metabolit toksyczny

Metabolit toksyczny to produkt przemian biochemicznych zachodzących w organizmie, który wykazuje właściwości szkodliwe dla komórek, tkanek lub narządów. Powstaje najczęściej w wyniku biotransformacji ksenobiotyków (substancji obcych dla organizmu), leków, składników pokarmowych lub w przebiegu zaburzeń metabolicznych.

W procesie biotransformacji leków, metabolity toksyczne mogą powstawać w wyniku reakcji I fazy (utleniania, redukcji lub hydrolizy) oraz II fazy (sprzęgania). Przykładem jest N-acetylo-p-benzochinoimina (NAPQI) – toksyczny metabolit paracetamolu, który przy przedawkowaniu leku wyczerpuje zapasy glutationu wątrobowego i prowadzi do uszkodzenia hepatocytów.

Metabolity toksyczne mogą również powstawać w przebiegu chorób metabolicznych, jak w przypadku encefalopatii hiperamonemicznej, gdzie toksyczny amoniak gromadzi się z powodu zaburzeń cyklu mocznikowego. W praktyce klinicznej identyfikacja metabolitów toksycznych jest istotna w diagnostyce zatruć, monitorowaniu terapii lekami o wąskim indeksie terapeutycznym oraz w rozpoznawaniu i leczeniu wrodzonych błędów metabolizmu.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl