glikokortykosteroid o działaniu ogólnym

Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnym to grupa syntetycznych leków o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Do najczęściej stosowanych należą prednizon, prednizolon, metyloprednizolon, deksametazon i betametazon. Leki te naśladują działanie kortyzolu – hormonu produkowanego naturalnie przez korę nadnerczy.

Mechanizm działania glikokortykosteroidów polega na regulacji ekspresji genów poprzez wiązanie się ze specyficznymi receptorami wewnątrzkomórkowymi. Prowadzi to do hamowania syntezy prozapalnych cytokin, redukcji migracji leukocytów do miejsca zapalenia oraz zmniejszenia aktywności komórek układu immunologicznego.

Wskazania do stosowania glikokortykosteroidów o działaniu ogólnym obejmują szeroki zakres schorzeń, m.in. choroby autoimmunologiczne (np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy), choroby alergiczne, astmę oskrzelową, przewlekłe choroby zapalne jelit, choroby hematologiczne, a także jako leczenie wspomagające w onkologii.

Długotrwałe stosowanie tych leków wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, takich jak osteoporoza, cukrzyca posteroidowa, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia elektrolitowe, zwiększona podatność na infekcje, zaćma, jaskra, atrofia skóry, zaburzenia psychiczne oraz supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Z tego powodu terapia powinna być prowadzona pod ścisłą kontrolą lekarską, z zastosowaniem najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas.