działanie niepożądane deksametazonu
Deksametazon, syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym, może wywoływać szereg działań niepożądanych. Jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia efektów ogólnoustrojowych, szczególnie przy długotrwałej terapii lub stosowaniu wysokich dawek.
Do najczęstszych działań niepożądanych deksametazonu należą: zaburzenia gospodarki węglowodanowej (hiperglikemia, indukcja cukrzycy), retencja sodu i wody prowadząca do obrzęków i nadciśnienia, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia), osłabienie mięśniowe oraz zwiększona podatność na infekcje. Ponadto obserwuje się zmiany skórne (atrofia skóry, rozstępy, trądzik steroidowy), zaburzenia psychiczne (wahania nastroju, bezsenność, psychozy steroidowe) oraz wpływ na układ kostny (osteoporoza, zwiększone ryzyko złamań).
Długotrwałe stosowanie deksametazonu może prowadzić do zespołu Cushinga jatrogenny, charakteryzującego się otyłością centralną, twarzą księżycowatą i bawolim karkiem. U pacjentów może wystąpić również zaćma posteroidowa, jaskra oraz zaburzenia w funkcjonowaniu osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co w przypadku nagłego odstawienia leku grozi ostrą niewydolnością nadnerczy.
W praktyce klinicznej należy zawsze starannie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przy stosowaniu deksametazonu. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas oraz regularne monitorowanie pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych. W przypadku terapii długoterminowej wskazana jest profilaktyka osteoporozy oraz monitorowanie glikemii i ciśnienia tętniczego.