wielowykładnicza kinetyka eliminacji
Wielowykładnicza kinetyka eliminacji to model matematyczny opisujący złożony proces usuwania leków lub innych substancji z organizmu, charakteryzujący się co najmniej dwoma różnymi fazami eliminacji, każda z własną stałą szybkości (tzw. współczynnikiem eliminacji).
W przeciwieństwie do prostej kinetyki jednowykładniczej (jednokompartmentowej), wielowykładnicza kinetyka odzwierciedla dystrybucję substancji pomiędzy różnymi kompartmentami organizmu, takimi jak krew, tkanki dobrze i słabo ukrwione czy tkanki tłuszczowe. Stężenie leku w osoczu zmienia się w czasie według funkcji będącej sumą kilku funkcji wykładniczych.
Najczęściej spotykana jest kinetyka dwuwykładnicza, obejmująca fazę dystrybucji (szybkiej eliminacji) i fazę eliminacji właściwej (powolnej). Parametry kinetyki wielowykładniczej, takie jak objętości dystrybucji, współczynniki eliminacji dla poszczególnych faz oraz pole pod krzywą stężenia (AUC), mają kluczowe znaczenie przy ustalaniu schematów dawkowania leków, zwłaszcza tych o wąskim indeksie terapeutycznym.
Znajomość wielowykładniczej kinetyki eliminacji jest szczególnie istotna w przypadku leków podawanych dożylnie, substancji lipofilnych oraz leków wykazujących zjawisko redystrybucji tkankowej, jak niektóre leki przeciwnowotworowe, antybiotyki aminoglikozydowe czy leki anestezjologiczne.