Działania niepożądane leku Predasol (prednizolon)

Działania niepożądane prednizolonu (substancji czynnej leku Predasol) w znacznym stopniu zależą od zastosowanej dawki oraz czasu trwania terapii. Podczas stosowania leku w dawkach substytucyjnych ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest stosunkowo małe. Natomiast podczas farmakoterapii przewlekłej lub z użyciem wyższych dawek, spektrum potencjalnych działań niepożądanych jest znacznie szersze.¹

Infekcje – maskowanie, wyzwalanie i reaktywacja

Prednizolon może maskować objawy infekcji, co prowadzi do utrudnienia diagnostyki. Ponadto lek może prowadzić do wystąpienia, pogorszenia lub reaktywacji zakażeń o różnej etiologii: wirusowej, grzybiczej, bakteryjnej czy pasożytniczej. Szczególnie niebezpieczne jest ryzyko aktywacji strongyloidozy oraz rozwoju zakażeń patogenami oportunistycznymi u pacjentów z obniżoną odpornością.²

Zaburzenia hematologiczne

W trakcie leczenia prednizolonem mogą wystąpić zmiany w obrazie krwi obwodowej, takie jak: umiarkowana leukocytoza (zwiększenie liczby białych krwinek), limfopenia (zmniejszenie liczby limfocytów), eozynopenia (zmniejszenie liczby eozynofilów) oraz policytemia (zwiększenie liczby czerwonych krwinek).³

Reakcje nadwrażliwości i immunologiczne

Stosowanie prednizolonu może wywołać różnego rodzaju reakcje alergiczne, od łagodnych (np. wysypka polekowa) do ciężkich reakcji anafilaktycznych. Te ostatnie mogą manifestować się zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli, wahaniami ciśnienia tętniczego (zarówno obniżeniem, jak i podwyższeniem), zapaścią krążeniową, a nawet zatrzymaniem pracy serca. Prednizolon prowadzi również do ogólnego osłabienia układu odpornościowego.⁴

Zaburzenia endokrynologiczne

Długotrwała terapia prednizolonem może prowadzić do zahamowania czynności nadnerczy oraz wywołania jatrogennego zespołu Cushinga. Charakterystycznymi objawami są: twarz księżycowata, otyłość tułowia i hiperwolemia (zwiększenie objętości płynów w organizmie).⁵

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania

Prednizolon powoduje zatrzymanie sodu w organizmie, czemu towarzyszy powstawanie obrzęków. Jednocześnie zwiększa wydalanie potasu, co może prowadzić do hipokaliemii i związanego z nią ryzyka zaburzeń rytmu serca. Inne zaburzenia metaboliczne obejmują: zwiększenie masy ciała, obniżenie tolerancji glukozy (mogące prowadzić do cukrzycy), hipercholesterolemię, hipertriglicerydemię oraz zwiększenie apetytu.⁶

Zaburzenia neuropsychiatryczne

Spektrum neuropsychiatrycznych działań niepożądanych prednizolonu jest szerokie i obejmuje zarówno zaburzenia psychiczne, jak i neurologiczne:

• Zaburzenia psychiczne: depresja, drażliwość, euforia, zwiększenie napędu, psychoza, mania, halucynacje, chwiejność emocjonalna, lęk, zaburzenia snu, myśli samobójcze⁷
• Zaburzenia neurologiczne: rzekomy guz mózgu, ujawnienie objawów utajonej padaczki, nasilenie skłonności do drgawek u pacjentów z rozpoznaną padaczką⁸

Zaburzenia okulistyczne

Długotrwałe stosowanie prednizolonu wiąże się z ryzykiem rozwoju zaćmy (szczególnie zaćmy tylnej podtorebkowej) oraz jaskry. Lek może również powodować pogorszenie objawów owrzodzenia rogówki oraz zwiększać ryzyko rozwoju infekcji oka (wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych). U pacjentów mogą wystąpić zaburzenia widzenia pod postacią nieostrego widzenia.⁹

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Stosowanie dużych dawek prednizolonu może prowadzić do bradykardii (zwolnienia rytmu serca). Ponadto lek przyczynia się do rozwoju nadciśnienia tętniczego, zwiększa ryzyko miażdżycy i zakrzepicy. Może również wywoływać zapalenie naczyń (także jako zespół odstąpienia po długotrwałym leczeniu) oraz zwiększać łamliwość naczyń włosowatych.¹⁰

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Prednizolon zwiększa ryzyko wystąpienia wrzodów żołądka i jelit, które mogą prowadzić do krwawień z przewodu pokarmowego. Lek może również wywoływać zapalenie trzustki.¹¹

Zaburzenia skórne

Przewlekłe stosowanie prednizolonu prowadzi do szeregu zmian skórnych: rozstępów, zaniku skóry, teleangiektazji (rozszerzenia drobnych naczyń krwionośnych), wybroczyn i wylewów krwawych. Może również powodować nadmierne owłosienie, trądzik steroidowy oraz zmiany skórne przypominające trądzik różowaty (zwłaszcza wokół ust). Opisywano także zmiany pigmentacji skóry.¹²

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Jednym z najpoważniejszych powikłań terapii prednizolonem są zaburzenia mięśniowo-szkieletowe obejmujące: zanik i osłabienie mięśni, miopatię, osteoporozę (zależną od dawki, możliwą nawet przy krótkotrwałym stosowaniu), jałową martwicę kości, zaburzenia w obrębie ścięgien (zapalenie, osłabienie lub zerwanie), tłuszczakowatość nadtwardówkową oraz zahamowanie wzrostu u dzieci.¹³

Należy zaznaczyć, że w przypadku zbyt szybkiego zmniejszania dawki po długotrwałym leczeniu mogą wystąpić objawy takie jak bóle mięśni i stawów.¹⁴

Zaburzenia nerkowe

U pacjentów z twardziną układową prednizolon może wywoływać twardzinowy przełom nerkowy. Ryzyko tego powikłania różni się w zależności od podgrupy pacjentów: największe jest u chorych z uogólnioną postacią twardziny układowej, natomiast mniejsze u pacjentów z ograniczoną postacią twardziny układowej (2%) oraz z młodzieńczą postacią twardziny układowej (1%).¹⁵

Zaburzenia hormonalne i płciowe

Prednizolon może wywoływać zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, co skutkuje brakiem krwawień miesiączkowych u kobiet, hirsutyzmem (nadmiernym owłosieniem) oraz impotencją u mężczyzn.¹⁶

Inne działania niepożądane

Prednizolon może również opóźniać gojenie się ran.¹⁷

Tabela działań niepożądanych prednizolonu

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, gdyż umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl). Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁸