Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Deksopantenol

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania deksopantenolu

Deksopantenol (D-pantenol), jako pochodna kwasu pantotenowego, został przebadany w wielu aspektach bezpieczeństwa przedklinicznego. Dostępne dane przedkliniczne wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa tej substancji, co zostało potwierdzone w badaniach na różnych modelach zwierzęcych przy różnych drogach podania.¹

Toksyczność ostra

Badania przedkliniczne wykazały, że deksopantenol, kwas pantotenowy i jego pochodne charakteryzują się bardzo niskim poziomem toksyczności. W badaniach toksyczności ostrej dla deksopantenolu podawanego doustnie ustalono, że wartość LD₅₀ u myszy wynosi 15 g/kg masy ciała, podczas gdy w innych badaniach dawka 10 g/kg masy ciała nie powodowała zgonów, natomiast dawka 20 g/kg masy ciała skutkowała śmiercią wszystkich badanych zwierząt.²

W innych badaniach toksyczności ostrej stwierdzono, że wartość LD₅₀ dla doustnie podawanego deksopantenolu/pantenolu wynosi 6,25 g/kg masy ciała u myszy oraz 3,0 g/kg masy ciała u królików. Dane te potwierdzają bardzo niską toksyczność kwasu pantotenowego i jego pochodnych, w tym deksopantenolu.³

Toksyczność podostra i przewlekła

W badaniach toksyczności podostrej przeprowadzonych na szczurach i psach, deksopantenol wykazał dobry profil bezpieczeństwa. Dobowe doustne dawki 20 mg deksopantenolu podawane szczurom oraz dawka 500 mg na dobę podawana psom przez okres 3 miesięcy nie powodowały żadnych działań toksycznych ani zmian histopatologicznych.⁴

W dłuższych badaniach, trwających 6 miesięcy, 24 szczurom codziennie podawano 2 mg deksopantenolu, nie odnotowując żadnych zmian histopatologicznych. Podobnie, codzienne podawanie 50 mg/kg masy ciała pantotenianu wapnia psom przez okres 6 miesięcy oraz 1 g pantotenianu wapnia małpom przez okres 6 miesięcy nie powodowało objawów toksyczności ani zmian histopatologicznych.⁵

Tolerancja miejscowa

Badania przedkliniczne wykazały, że deksopantenol cechuje się bardzo dobrą tolerancją miejscową. W badaniach na szczurach po podaniu na skórę ustalono dawkę NOEL (największa dawka o niewidocznym wpływie na czynności życiowe organizmu doświadczalnego) na poziomie 9 g/kg masy ciała. Nie odnotowano danych wskazujących na ograniczoną tolerancję miejscową deksopantenolu.⁶

Co istotne, brak jest doniesień o ewentualnych działaniach pierwotnie drażniących, alergizujących czy fototoksycznych deksopantenolu, co potwierdza jego bezpieczeństwo przy stosowaniu miejscowym.⁷

Wpływ na rozrodczość

Liczne konwencjonalne badania przedkliniczne przeprowadzone dla produktów zawierających deksopantenol nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka w aspekcie toksycznego wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa.^{8 9}

W danych przedklinicznych dotyczących deksopantenolu brak informacji o jego wpływie na rozrodczość, tj. na płodność oraz na rozwój przed- i pourodzeniowy zwierząt doświadczalnych.¹⁰

Potencjał genotoksyczny

Badania genotoksyczności deksopantenolu przeprowadzone w standardowych układach doświadczalnych in vitro, obejmujących komórki pro- i eukariotyczne, nie wykazały działania mutagennego deksopantenolu ani ewentualnych metabolitów powstających pod wpływem enzymów mikrosomalnych z wątroby szczurów indukowanych Aroclorem 1254.¹¹

Konwencjonalne badania przedkliniczne produktów leczniczych zawierających deksopantenol konsekwentnie potwierdzają brak potencjału genotoksycznego tej substancji.^{12 13}

Potencjał karcynogenny

W dostępnej literaturze naukowej brak jest doniesień na temat rakotwórczych właściwości deksopantenolu.¹⁴ Również w przypadku preparatów leczniczych zawierających deksopantenol w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, jak ksylometazolina, dane niekliniczne dotyczące potencjalnego działania rakotwórczego nie wskazują na szczególne zagrożenie dla człowieka.¹⁵

W odniesieniu do deksopantenolu i pantenolu nie ma dostępnych danych naukowych na temat potencjalnego działania rakotwórczego.¹⁶

Badania farmakologiczne bezpieczeństwa

Kompleksowe badania farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania deksopantenolu zostały przeprowadzone dla szeregu produktów leczniczych zawierających tę substancję. Dane niekliniczne wynikające z konwencjonalnych badań farmakologicznych bezpieczeństwa nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka.^{17 18}

Szczególnie istotne są dane dotyczące bezpieczeństwa deksopantenolu w kombinacji z innymi substancjami aktywnymi, jak np. ksylometazolina, gdzie badania niekliniczne wykazały, że przy stosowaniu zalecanych dawek produktu leczniczego w prawidłowy sposób nie występuje szczególne zagrożenie dla pacjentów.¹⁹

Podsumowanie danych przedklinicznych

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych można stwierdzić, że deksopantenol wykazuje niską toksyczność, dobrą tolerancję miejscową oraz brak działania genotoksycznego i karcynogennego. Badania przedkliniczne nie wykazały szczególnego zagrożenia dla ludzi w zakresie wpływu na rozrodczość i rozwój potomstwa.²⁰

Warto odnotować, że dla niektórych produktów leczniczych zawierających deksopantenol, jak np. Juvit Multi, nie przeprowadzono odrębnych przedklinicznych badań bezpieczeństwa stosowania.²¹ Jednakże, bogata dokumentacja przedkliniczna dla samego deksopantenolu i innych produktów go zawierających dostarcza wystarczających danych potwierdzających korzystny profil bezpieczeństwa tej substancji.

Podsumowując, dane przedkliniczne dotyczące deksopantenolu, obejmujące badania toksyczności ostrej i przewlekłej, tolerancji miejscowej, wpływu na rozrodczość, genotoksyczności oraz potencjału karcynogennego, konsekwentnie wskazują na wysoki profil bezpieczeństwa tej substancji, co potwierdza zasadność jej szerokiego zastosowania w preparatach leczniczych.²²