mediatory procesów zapalnych

Mediatory procesów zapalnych to cząsteczki biologicznie czynne, które pośredniczą w inicjacji, rozwoju i wygaszaniu reakcji zapalnej. Odgrywają kluczową rolę w odpowiedzi organizmu na uszkodzenie tkanek i infekcje, regulując przepływ krwi, przepuszczalność naczyń, migrację komórek zapalnych oraz procesy naprawcze.

Do głównych mediatorów zapalenia należą: cytokiny (m.in. TNF-α, IL-1, IL-6), chemokiny, białka ostrej fazy, eikozanoidy (prostanoidy, leukotrieny), histamina, serotonina, bradykinina, czynnik aktywujący płytki (PAF), składniki dopełniacza, reaktywne formy tlenu i azotu oraz neuropeptydy. Różnorodność tych cząsteczek zapewnia precyzyjną regulację odpowiedzi zapalnej.

Mediatory prozapalne (np. TNF-α, IL-1) nasilają reakcję zapalną, podczas gdy mediatory przeciwzapalne (np. IL-10, TGF-β) ograniczają jej zasięg i chronią przed uszkodzeniem tkanek. Zaburzenia w równowadze między tymi grupami mediatorów mogą prowadzić do rozwoju chorób przewlekłych o podłożu zapalnym, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Leśniowskiego-Crohna czy toczeń rumieniowaty układowy.

Identyfikacja specyficznych mediatorów zapalenia w przebiegu różnych chorób umożliwiła opracowanie nowoczesnych terapii biologicznych. Leki blokujące działanie poszczególnych mediatorów (np. inhibitory TNF-α, antagoniści receptorów IL-6, inhibitory fosfodiesterazy) są obecnie wykorzystywane w leczeniu chorób autoimmunologicznych, alergicznych i nowotworowych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl