Dawkowanie i sposób podawania
Wapnia glukonian

Dawkowanie i sposób podawania substancji wapnia glukonian

Wapnia glukonian jest preparatem stosowanym w leczeniu hipokalcemii oraz innych stanów wymagających suplementacji jonów wapnia. Prawidłowe stężenie wapnia w osoczu mieści się w zakresie 2,25-2,75 mmol/l lub 4,5-5,5 mEq/l u osób dorosłych. Leczenie ma na celu przywrócenie lub utrzymanie tego stężenia.^{1 2}

Monitorowanie podczas leczenia

Podczas terapii wapniem glukonianu należy ściśle monitorować stężenie wapnia w osoczu oraz wykonywać badanie EKG. Pacjent powinien pozostawać w pozycji leżącej oraz znajdować się pod uważną obserwacją podczas podawania leku.^{1 2}

Drogi podania

Wapnia glukonian podawany jest dożylnie w postaci powolnego wstrzyknięcia dożylnego i/lub infuzji. Z uwagi na ryzyko wystąpienia martwicy tkanek, nie zaleca się podawania domięśniowego i podskórnego. Należy bezwzględnie unikać podania pozanaczyniowego.^{1 2}

Dawkowanie u osób dorosłych

Leczenie ostrej, objawowej hipokalcemii

W przypadku leczenia ostrej, objawowej hipokalcemii u dorosłych z prawidłową czynnością nerek można zastosować następujące schematy dawkowania:¹

• Powolne wstrzyknięcie dożylne: 10-20 ml roztworu wapnia glukonianu (co odpowiada 2,2-4,4 mmol wapnia), podawane w postaci nierozcieńczonej jako powolne wstrzyknięcie dożylne trwające 10 minut.^{1 2}
• Powolny wlew dożylny: 10-20 ml roztworu wapnia glukonianu (co odpowiada 2,2-4,4 mmol wapnia), rozcieńczonego w 50-100 ml roztworu glukozy 5% lub chlorku sodu 0,9% i podawanego w powolnym wlewie dożylnym trwającym 10 minut.^{1 2}

W razie potrzeby dawkę można powtórzyć w zależności od stanu klinicznego pacjenta. Kolejne dawki należy dostosować do aktualnego stężenia wapnia w osoczu.^{1 2}

Maksymalna dawka dobowa

Nie zaleca się podawania więcej niż 50 ml produktu Calcium Gluconate hameln (co odpowiada 11 mmol wapnia) w okresie 24 godzin, ze względu na ryzyko narażenia na działanie glinu. W przypadku produktu Calsiosol nie zaleca się podawania więcej niż 46 ml (10,12 mmol wapnia) w okresie 24 godzin.^{1 2}

Dawkowanie w ostrej, ciężkiej hiperkaliemii

W przypadku stężenia potasu w osoczu powyżej 6,5 mmol/l z lub bez nieprawidłowości w EKG:¹

• 10 ml roztworu wapnia glukonianu (co odpowiada 2,2 mmol wapnia) można podawać w postaci nierozcieńczonej jako powolne wstrzyknięcie dożylne trwające 5-10 minut. W razie potrzeby dawkę można powtórzyć w odstępach 5 lub 10 minutowych, aż do uzyskania poprawy zapisu EKG.¹

Należy zachować szczególną ostrożność, jeśli pacjent przyjmuje glikozydy nasercowe. Wtedy wapnia glukonian należy podawać powoli (w 100 ml 5% glukozy przez 20 minut). Szybkie podanie wapnia może przyspieszyć toksyczne działanie digoksyny na mięsień sercowy.¹

Dawkowanie w resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO)

W przypadku zatrzymania akcji serca z powodu hiperkaliemii:¹

• 30 ml roztworu wapnia glukonianu (co odpowiada 6,36 mmol wapnia) można podawać w postaci nierozcieńczonej jako szybkie wstrzyknięcie dożylne.¹

W ogólnym postępowaniu resuscytacyjnym podaje się przeważnie od 7 do 15 ml (1,54 do 3,3 mmola) wapnia glukonianu. Należy zauważyć, że bezwzględna ilość wapnia wymagana w tym wskazaniu jest trudna do ustalenia i może się znacznie różnić.²

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Podczas podawania wapnia glukonianu dzieciom konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia wapnia w osoczu i EKG, aż do uzyskania prawidłowego stężenia wapnia.¹

Ograniczenia dawkowania ze względu na narażenie na glin

Ze względu na ryzyko narażenia na działanie glinu, zaleca się stosowanie nie więcej niż 1 ml/kg masy ciała produktu leczniczego wapnia glukonianu (co odpowiada 0,22 mmol wapnia) w okresie 24 godzin u noworodków i dzieci w wieku powyżej 1 miesiąca do 17 lat.¹

Leczenie ostrej, objawowej hipokalcemii u dzieci

Dawka powinna zostać dobrana indywidualnie zgodnie z zalecanym zakresem dawkowania, w zależności od stężenia wapnia w osoczu, nasilenia objawów hipokalcemii i maksymalnych limitów ekspozycji na glin.¹

Poniżej przedstawiono zalecane zakresy dawkowania w zależności od grupy wiekowej:

Noworodki

Podanie w powolnym wstrzyknięciu dożylnym:¹

• Dawka jednorazowa: 1 ml/kg masy ciała wapnia glukonianu (co odpowiada 0,22 mmol wapnia) może zostać podana w postaci nierozcieńczonej w powolnym wstrzyknięciu dożylnym trwającym 5-10 minut.¹
• Niższe dawki 0,5 ml/kg masy ciała wapnia glukonianu (co odpowiada 0,11 mmol wapnia) są również skuteczne w łagodzeniu objawów hipokalcemii.¹
• Dawka może zostać rozcieńczona w stosunku 1:1 lub 1:5 w roztworze glukozy 5%, a szybkość podawania nie powinna przekroczyć 0,22 mmol wapnia/minutę.¹

Podanie w powolnej ciągłej infuzji:¹

• Początkowo: 0,2-0,3 ml/kg masy ciała/godzinę wapnia glukonianu (co odpowiada 0,04-0,07 mmol wapnia), rozcieńczonego w stosunku 1:10 w roztworze chlorku sodu 0,9% lub glukozy 5%.¹
• Niższa początkowa szybkość wlewu wynosząca 0,1 ml/kg masy ciała/godzinę wapnia glukonianu (co odpowiada 0,02 mmol wapnia) jest również skuteczna w korygowaniu stężenia wapnia w osoczu.¹
• Szybkość infuzji należy dostosować następnie w zależności od stężenia wapnia w osoczu i nasilenia objawów hipokalcemii.¹

Dzieci i młodzież (w wieku powyżej 1 miesiąca do 17 lat)

Podanie w powolnym wstrzyknięciu dożylnym:¹

• Dawka jednorazowa: od 0,3 do 0,6 ml/kg masy ciała wapnia glukonianu (co odpowiada od 0,07 do 0,13 mmol wapnia) podana w postaci nierozcieńczonej w powolnym wstrzyknięciu dożylnym trwającym 5-10 minut.¹
• Schemat dawkowania należy następnie indywidualnie dostosować w zależności od aktualnego stężenia wapnia w osoczu i nasilenia objawów hipokalcemii, przy maksymalnej dawce dobowej wynoszącej 1 ml/kg masy ciała (co odpowiada 0,22 mmol wapnia).¹
• Dawka może zostać rozcieńczona w stosunku 1:5 w roztworze glukozy 5% lub chlorku sodu 0,9%, a szybkość podawania nie powinna przekraczać 0,22 mmol wapnia/minutę.¹

Podanie w powolnej ciągłej infuzji:¹

• Początkowo: 0,08 ml/kg masy ciała/godzinę wapnia glukonianu (co odpowiada 0,02 mmol wapnia), rozcieńczonego w stosunku 1:10 w roztworze chlorku sodu 0,9% lub glukozy 5%.¹
• Szybkość wlewu należy dostosować następnie w zależności od stężenia wapnia w osoczu i nasilenia objawów hipokalcemii.¹

U dzieci początkowa dawka stosowana wynosi na ogół 0,3 ml/kg masy ciała do 0,6 ml/kg masy ciała (0,066 mmol/kg masy ciała do 0,132 mmol/kg masy ciała).²

Leczenie ostrej, ciężkiej hiperkaliemii u dzieci

W przypadku hiperkaliemii u dzieci zaleca się następujące dawkowanie:¹

Noworodki

• Dawka 0,5 ml/kg masy ciała wapnia glukonianu (odpowiadająca 0,11 mmol wapnia) może zostać podana w postaci nierozcieńczonej w powolnym wstrzyknięciu dożylnym trwającym 5-10 minut.¹
• Jeśli to możliwe, dawkę należy podać przez wkłucie centralne. W przypadku braku wkłucia centralnego, dawkę należy rozcieńczyć chlorkiem sodu 0,9% do pięciokrotnej objętości (np. 0,5 ml/kg/dawkę rozcieńczyć do 2,5 ml/kg/dawkę).¹
• Dawkę można powtórzyć, jeśli zmiany w EKG utrzymują się po 5-10 minutach od podania pierwszej dawki, przy czym maksymalna całkowita dawka dobowa wynosi 1 ml/kg masy ciała (co odpowiada 0,22 mmol wapnia).¹

Dzieci i młodzież (w wieku powyżej 1 miesiąca do 17 lat)

• Dawka 0,5 ml/kg masy ciała wapnia glukonianu (odpowiadająca 0,11 mmol wapnia) może zostać podana w postaci rozcieńczonej w 50 ml chlorku sodu 0,9% przez 10 minut.¹
• Dawkę można powtórzyć, jeśli zmiany w EKG utrzymują się po 5-10 minutach od podania pierwszej dawki, przy czym maksymalna całkowita dawka dobowa wynosi 1 ml/kg masy ciała (co odpowiada 0,22 mmol wapnia).¹
• Dzieciom o masie ciała ≥ 20 kg można podać maksymalną zalecaną dawkę 20 ml wapnia glukonianu (co odpowiada 4,4 mmol wapnia).¹

Dawkowanie w resuscytacji krążeniowo-oddechowej u dzieci

W przypadku zatrzymania akcji serca u dzieci:¹

• Dawka 0,6 ml/kg masy ciała wapnia glukonianu (odpowiadająca 0,13 mmol wapnia) może zostać podana w postaci nierozcieńczonej w postaci powolnego wstrzyknięcia dożylnego/podania w ciągu 10-20 sekund, jeśli to możliwe przez wkłucie centralne.¹
• Dawkę w razie potrzeby można powtórzyć i dostosować do aktualnego stężenia wapnia.¹

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

Chociaż nie ma dowodów, że podeszły wiek bezpośrednio wpływa na tolerancję wapnia glukonianu, to czynniki związane niekiedy ze starzeniem się, takie jak zaburzenia czynności nerek i uboga dieta, mogą pośrednio wpływać na tolerancję i mogą wymagać zmniejszenia dawki.¹

Czynność nerek pogarsza się z wiekiem i wapnia glukonian jest przeciwwskazany w powtarzającym się lub długotrwałym leczeniu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek występuje zwiększone ryzyko hiperkalcemii. W przypadku stanu niedoboru wapnia wymagającego szybkiego uzupełnienia (krótkotrwałe stosowanie) wapnia glukonian należy podawać stopniowo i przy ścisłym monitorowaniu stężenia wapnia w osoczu aż do uzyskania pożądanego efektu.¹

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek można osiągnąć pożądany efekt przy mniejszej ilości wapnia. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek i niewydolnością nerek powinny być dostępne odpowiednie metody oczyszczania krwi (tj. hemodializa lub dializa otrzewnowa).¹

Wapnia glukonian jest przeciwwskazany w powtarzającym się lub długotrwałym leczeniu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ze względu na ryzyko kumulacji i toksyczności glinu.¹

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Czynność wątroby nie wpływa na dostępność zjonizowanego wapnia po dożylnym podaniu wapnia glukonianu. Dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby nie jest konieczne.¹

Dawkowanie preparatu doustnego zawierającego wapnia glukonian

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, zawierającego wapnia glukonian w formie syropu, zalecane dawkowanie doustne jest następujące:³

• Dzieci w wieku od 1 do 6 lat: 2 razy na dobę po 5 ml syropu.³
• Dzieci w wieku od 6 lat, młodzież i dorośli: 2 razy na dobę po 10 ml syropu.³

Nie należy przekraczać zalecanego dawkowania.³

Dawkowanie wapnia glukonianu w żywieniu pozajelitowym

W przypadku preparatu Pediaven NN1, zawierającego wapnia glukonian jako składnik roztworu do infuzji, stosowanego w żywieniu pozajelitowym noworodków, zalecane dawkowanie wapnia dla noworodków jest następujące:⁴

Dawka wynosząca 80 ml/kg masy ciała/dobę produktu leczniczego Pediaven NN1 zaspokaja zapotrzebowanie większości noworodków przez 24 do 48 godzin. W zależności od stanu klinicznego i tolerancji pacjenta, Pediaven NN1 może być uzupełniany o dodatkowe substancje.⁴

Zalecana szybkość podawania

Szybkość podawania dożylnego wapnia glukonianu nie powinna przekraczać:¹

• 0,45 mmol wapnia na minutę u osób dorosłych
• 0,22 mmol wapnia na minutę jako bolus u dzieci

W przypadku wlewu ciągłego należy dostosować szybkość podawania w zależności od stężenia wapnia w osoczu i nasilenia objawów hipokalcemii.¹

Przy bezpośrednim wstrzyknięciu dożylnym stosowano różne maksymalne szybkości podawania, w tym: 2 ml/min, 1,5 do 3 ml/min i 5 ml/min. Przy przerywanym wlewie sugeruje się maksymalną szybkość podawania wynoszącą 2 ml/min.²

Środki ostrożności podczas podawania

Szybkie dożylne wstrzyknięcie soli wapnia może spowodować rozszerzenie naczyń krwionośnych, obniżenie ciśnienia krwi, bradykardię, zaburzenia rytmu serca, omdlenia i zatrzymanie akcji serca. Podawanie należy tymczasowo przerwać, gdy pojawią się nieprawidłowe odczyty elektrokardiogramu (EKG) lub gdy pacjent skarży się na dyskomfort; podawanie można wznowić, gdy powróci prawidłowy odczyt lub dyskomfort pacjenta minie.²

W przypadku łagodnych objawów hipokalcemii zaleca się doustną suplementację wapnia. Po zastosowaniu terapii dożylnej w przypadku ostrej objawowej hipokalcemii, jeśli jest to wskazane, należy podać doustną suplementację wapnia, np. w przypadkach niedoboru kalcyferolu.¹