dostęp centralny
Dostęp centralny (cewnikowanie żył centralnych) to procedura medyczna polegająca na wprowadzeniu cewnika do dużych żył, najczęściej żyły szyjnej wewnętrznej, podobojczykowej lub udowej, w celu uzyskania dostępu do układu żylnego pacjenta. Zabieg ten wykonywany jest najczęściej w warunkach szpitalnych przez wykwalifikowany personel medyczny.
Wskazania do założenia dostępu centralnego obejmują długotrwałą terapię dożylną, żywienie pozajelitowe, konieczność podawania leków drażniących dla żył obwodowych, monitorowanie ciśnienia żylnego centralnego, hemodializę oraz szybkie podawanie dużych objętości płynów w stanach nagłych. Procedura wymaga zachowania ścisłych zasad aseptyki ze względu na ryzyko powikłań infekcyjnych.
Do najczęstszych powikłań związanych z dostępem centralnym należą: odma opłucnowa, nakłucie tętnicy, krwiak, zator powietrzny, zaburzenia rytmu serca, infekcje odcewnikowe oraz zakrzepica żylna. Nowoczesne techniki z zastosowaniem ultrasonografii znacząco zwiększają bezpieczeństwo i skuteczność procedury, pozwalając na wizualizację struktur anatomicznych w czasie rzeczywistym podczas wprowadzania cewnika.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Vaminolact –
Vaminolact to roztwór do infuzji zawierający 65,3 g/l aminokwasów, w tym 31,9 g/l aminokwasów niezbędnych (cysteina, histydyna, tyrozyna). W trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak rzadko nudności, przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych oraz reakcje nadwrażliwości o nieokreślonej częstości. Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych jest zwykle przejściowa i może być związana z chorobą podstawową pacjenta lub składem żywienia pozajelitowego. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się wysypką, świądem czy dusznością, co wymaga natychmiastowego przerwania infuzji i leczenia objawowego. Podawanie Vaminolactu do żył obwodowych niesie ryzyko zakrzepowego zapalenia żyły, które można ograniczyć przez jednoczesne podawanie Intralipidu oraz preferowanie dostępu centralnego przy długotrwałej terapii.
dostęp centralny, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, farmakovigilance, Intralipid, lek przeciwwymiotny, monitorowanie działań niepożądanych, niezbędne aminokwasy, nudność, parametry wątrobowe, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, roztwór aminokwasów, roztwór hipertoniczny, układ pokarmowy, Vaminolact, zakrzep, zakrzepowe zapalenie żyły, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Levosimendan Accord 2,5 mg/ml
Levosimendan Accord jest lekiem inotropowym stosowanym wyłącznie w warunkach szpitalnych, dostępny w postaci koncentratu 2,5 mg/ml do infuzji dożylnej. Standardowa terapia obejmuje fazę nasycającą (6-12 µg/kg mc. przez 10 minut) oraz fazę podtrzymującą (0,1 µg/kg mc./min). U pacjentów przyjmujących jednocześnie inne leki rozszerzające naczynia lub inotropowe zaleca się niższą dawkę nasycającą 6 µg/kg mc. Monitorowanie parametrów hemodynamicznych (EKG, ciśnienie tętnicze, częstość tętna, diureza) jest obligatoryjne podczas i co najmniej 3 dni po infuzji, a u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – do 5 dni. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) i wątroby oraz u osób poniżej 18 roku życia.
ciśnienie krwi, częstość tętna, dostęp centralny, dostęp obwodowy, działanie hemodynamiczne, EKG, faza nasycająca, faza podtrzymująca, infuzja ciągła, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, lek inotropowy, lek rozszerzający naczynia, lewozymendan, nasilenie objawów, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, odpowiedź hemodynamiczna, tachykardia, tolerancja leku, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Wapnia glukonian – Dawkowanie i sposób podawania
Wapnia glukonian jest stosowany głównie w leczeniu hipokalcemii oraz stanów wymagających szybkiej suplementacji jonów wapnia, z celem utrzymania stężenia wapnia w osoczu w zakresie 2,25-2,75 mmol/l (4,5-5,5 mEq/l). Podawanie dożylne odbywa się w formie powolnego wstrzyknięcia lub infuzji, z dawkami u dorosłych wynoszącymi 10-20 ml roztworu (2,2-4,4 mmol wapnia) podawanymi w ciągu 10 minut. W przypadku hiperkaliemii z EKG lub bez, dawka wynosi 10 ml (2,2 mmol wapnia) powoli dożylnie, z możliwością powtórzenia co 5-10 minut. Maksymalna dawka dobowa u dorosłych nie powinna przekraczać 50 ml (11 mmol wapnia) ze względu na ryzyko toksyczności glinu. U dzieci dawki są indywidualizowane, z maksymalną dawką 1 ml/kg masy ciała (0,22 mmol wapnia) na dobę, a szybkość podawania nie powinna przekraczać 0,22 mmol/min. W przypadku zatrzymania akcji serca dawka u dzieci wynosi 0,6 ml/kg (0,13 mmol wapnia) podawana szybko dożylnie.
arytmia, bradykardia, dializa, dostęp centralny, dyskomfort, EKG, funkcja wątroby, glikozyd nasercowy, hiperkaliemia, hipokalcemia, infuzja ciągła, jon wapnia, martwica tkanki, miokardium, niedobór kalcyferolu, niewydolność wątroby, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rozszerzenie naczyń, roztwór soli fizjologicznej, stężenie wapnia, suplementacja wapnia, toksyczność digoksyny, toksyczność glinu, wapnia glukonian, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zatrzymanie akcji serca, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Simdax 2,5 mg/ml
Simdax (lewozymendan) w postaci koncentratu do infuzji o stężeniu 2,5 mg/ml jest wskazany wyłącznie do stosowania szpitalnego, z koniecznością monitorowania EKG, ciśnienia tętniczego, tętna oraz diurezy. Leczenie rozpoczyna się dawką nasycającą 6-12 µg/kg podawaną przez 10 minut, po czym następuje infuzja ciągła w dawce 0,1 µg/kg/min, z możliwością modyfikacji w zakresie 0,05-0,2 µg/kg/min w zależności od odpowiedzi hemodynamicznej i tolerancji. U pacjentów przyjmujących jednocześnie dożylne leki rozszerzające naczynia lub inotropowe zaleca się niższą dawkę nasycającą (6 µg/kg). Infuzja trwa zwykle 24 godziny, a efekty hemodynamiczne utrzymują się do 9 dni po zakończeniu podawania. Dawkowanie i szybkość infuzji należy dostosować indywidualnie, uwzględniając masę ciała pacjenta oraz stężenie roztworu (0,025 mg/ml lub 0,05 mg/ml), zgodnie z załączoną tabelą dawkowania.
badanie REVIVE, ciśnienie tętnicze, dawka nasycająca, diureza, dostęp centralny, dostęp obwodowy, efekt hemodynamiczny, EKG, infuzja ciągła, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, lek inotropowy, lek rozszerzający naczynia, lewozymendan, niedociśnienie tętnicze, odpowiedź hemodynamiczna, przewlekła niewydolność serca, tachykardia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Levosimendan Zentiva 2,5 mg/ml
Levosimendan Zentiva (2,5 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) jest wskazany do stosowania wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem monitoringu hemodynamicznego i doświadczonego personelu. Standardowy schemat dawkowania obejmuje dawkę nasycającą 6-12 µg/kg mc. podawaną dożylnie przez 10 minut oraz infuzję ciągłą w dawce 0,1 µg/kg mc./min, z możliwością modyfikacji w zakresie 0,05-0,2 µg/kg mc./min w zależności od odpowiedzi klinicznej i tolerancji pacjenta. U pacjentów stosujących jednocześnie leki rozszerzające naczynia lub inotropowe dożylne zaleca się niższą dawkę nasycającą (6 µg/kg mc.). Infuzja powinna trwać około 24 godzin u chorych z ostrym zaostrzeniem przewlekłej niewydolności serca, a efekty hemodynamiczne utrzymują się do 9 dni po zakończeniu terapii. Monitorowanie EKG, ciśnienia tętniczego, częstości tętna oraz diurezy jest obligatoryjne przez co najmniej 3 dni po infuzji, a u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – do 5 dni.
dawka nasycająca, digoksyna, diureza, dostęp centralny, dostęp obwodowy, efekt hemodynamiczny, infuzja ciągła, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, lek inotropowy, lek rozszerzający naczynia, lewozymendan, monitorowanie parametrów, nasilenie objawów, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, odpowiedź hemodynamiczna, tachykardia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Finomel Peri –
Finomel Peri to sterylna emulsja do infuzji przeznaczona do żywienia pozajelitowego dorosłych pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Produkt jest dostępny w trójkomorowych workach zawierających 13% roztwór glukozy, 10% roztwór aminokwasów z elektrolitami oraz 20% emulsję tłuszczową, które po zmieszaniu tworzą jednorodną emulsję o osmolarności około 850 mOsm/l i pH około 6,0. Preparat jest wskazany m.in. w niedrożności przewodu pokarmowego, poważnych powikłaniach pooperacyjnych, ciężkich zaburzeniach połykania, zespołach złego wchłaniania, hiperkatabolizmie, chorobach nowotworowych z wyniszczeniem, ostrym zapaleniu trzustki oraz stanach, w których żywienie drogą przewodu pokarmowego mogłoby nasilić schorzenia. Dostępny jest w objętościach 1085 ml, 1450 ml i 2020 ml, dostarczając odpowiednio 751, 1003 i 1398 kcal, z bilansowanym stosunkiem energii pochodzącej z glukozy i tłuszczów (52/48) oraz 39% kalorii z tłuszczów.
aminokwas egzogenny, bilans azotowy, degradacja białek, dostęp centralny, dysfagia, emulsja tłuszczowa, hiperkatabolizm, kwas jednonienasycony, kwas omega-3, niedokrwienie jelit, niedożywienie, niedrożność przewodu pokarmowego, osmolarność, przetoka przewodu pokarmowego, równowaga wodno-elektrolitowa, triglicerydy, zapalenie jelit, zapalenie trzustki, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Noradrenaline Aguettant 0,08 mg/ml
Lek Noradrenaline Aguettant w stężeniu 0,08 mg/ml (0,16 mg/ml noradrenaliny winianu) jest przeciwwskazany do podawania przez kaniulę obwodową lub żyłę obwodową ze względu na ryzyko miejscowej martwicy tkanek spowodowanej silnym działaniem obkurczającym naczynia. Preparat zawiera 3,5 mg/ml sodu (0,2 mmol/ml), co w jednej fiolce 50 ml daje około 177,3 mg sodu (7,7 mmol), co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniami sodowymi. Całkowita zawartość noradrenaliny winianu w fiolce to 8 mg (4 mg noradrenaliny), co jest kluczowe przy ustalaniu dawkowania i ocenie ryzyka działań niepożądanych. Roztwór powinien być przezroczysty, bezbarwny lub lekko żółtawy, o pH 3,2–3,8 i osmolalności 260–320 mOsm/kg; nie należy stosować preparatu, jeśli parametry te nie są spełnione lub występują oznaki zanieczyszczenia.
dostęp centralny, katecholaminy, martwica tkanek, naczynia krwionośne, nadwrażliwość na noradrenalinę, obkurczenie naczyń krwionośnych, ograniczenie spożycia sodu, osmolalność, przeciwwskazania bezwzględne, reakcja alergiczna, roztwór do infuzji, stosunek korzyści do ryzyka, substancje pomocnicze, winian noradrenaliny, wlew leku, wynaczynienie, żyła obwodowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – SmofKabiven EF
SmofKabiven EF to trójkomorowa emulsja do żywienia pozajelitowego, przeznaczona dla dorosłych oraz dzieci powyżej 2. roku życia, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparat zawiera aminokwasy, glukozę oraz emulsję tłuszczową z olejów roślinnych i rybich, dostarczając niezbędnych składników odżywczych i energii. Dostępny jest w pięciu objętościach: 493 ml, 986 ml, 1477 ml, 1970 ml oraz 2463 ml, o całkowitej wartości energetycznej odpowiednio od 550 kcal (2,3 MJ) do 2700 kcal (11,3 MJ), z wartością energetyczną pozabiałkową od 450 kcal (1,9 MJ) do 2200 kcal (9,2 MJ), co pozwala na indywidualne dostosowanie dawki do potrzeb pacjenta.
dostęp centralny, emulsja tłuszczowa, energia pozabiałkowa, kwas tłuszczowy, niedrożność przewodu pokarmowego, osmolalność, osmolarność, proces anaboliczny, przetoka przewodu pokarmowego, SmofKabiven, worek trójkomorowy, zaburzenia połykania, zaburzenia wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe