układu rozrodczego, który rozwija się w przewodach łączących jajniki z macicą. Stanowi około 0,3-1% wszystkich nowotworów ginekologicznych, jednakże w ostatnich latach obserwuje się wzrost częstości jego występowania. Najczęściej dotyka kobiet w wieku 55-65 lat, choć może wystąpić w każdym wieku.
Czynniki ryzyka raka jajowodu obejmują: nosicielstwo mutacji genów BRCA1 i BRCA2, zespół Lyncha, długotrwałe stosowanie terapii hormonalnej, bezdzietność, endometriozę oraz przewlekłe stany zapalne miednicy mniejszej. Pacjentki z rakiem jajowodu często zgłaszają niespecyficzne objawy takie jak: nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych, ból lub dyskomfort w podbrzuszu, wyczuwalny guz w miednicy, wodnisty upławy oraz uczucie zmęczenia.
Diagnostyka obejmuje badanie ginekologiczne, badania obrazowe (USG transwaginalne, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), badania markerów nowotworowych (głównie CA-125) oraz ostatecznie badanie histopatologiczne. Leczenie raka jajowodu opiera się głównie na leczeniu operacyjnym z następową chemioterapią. W zaawansowanych stadiach stosuje się również terapię celowaną, w tym inhibitory PARP u pacjentek z mutacjami BRCA.
Rokowanie zależy przede wszystkim od stadium zaawansowania w momencie rozpoznania. Pięcioletnie przeżycie dla wczesnych stadiów (I-II) wynosi około 65-95%, natomiast dla zaawansowanych (III-IV) spada do 30-45%. Ze względu na podobieństwa kliniczne, histologiczne i molekularne, rak jajowodu jest często klasyfikowany i leczony wspólnie z rakiem jajnika i pierwotnym rakiem otrzewnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i masy adneksem – Zapobieganie i profilaktyka
Guzy i masy adneksem stanowią spektrum zmian patologicznych o charakterze łagodnym lub złośliwym, których całkowita prewencja jest niemożliwa, jednak wczesne wykrycie i odpowiednia profilaktyka znacząco poprawiają rokowanie. Kluczowe znaczenie mają regularne badania kontrolne u ginekologa oraz badania przesiewowe, w tym obrazowe i laboratoryjne, dostosowane do indywidualnego ryzyka pacjentki. Zalecenia obejmują także zdrowy styl życia, utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz unikanie czynników ryzyka, w tym konsultacje dotyczące terapii hormonalnych. W przypadku wykrycia guza, często stosuje się monitorowanie obrazowe, a interwencje chirurgiczne są wskazane przy objawach bólowych lub podejrzeniu złośliwości. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki z mutacją genu STK11 i zespołem Peutza-Jeghersa (PJS), u których zalecany jest bardziej intensywny program badań przesiewowych, nawet od 8 roku życia, zwłaszcza przy obecności licznych polipów hamartomatycznych, pigmentacji skóry i błon śluzowych oraz rodzinnej historii PJS.
adneksektomia, badanie genetyczne, badanie obrazowe, badanie przesiewowe, chemioterapia, chirurgia małoinwazyjna, diagnoza, guz adneksem, guzy adneksem, kinaza serynowo-treoninowa, mutacja genetyczna, nowotwór jajnika, nowotwór złośliwy, polip hamartomatyczny, radioterapia, rak jajowodu, terapia celowana, terapia hormonalna, torbiel jajnika, zabieg chirurgiczny, zespół Peutza-Jeghersa, zmiana patologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jajnika – Etiologia i przyczyny
Rak jajnika jest nowotworem złośliwym, który często rozpoczyna się w dystalnym odcinku jajowodu, a nie bezpośrednio w jajniku. Najczęstszym i agresywnym typem jest surowiczy rak jajnika wysokiego stopnia. Około 10-25% przypadków wiąże się z dziedzicznymi mutacjami genetycznymi, głównie w genach BRCA1 i BRCA2, gdzie ryzyko zachorowania wynosi odpowiednio 39-58% i 13-29%. Inne mutacje genetyczne związane z ryzykiem to m.in. mutacje w genach MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 (zespół Lyncha), TP53 (zespół Li-Fraumeni), STK11 (zespół Peutza-Jeghersa) oraz BRIP1, RAD51C, RAD51D, PALB2 i CHEK2. Ryzyko wzrasta z wiekiem, szczególnie po 45 roku życia, a największe jest u kobiet w wieku 75-79 lat. Czynniki ryzyka obejmują także pochodzenie etniczne (np. żydowskie aszkenazyjskie), historię reprodukcyjną, hormonalną terapię zastępczą (HTZ) oraz styl życia, w tym otyłość (BMI >30) i palenie tytoniu (związane ze śluzowym rakiem jajnika).
cukrzyca, doustne środki antykoncepcyjne, endometrioza, gen BRCA, gen PALB2, gen STK11, gen TP53, histerektomia, hormonalna terapia zastępcza, jajowód, jasnokomórkowy rak jajnika, krwawienie miesiączkowe, Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem, mutacja genetyczna, nabłonek jajowodu, nabłonkowy rak jajnika, podwiązanie jajowodów, rak jajnika, rak jajowodu, salpingektomia, salpingo-oophorektomia, stres oksydacyjny, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha, zespół Peutza-Jeghersa, zespół policystycznych jajników