refluks krtaniowo-gardłowy
Refluks krtaniowo-gardłowy (LPR – Laryngopharyngeal Reflux) to stan chorobowy polegający na zarzucaniu treści żołądkowej do gardła i krtani. W przeciwieństwie do typowej choroby refluksowej przełyku (GERD), objawy LPR dotyczą głównie górnych dróg oddechowych, a nie przełyku, co może utrudniać prawidłową diagnozę.
Pacjenci z refluksem krtaniowo-gardłowym najczęściej zgłaszają przewlekłe chrząkanie, uczucie ciała obcego w gardle, przewlekły kaszel, chrypkę, ból gardła oraz nadmierną produkcję śluzu w gardle. Charakterystyczne jest, że objawy te mogą występować bez typowych dla GERD dolegliwości, takich jak zgaga czy puste odbijanie.
Diagnostyka LPR opiera się na badaniu laryngologicznym z oceną zaczerwienienia i obrzęku tylnej części krtani, badaniu endoskopowym oraz pH-metrii górnych dróg oddechowych. Leczenie obejmuje modyfikację stylu życia (unikanie posiłków na 2-3 godziny przed snem, redukcja wagi, eliminacja alkoholu i tytoniu), stosowanie inhibitorów pompy protonowej oraz leków prokinetycznych.
W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze rozważa się leczenie chirurgiczne, najczęściej fundoplikację metodą laparoskopową. Nieleczony refluks krtaniowo-gardłowy może prowadzić do przewlekłego zapalenia krtani, a w rzadkich przypadkach zwiększać ryzyko rozwoju raka krtani.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak krtani – Patofizjologia i mechanizm
Rak krtani, stanowiący około 33% nowotworów głowy i szyi, to głównie rak płaskonabłonkowy (95-98%), rozwijający się w nadgłośniowej, głośniowej lub podgłośniowej części krtani, z odmiennymi mechanizmami patogenezy i klasyfikacją. Proces onkogenezy obejmuje wieloetapową transformację błony śluzowej od dysplazji do raka inwazyjnego, z kluczową rolą niestabilności chromosomowej i zmian genetycznych, takich jak inaktywacja genów supresorowych p53 (w ~50% przypadków) i p16, amplifikacja cykliny D1 (w ~33%) oraz EGFR (w ~25%). Epigenetyczne modyfikacje, w tym dysregulacja mikroRNA (np. miR-375, miR-205), oraz immunosupresyjne mikrośrodowisko nowotworowe z niskim poziomem nacieku limfocytów T (TILs) wpływają na progresję i rokowanie. Główne czynniki ryzyka to palenie tytoniu (odpowiedzialne za >70% przypadków, zwiększające ryzyko 10-20-krotnie), spożycie alkoholu (szczególnie powyżej 1 drinka dziennie) oraz infekcja HPV (obecna w 11,6-13% przypadków, głównie typ HPV16), choć rola HPV w kancerogenezie raka krtani jest mniej jednoznaczna niż w innych lokalizacjach HNSCC. Dodatkowo, ekspozycja zawodowa na substancje rakotwórcze, zespół metaboliczny oraz czynniki genetyczne i środowiskowe również przyczyniają się do rozwoju choroby.
aldehyd octowy, atypia jądrowa, chemoprofilaktyka, cyklina D1, dyskeratoza wrodzona, gen NOTCH1, gen p53, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, inwazja naczyń limfatycznych, inwazja okołonerwowa, kancerogeneza, metylacja promotorów, mikroRNA, mutacja punktowa, naciek limfocytów, niedokrwistość Fanconiego, niestabilność chromosomowa, nitrozoamina, promieniowanie jonizujące, przemiana nabłonkowo-mezenchymalna, rak in situ, rak krtani, rak nadgłośniowy, rak płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy krtani, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, wielopierścieniowy węglowodór aromatyczny, wirus brodawczaka ludzkiego, zespół Plummera-Vinsona - Leksykon chorób i schorzeń
Ból gardła – Objawy
Ból gardła (pharyngitis) jest powszechną dolegliwością w podstawowej opiece zdrowotnej, dotykającą około 10% pacjentów rocznie. Objawia się bólem, podrażnieniem i dyskomfortem nasilającym się przy przełykaniu, często towarzyszą mu objawy ogólne takie jak gorączka, kaszel, katar czy bóle mięśniowe. Przebieg kliniczny zależy od etiologii: infekcje wirusowe, stanowiące 85-90% przypadków, zwykle ustępują samoistnie w ciągu 3-10 dni, natomiast infekcje bakteryjne, głównie angina paciorkowcowa, charakteryzują się nagłym początkiem, wysoką gorączką (>38°C), brakiem kaszlu, bolesnymi powiększonymi węzłami chłonnymi i białymi nalotami na migdałkach. Leczenie antybiotykami w anginie paciorkowcowej powoduje ustąpienie gorączki w ciągu 24 godzin i zmniejszenie bólu gardła po 48 godzinach. Przewlekłe zapalenie gardła (>10 dni) wymaga diagnostyki przyczynowej, uwzględniając alergie, refluks, toksyny czy nowotwory.
alergiczny nieżyt nosa, angina paciorkowcowa, antybiotykoterapia, biały nalot, ból gardła, chrypka, dysfagia, eozynofilowe zapalenie przełyku, gorączka, gorączka reumatyczna, infekcja wirusowa, katar, migdałek, mononukleoza, paciorkowiec, przełykanie, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, ropień okołomigdałkowy, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, szkarlatyna, węzeł chłonny, wybroczyny, wydzielina ropna, zapalenie gardła, zapalenie spojówek, zapalenie zatok - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekły kaszel – Leczenie
Przewlekły kaszel, definiowany jako utrzymujący się powyżej 8 tygodni u dorosłych i 4 tygodni u dzieci, wymaga wielodyscyplinarnego podejścia diagnostyczno-terapeutycznego. Kluczowe jest zidentyfikowanie i leczenie przyczyny podstawowej, która często jest wieloczynnikowa, obejmując m.in. zespół kaszlu górnych dróg oddechowych (UACS), astmę, refluks żołądkowo-przełykowy (GERD), infekcje bakteryjne oraz działania niepożądane leków, takich jak inhibitory ACE. Terapia farmakologiczna obejmuje stosowanie leków przeciwhistaminowych, glikokortykosteroidów donosowych i wziewnych (np. flutikazon, budezonid, beklometazon), leków rozszerzających oskrzela, antybiotyków, inhibitorów pompy protonowej oraz neuromodulatorów (gabapentyna do 1800 mg/dobę, pregabalina, amipryptylina). W przypadku kaszlu opornego na leczenie (RCC) lub o niewyjaśnionej etiologii (UCC) zaleca się terapię logopedyczną, fizjoterapię oraz rozważenie nowych leków, takich jak gefapiksant – selektywny antagonista receptora P2X3, wykazujący redukcję kaszlu o około 60% w badaniach klinicznych.
amitryptylina, antagonista receptora leukotrienowego, antagonista receptora P2X3, antybiotyk, astma, behawioralna terapia tłumienia kaszlu, benzonatate, bloker receptora H2, dekstrometorfan, eozynofilowe zapalenie oskrzeli, gabapentyna, gefapiksant, glikokortykosteroid donosowy, infekcja bakteryjna, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor pompy protonowej, kodeina, krztusiec, lek obkurczający naczynia krwionośne, lek przeciwhistaminowy, lek rozszerzający oskrzela, nieastmatyczne eozynofilowe zapalenie oskrzeli, pregabalina, przewlekły kaszel, przewlekły kaszel oporny na leczenie, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, terapia desensytyzacji kaszlu, terapia logopedyczna, toksyna botulinowa typu A, wziewny glikokortykosteroid, zapalenie zatok, Zespół Kaszlu Górnych Dróg Oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Katar – Etiologia i przyczyny
Katar, definiowany jako nadmierna produkcja śluzu w drogach oddechowych, jest objawem zapalnej reakcji błony śluzowej nosa, zatok i gardła, wywołanej przez infekcje wirusowe (np. rhinowirusy, RSV), bakteryjne (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae) lub alergiczne (pyłki, roztocza). Proces zapalny prowadzi do obrzęku błony śluzowej, zwiększonej produkcji śluzu przez komórki kubkowe oraz dysfunkcji rzęsek, co utrudnia usuwanie wydzieliny. Ostry katar zwykle ustępuje po eliminacji czynnika wywołującego, natomiast przewlekły katar (>8 tygodni) może być związany z przewlekłym zapaleniem zatok, wadami anatomicznymi (skrzywienie przegrody, polipy), chorobami refluksowymi (GERD, LPR) lub niealergicznym nieżytem nosa. W diagnostyce istotne jest rozróżnienie etiologii na podstawie charakterystyki wydzieliny (np. gęsty, żółty śluz sugerujący infekcję bakteryjną) oraz identyfikacja czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, ekspozycja na zanieczyszczenia czy choroby genetyczne (mukowiscydoza, pierwotna dyskineza rzęsek).
alergiczny nieżyt nosa, beta-bloker, choroba refluksowa przełyku, dyskineza rzęsek, Haemophilus influenzae, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, inhibitor ACE, katar, katar sienny, komórki kubkowe, mediatory zapalenia, Moraxella catarrhalis, mukowiscydoza, niealergiczny nieżyt nosa, obrzęk błony śluzowej nosa, polipy nosa, proces zapalny, przerost małżowin nosowych, przeziębienie, refluks krtaniowo-gardłowy, rhinowirus, roztocze kurzu domowego, skrzywienie przegrody nosowej, Streptococcus pneumoniae, wirus syncytium oddechowego, zapalenie zatok, zapalenie zatok przynosowych, zwłóknienie torbielowate - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie krtani – Etiologia i przyczyny
Zapalenie krtani (laryngitis) to stan zapalny obejmujący struny głosowe, prowadzący do ich obrzęku i zaburzeń fonacyjnych. Ostre zapalenie krtani, trwające poniżej 3 tygodni, jest najczęściej wywołane infekcjami wirusowymi (około 90% przypadków), z dominującymi patogenami takimi jak rhinowirusy, wirusy paragrypy (szczególnie paragrypa-1 u dzieci), wirusy grypy, RSV, koronawirusy (w tym SARS-CoV-2) oraz adenowirusy. U pacjentów powyżej 5. roku życia infekcje paragrypy stanowią 21%, rhinowirusem 15%, wirusem grypy 3%, a adenowirusem 3% przypadków. Infekcje bakteryjne, choć rzadsze, mogą być pierwotne lub wtórne, z udziałem patogenów takich jak Staphylococcus aureus (MSSA i MRSA), Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Streptococcus pyogenes oraz Bordetella pertussis. U pacjentów immunosupresyjnych należy rozważyć także infekcje grzybicze (Candida albicans, Coccidioides immitis, Cryptococcus neoformans) oraz inne wirusy (np. HSV, HIV). Czynniki nieinfekcyjne ostrego zapalenia krtani obejmują nadmierne obciążenie głosu, które prowadzi do mikrourazów i stanu zapalnego strun głosowych.
adenowirus, amyloidoza, błonica, błonicze zapalenie krtani, Bordetella pertussis, Candida albicans, Corynebacterium diphtheriae, Cryptococcus neoformans, gruźlica krtani, Haemophilus influenzae, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, krup, Moraxella catarrhalis, Mycobacterium tuberculosis, nowotwór krtani, ostre zapalenie krtani, porażenie strun głosowych, postnasal drip, przewlekłe zapalenie krtani, przewlekłe zapalenie zatok, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, respiratory syncytial virus, reumatoidalne zapalenie stawów, rhinowirus, sarkoidoza, SARS-CoV-2, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, struny głosowe, toczeń rumieniowaty układowy, wirus grypy, wirus paragrypy, zapalenie krtani, zapalenie nagłośni, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie krtani – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie krtani (laryngitis) to stan zapalny błony śluzowej krtani i strun głosowych, manifestujący się chrypką, bólem gardła oraz w ciężkich przypadkach afonią. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem czasu trwania objawów (szczególnie powyżej 3 tygodni), charakteru zmian głosowych oraz objawów towarzyszących, takich jak dysfagia, stridor czy krwioplucie. Kluczowym badaniem jest laryngoskopia (pośrednia, fiberoskopowa lub wideostroboskopia), umożliwiająca ocenę przekrwienia, obrzęku i wysięku błony śluzowej oraz funkcji strun głosowych. Wskazania do laryngoskopii obejmują przewlekłą chrypkę, podejrzenie nowotworu, objawy alarmujące oraz brak poprawy po standardowym leczeniu. Dodatkowo, w diagnostyce różnicowej stosuje się wymazy mikrobiologiczne, testy serologiczne, morfologię krwi, a w wybranych przypadkach RTG szyi i klatki piersiowej oraz badania kontrastowe przełyku.
afonia, badania serologiczne, badanie fizykalne, biopsja, błona śluzowa krtani, ból gardła, choroba refluksowa przełyku, chrypka, dysfagia, dystonia krtaniowa, ezofagogastroduodenoskopia, fiberoskopia, guzki strun głosowych, infekcja paciorkowcowa, inhibitor pompy protonowej, kaszel, krwioplucie, laryngoskopia, laryngoskopia pośrednia, laryngoskopia światłowodowa, manometria przełyku, monitorowanie pH przełyku, morfologia krwi, nowotwór krtani, obrzęk Reinkego, przekrwienie błony śluzowej, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, spływanie wydzieliny, stridor, struny głosowe, świst krtaniowy, test antygenowy, wideostroboskopia, wymaz z gardła, wywiad medyczny, zapalenie krtani, zapalenie nagłośni - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia głosu – Etiologia i przyczyny
Zaburzenia głosu obejmują zmiany w jakości, wysokości lub głośności głosu, wynikające z nieprawidłowego funkcjonowania strun głosowych. Etiologia jest wieloczynnikowa i obejmuje przyczyny organiczne (np. guzki, polipy, obrzęk, stenoza głośni, ziarniniaki, brodawczaki HPV), czynnościowe (fonotrauma, nadużywanie głosu, dysfonia napięciowa mięśniowa), psychogenne (stres, lęk, afonia konwersyjna) oraz neurologiczne (porażenie strun głosowych, choroby neurodegeneracyjne jak Parkinson, SM, ALS, dystonia krtaniowa). Dodatkowo, stany zapalne (laryngitis, infekcje wirusowe, alergie), czynniki środowiskowe (palenie, alkohol, odwodnienie), refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) oraz zaburzenia hormonalne (niedoczynność tarczycy, zaburzenia hormonów płciowych i wzrostu) mogą wpływać na funkcję głosu. Warto podkreślić, że GERD jest przyczyną u około 66% pacjentów otolaryngologicznych z zaburzeniami krtani i głosu. Proces starzenia się (sarkopenia) oraz urazy (jatrogenny, intubacja, złamanie krtani) również przyczyniają się do dysfunkcji głosu.
choroba Huntingtona, choroba Parkinsona, choroba refluksowa przełyku, drżenie głosu, dysfonia spastyczna, dystonia krtaniowa, fonotrauma, guzek głosowy, jądro podstawne, kandydoza, leukoplakia, miastenia, polip, rak krtani, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, sarkopenia, struna głosowa, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, torbiel, uraz inhalacyjny, uraz jatrogenny, zaburzenie głosu, zaburzenie tarczycy, zapalenie krtani, ziarniniak, zmęczenie głosowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia głosu – Objawy
Zaburzenia głosu, dotyczące około 7,5 miliona osób, wynikają z nieprawidłowego ruchu lub wibracji fałdów głosowych, manifestując się zmianami jakości, wysokości i głośności głosu. U dorosłych w wieku 19-60 lat dominują dysfonia czynnościowa, zapalenie krtani związane z refluksem oraz polipy głosowe, natomiast u osób powyżej 60 roku życia przeważają prezbifonia, refluks, porażenie fałdów głosowych i obrzęk Reinkego. Objawy obejmują chrypkę, ochrypły, drżący lub niestabilny głos, a także dolegliwości fizyczne takie jak ból gardła, uczucie zmęczenia krtani, napięcie mięśni szyi i trudności w połykaniu. Specyficzne schorzenia, jak zapalenie krtani, guzki, polipy, porażenie fałdów głosowych czy dysfonia spastyczna, charakteryzują się odmiennymi symptomami i przebiegiem, od przejściowych do przewlekłych i postępujących.
afonia, brodawczak krtani, dysfagia, dysfonia, dysfonia czynnościowa, dysfonia spastyczna, dysfonia z napięcia mięśniowego, fałd głosowy, guzek głosowy, infekcja górnych dróg oddechowych, krtań, laryngolog, logopeda, napad niepadaczkowy, nowotwór krtani, obrzęk Reinkego, ostre zapalenie krtani, porażenie fałdów głosowych, prezbifonia, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, terapia głosu, torbiel, zaburzenie głosu, zapalenie krtani - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekły kaszel – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przewlekły kaszel definiowany jest jako kaszel utrzymujący się powyżej 8 tygodni u dorosłych i 4 tygodni u dzieci, stanowiąc istotny problem kliniczny i obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej. Najczęstsze etiologie obejmują zespół kaszlu górnych dróg oddechowych (UACS), astmę (w tym kaszlowy wariant), refluks żołądkowo-przełykowy (GERD), nieastmatyczne zapalenie oskrzeli z eozynofilią, POChP, stosowanie inhibitorów ACE oraz narażenie na dym tytoniowy. W diagnostyce kluczowe są szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, RTG klatki piersiowej, spirometria oraz ocena czynników środowiskowych i farmakoterapii. U dzieci podstawowa diagnostyka obejmuje RTG i spirometrię. W przypadku braku jednoznacznej przyczyny stosuje się leczenie empiryczne, a w razie niepowodzenia dalszą diagnostykę, w tym TKHR i konsultacje specjalistyczne. Neuropatyczne podłoże kaszlu, związane z nadwrażliwością nerwów górnych dróg oddechowych, jest coraz częściej rozpoznawane i może wymagać terapii neuromodulatorami.
astma, bakteryjne zapalenie oskrzeli, behawioralna terapia tłumienia kaszlu, chroniczny kaszel, drenaż ułożeniowy, duszność, edukacja pacjenta, fizjoterapia klatki piersiowej, inhibitor konwertazy angiotensyny, krwioplucie, nietrzymanie moczu, odsysanie dróg oddechowych, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, przewlekły kaszel, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, rozstrzenie oskrzeli, rtg klatki piersiowej, saturacja tlenem, spirometria, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, wariant kaszlowy astmy, Zespół Kaszlu Górnych Dróg Oddechowych