komórki macierzyste nowotworu
Komórki macierzyste nowotworu (cancer stem cells, CSCs) to niewielka populacja komórek nowotworowych posiadających zdolność do samoodnowy, różnicowania i inicjowania wzrostu guza. Charakteryzują się one wysoką opornością na standardowe metody leczenia, takie jak chemioterapia i radioterapia, co może prowadzić do nawrotów choroby po zakończonym leczeniu.
Komórki te wykazują ekspresję specyficznych markerów powierzchniowych, które umożliwiają ich identyfikację, takich jak CD44, CD133, ALDH czy CD24. Posiadają również aktywne szlaki sygnałowe odpowiedzialne za utrzymanie ich macierzystości, między innymi szlaki Wnt, Notch i Hedgehog. CSCs wykazują zdolność do przechodzenia w stan uśpienia metabolicznego (quiescence), co dodatkowo utrudnia ich eliminację przez leki przeciwnowotworowe.
Strategie terapeutyczne ukierunkowane na komórki macierzyste nowotworu stanowią obiecujący kierunek badań onkologicznych. Obejmują one między innymi blokowanie specyficznych szlaków sygnałowych, indukowanie różnicowania CSCs, zaburzanie ich mikrośrodowiska oraz wykorzystanie immunoterapii. Połączenie terapii celowanych w CSCs ze standardowymi metodami leczenia może zwiększyć skuteczność terapii przeciwnowotworowej i zmniejszyć ryzyko nawrotów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi nawrotowy – Etiologia i przyczyny
Nawrót raka piersi definiowany jest jako ponowne pojawienie się choroby nowotworowej po zakończeniu pierwotnego leczenia i remisji klinicznej. Główną przyczyną nawrotu jest przetrwanie mikroskopijnych, uśpionych komórek nowotworowych, które mogą pozostawać w stanie dormancji przez wiele lat, unikając destrukcji przez terapię. Mechanizmy oporności na leki, takie jak adaptacja komórek, zmiany ekspresji genów, przejście nabłonkowo-mezenchymalne (EMT) oraz obecność komórek macierzystych nowotworu (CSCs), odgrywają kluczową rolę w reaktywacji tych komórek i rozwoju nawrotu. Ryzyko nawrotu zależy od wielu czynników, w tym stadium i wielkości guza pierwotnego, statusu węzłów chłonnych, podtypu biologicznego (np. TNBC, HER2+), statusu receptorów hormonalnych, marginesów chirurgicznych, wieku pacjentki, mutacji genetycznych (BRCA1/2), otyłości oraz zastosowanego leczenia (chirurgia, radioterapia, terapia hormonalna). Szczególnie istotne jest, że ryzyko nawrotu u pacjentek z rakiem ER-dodatnim może utrzymywać się nawet do 20 lat po diagnozie.
czynnik prognostyczny, komórka rakowa, komórki macierzyste nowotworu, leczenie oszczędzające pierś, lumpektomia, margines chirurgiczny, mastektomia, mikroRNA, mutacja BRCA, nawrót miejscowy, oporność na leki, potrójnie ujemny rak piersi, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przerzut do węzłów chłonnych, radioterapia, rak piersi nawrotowy, receptor estrogenowy, receptor hormonalny, remisja kliniczna, status receptorów hormonalnych, terapia hormonalna, uśpienie komórek nowotworowych, węzeł chłonny, wskaźnik masy ciała, zapalny rak piersi