choroba nowotworowa jelita grubego

Choroba nowotworowa jelita grubego (rak jelita grubego) to złośliwy nowotwór rozwijający się w obrębie okrężnicy lub odbytnicy. Jest to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych, zajmujący trzecie miejsce pod względem zachorowalności na świecie. Rozwija się głównie z gruczolaków, które są zmianami łagodnymi, jednak w wyniku sekwencji mutacji genetycznych mogą ulegać transformacji nowotworowej.

Czynniki ryzyka rozwoju raka jelita grubego obejmują wiek powyżej 50 lat, predyspozycje genetyczne (m.in. zespół Lyncha, rodzinna polipowatość gruczolakowata), przewlekłe choroby zapalne jelit, dietę bogatą w czerwone mięso i ubogą w błonnik, otyłość, palenie tytoniu oraz nadużywanie alkoholu. Kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie choroby, co znacząco poprawia rokowanie.

Objawy raka jelita grubego mogą obejmować zmianę rytmu wypróżnień, krew w stolcu, bóle brzucha, niewyjaśnioną anemię, utratę masy ciała oraz ogólne osłabienie. Diagnostyka opiera się na badaniach endoskopowych (kolonoskopia), obrazowych (TK, MRI) oraz markerach nowotworowych (CEA). Podstawą rozpoznania jest badanie histopatologiczne.

Leczenie raka jelita grubego ma charakter multidyscyplinarny i obejmuje chirurgię jako metodę podstawową, uzupełnianą w zależności od stadium zaawansowania przez chemioterapię, radioterapię oraz leczenie celowane. Zabiegi chirurgiczne mogą być wykonywane metodą klasyczną lub laparoskopową, a w wybranych przypadkach stosuje się techniki endoskopowe. Rokowanie zależy głównie od stadium zaawansowania w momencie rozpoznania.

Programy badań przesiewowych, oparte głównie na kolonoskopii i testach na krew utajoną w kale, odgrywają kluczową rolę w zmniejszaniu śmiertelności z powodu raka jelita grubego. Profilaktyka pierwotna obejmuje modyfikację stylu życia, w tym dietę bogatą w błonnik, regularne ćwiczenia fizyczne, ograniczenie spożycia alkoholu i czerwonego mięsa oraz unikanie palenia tytoniu.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl