kwas pantotenowy

Kwas pantotenowy, znany również jako witamina B5, jest rozpuszczalną w wodzie witaminą należącą do kompleksu witamin z grupy B. Jest niezbędnym składnikiem odżywczym, który odgrywa kluczową rolę w syntezie koenzymu A (CoA), związku krytycznego dla metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek.

W organizmie kwas pantotenowy uczestniczy w produkcji hormonów i cholesterolu, wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego oraz jest niezbędny dla prawidłowego metabolizmu energetycznego komórek. Jest także istotny w procesie detoksykacji organizmu i syntezie hemu – składnika hemoglobiny.

Niedobór kwasu pantotenowego jest rzadki ze względu na jego powszechne występowanie w żywności, ale może prowadzić do objawów takich jak zmęczenie, bóle głowy, nudności, skurcze mięśni i zaburzenia snu. Dobrymi źródłami tej witaminy są wątróbka, drożdże, jaja, pełne ziarna zbóż, orzechy, nasiona, mleko i warzywa.

W praktyce klinicznej kwas pantotenowy stosuje się w leczeniu niektórych przypadków reumatoidalnego zapalenia stawów, zespołu przewlekłego zmęczenia oraz jako środek wspomagający gojenie ran. W dermatologii wykorzystywany jest w preparatach do leczenia trądziku, łupieżu i innych schorzeń skórnych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Recreol 50 mg/g

Deksopantenol, obecny w kremie Recreol w stężeniu 50 mg/g, wykazuje zdolność przenikania przez barierę skórną, co potwierdzono badaniami z użyciem pantenolu znakowanego trytem. Po absorpcji następuje jego konwersja do kwasu pantotenowego, który pełni funkcję koenzymu A w licznych procesach metabolicznych. Kwas pantotenowy wiąże się z białkami osocza, głównie β-globulinami oraz albuminami, osiągając stężenia w pełnej krwi na poziomie 500-1000 µg/l oraz około 100 µg/l w surowicy. Metabolizm deksopantenolu nie obejmuje dalszego rozpadu kwasu pantotenowego, co wpływa na jego farmakokinetykę i eliminację.
albumina, badanie farmakokinetyczne, bariera skórna, białko osocza, deksopantenol, eliminacja substancji, koenzym A, kwas pantotenowy, metabolizm kwasu pantotenowego, pantenol znakowany trytem, pełna krew, płyn ustrojowy, proces metaboliczny, przemiana metaboliczna, właściwość farmakokinetyczna, wydalanie z moczem, β-globulina
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bepanthen Plus (50 mg + 5 mg)/g

Bepanthen Plus w kremie zawiera dwie substancje czynne: dekspantenol (50 mg/g) oraz chlorheksydynę chlorowodorek (5 mg/g). Dekspantenol szybko przenika przez skórę, gdzie jest przekształcany do biologicznie aktywnego kwasu pantotenowego, który wiąże się z białkami osocza (globuliny, albuminy) i osiąga fizjologiczne stężenia we krwi na poziomie 500-1000 μg/l. Chlorheksydyna natomiast wykazuje minimalne wchłanianie przez nieuszkodzoną skórę dorosłych, a u niemowląt może być wykrywana w osoczu w niskim stężeniu około 1 μg/ml po ekspozycji. Po podaniu doustnym chlorheksydyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu 0,2 μg/ml po 30 minutach, jednak po aplikacji miejscowej jej stężenia są niewykrywalne, co wskazuje na ograniczoną biodostępność systemową przy stosowaniu miejscowym. Metabolizm dekspantenolu ogranicza się do szybkiej konwersji do kwasu pantotenowego, który nie ulega dalszym przemianom i jest wydalany głównie przez nerki (60-70% dawki) w postaci niezmienionej, z dobowym wydalaniem 2-7 mg u dorosłych i 2-3 mg u dzieci. Chlorheksydyna nie podlega istotnemu metabolizmowi po podaniu miejscowym, a jej eliminacja po podaniu doustnym odbywa się głównie przez przewód pokarmowy. Brak jest danych dotyczących metabolizmu chlorheksydyny u niemowląt i dzieci. Farmakokinetyczne profile obu składników wskazują na bezpieczne stosowanie miejscowe, z minimalnym ryzykiem systemowego działania chlorheksydyny, szczególnie u dorosłych, co ma istotne znaczenie kliniczne w kontekście terapii miejscowej skóry.
absorpcja przez skórę, białka osocza, chlorheksydyna, dekspantenol, eliminacja z moczem, forma biologicznie aktywna, glukonian chlorheksydyny, koenzym A, kwas pantotenowy, metabolizm chlorheksydyny, parametr farmakokinetyczny, podanie doustne, podanie miejscowe, przenikanie chlorheksydyny, stężenie, stężenie w osoczu, wchłanianie do krwiobiegu, wchłanianie systemowe, wiązanie z białkami, wydalanie przez nerki, znakowanie radioaktywne
Leksykon substancji czynnych
Pantetonian wapnia – Interakcje

Pantetonian wapnia, będący solą wapniową kwasu pantotenowego (witaminy B5), jest składnikiem preparatów leczniczych takich jak Sylimarol Vita 150 i Sylimarol Vita 80, zawierających 4 mg substancji na kapsułkę. W dokumentacji tych produktów nie odnotowano udokumentowanych interakcji pantetonianu wapnia z innymi lekami ani alkoholem, jednakże ze względu na obecność jonów wapnia, istnieje teoretyczne ryzyko zmniejszenia biodostępności antybiotyków z grupy tetracyklin i fluorochinolonów. Ponadto, leki wpływające na pH przewodu pokarmowego (np. inhibitory pompy protonowej, leki zobojętniające) mogą potencjalnie modyfikować wchłanianie pantetonianu wapnia, choć brak jest specyficznych danych potwierdzających te interakcje w charakterystykach produktów leczniczych (ChPL).
fluorochinolony, inhibitory pompy protonowej, koenzym A, kwas pantotenowy, leki zobojętniające, metabolizm komórkowy, ostropest plamisty, pantetonian wapnia, Sylimarol Vita 150, Sylimarol Vita 80, tetracykliny, witamina B5, witaminy z grupy B
Leksykon substancji czynnych
Wapń pantotenian – Działania niepożądane

Wapnia pantotenian (Calcii pantothenas), będący formą witaminy B5, wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami terapeutycznymi. Preparaty takie jak Calcium Pantothenicum Jelfa (100 mg wapnia pantotenianu) oraz Vitaminum B compositum (5 mg wapnia pantotenianu w połączeniu z innymi witaminami z grupy B) nie wykazują istotnych działań niepożądanych w standardowych dawkach. Przekroczenie zalecanych dawek może jednak prowadzić do różnorodnych objawów niepożądanych, obejmujących reakcje skórne (zaczerwienienie skóry, rumień twarzy, wysypka, pokrzywka), objawy neurologiczne i psychiczne (osłabienie, bóle głowy, drażliwość, bezsenność), a także rzadkie symptomy ze strony układu sercowo-naczyniowego (tachykardia) oraz przewodu pokarmowego (biegunka). W preparatach złożonych, takich jak Vitaminum B compositum, obserwuje się również fizjologiczne żółte zabarwienie moczu spowodowane obecnością ryboflawiny, które nie wymaga interwencji medycznej.
bąbel pokrzywkowy, bezsenność, biegunka, ból głowy, charakterystyka produktu leczniczego, drażliwość, działanie niepożądane, kwas pantotenowy, metabolizm komórkowy, monitorowanie niepożądanych działań, monoterapia, objawy neurologiczne, pokrzywka, produkt leczniczy, przyspieszenie akcji serca, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja skórna, rumień skórny, rumień twarzy, ryboflawina, substancja czynna, świąd, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, ukrwienie, Vitaminum B compositum, wapnia pantothenian, witamina B2, witamina B5, witaminy z grupy B, wysypka, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaczerwienienie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Recreol 50 mg/g

Recreol w postaci kremu zawiera 50 mg/g deksopantenolu, aktywnego metabolitu witaminy B5, i jest wskazany jako leczenie wspomagające powierzchowne zmiany skórne o różnej etiologii. Jego mechanizm działania obejmuje nawilżenie bariery naskórkowej, stymulację epitelizacji, a także działanie przeciwzapalne i przeciwświądowe, co przyspiesza regenerację naskórka i gojenie uszkodzeń. Preparat ma postać białego lub żółtawego kremu o jednolitej konsystencji, zawierającego w 1 g także 15 mg glikolu propylenowego, 13 mg lanoliny, 24 mg alkoholu cetylowego oraz 16 mg alkoholu stearylowego, co wymaga uwagi u pacjentów z nadwrażliwością na składniki pomocnicze.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, bariera naskórkowa, deksopantenol, dermatoza, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, epitelizacja, glikol propylenowy, kwas pantotenowy, lanolina, leczenie wspomagające, nadwrażliwość, preparat dermatologiczny, proces zapalny, Recreol, regeneracja naskórka, stan zapalny skóry, świąd, terapia skojarzona, uszkodzenie skóry, warstwa rogowa naskórka, witamina B5
Leksykon substancji czynnych
Ksylometazolina – Właściwości farmakokinetyczne

Ksylometazolina stosowana donosowo charakteryzuje się szybkim początkiem działania (5-15 minut) oraz długim czasem efektu terapeutycznego, sięgającym od 6 do 10 godzin, co umożliwia rzadsze dawkowanie preparatów. Wchłanianie ksylometazoliny do krążenia ogólnego jest minimalne przy prawidłowym stosowaniu, a stężenia osoczowe są bardzo niskie, bliskie granicy wykrywalności (np. Cmax 0,13 ng/ml po dawce 140 μg w preparatach złożonych). Jednakże, w przypadku przedawkowania lub przypadkowego połknięcia, istnieje ryzyko wystąpienia działań ogólnoustrojowych, zwłaszcza w obrębie OUN i układu sercowo-naczyniowego. Możliwa jest kumulacja ksylometazoliny przy stosowaniu 3 razy na dobę, co wymaga uwagi klinicznej. Dane dotyczące dystrybucji, metabolizmu i wydalania ksylometazoliny u ludzi są ograniczone, co wynika z trudności metodologicznych i niskiego stopnia wchłaniania substancji.
błona śluzowa nosa, bromek ipratropiowy, deksopantenol, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, koenzym A, krążenie ogólne, ksylometazolina, kwas pantotenowy, metabolizm i wydalanie, ośrodkowy układ nerwowy, preparat donosowy, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, regeneracja błony śluzowej, skurcz naczyń krwionośnych, skuteczność terapeutyczna, stężenie osoczowe, synteza błon komórkowych, układ sercowo-naczyniowy, wchłanianie ksylometazoliny, właściwość farmakokinetyczna
Leksykon substancji czynnych
Dekspantenol – Działania niepożądane

Dekspantenol, prowitamina kwasu pantotenowego (witamina B5), jest szeroko stosowany w dermatologii, okulistyce oraz w preparatach do nosa i syropach przeciwkaszlowych. Po wchłonięciu przekształca się w kwas pantotenowy, składnik koenzymu A, niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Mimo dobrego profilu bezpieczeństwa, stosowanie dekspantenolu może wywoływać reakcje nadwrażliwości, obejmujące skórne objawy alergiczne (wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, zapalenie skóry) oraz poważniejsze reakcje ogólnoustrojowe, takie jak skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna czy wstrząs anafilaktyczny. Częstość występowania reakcji alergicznych jest zróżnicowana i wynosi <1/10 000 dla preparatu Recreol, natomiast w preparatach złożonych może być wyższa. W okulistyce dekspantenol może powodować podrażnienie oczu (zaczerwienienie, ból, łzawienie, świąd, obrzęk spojówek), a w połączeniu z chlorheksydyną – poważne powikłania, takie jak erozja rogówki i trwałe osłabienie widzenia, co w skrajnych przypadkach wymagało przeszczepienia rogówki.
błona śluzowa nosa, chlorheksydyna, deksopantenol, dekspantenol, drgawki, dystonia, erozja rogówki, koenzym A, ksylometazolina, kwas pantotenowy, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk spojówki, omam, pęcherzyki skórne, podrażnienie oka, pokrzywka, przeszczep rogówki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ruch mimowolny, rumień, skurcz oskrzeli, uszkodzenie rogówki, witamina B5, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk, zaburzenie oddychania, zaburzenie przewodu pokarmowego, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego, zapalenie alergiczne skóry, zapalenie kontaktowe skóry
Leksykon substancji czynnych
Deksopantenol – Przedawkowanie

Deksopantenol, pochodna kwasu pantotenowego (witamina B5), wykazuje wyjątkowo niski profil toksyczności ogólnoustrojowej, co potwierdzają dane kliniczne oraz charakterystyki preparatów takich jak Dermopanten czy Recreol. Nie są znane specyficzne objawy przedawkowania samego deksopantenolu, a nawet stosowanie dawek przekraczających zalecane nie powoduje istotnych działań niepożądanych zagrażających zdrowiu pacjenta. W przypadku preparatów zawierających wyłącznie deksopantenol nie jest wymagane specjalne postępowanie medyczne po ewentualnym przedawkowaniu.
aerozol donosowy, deksopantenol, działanie niepożądane, hamowanie ośrodkowego układu nerwowego, hiperkalcemia, hiperwitaminoza, ksylometazoliny chlorowodorek, kwas pantotenowy, leczenie objawowe, nudności i biegunka, objawy niepożądane przewodu pokarmowego, ośrodkowy układ nerwowy, produkt leczniczy, stosowanie donosowe, stosowanie miejscowe, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność systemowa, układ krążenia, witamina B5
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Soluvit N –

Soluvit N to preparat witamin rozpuszczalnych w wodzie, stosowany dożylnie w żywieniu pozajelitowym, dostępny w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji. U dorosłych i dzieci o masie ciała ≥ 10 kg zaleca się podawanie 1 fiolki na dobę, co pokrywa pełne zapotrzebowanie na witaminy: tiaminę (2,5 mg), ryboflawinę (3,6 mg), nikotynamid (40 mg), pirydoksynę (4,0 mg), kwas pantotenowy (15 mg), witaminę C (100 mg), biotynę (60 μg), kwas foliowy (0,40 mg) oraz cyjanokobalaminę (5,0 μg). U dzieci < 10 kg dawka jest proporcjonalna do masy ciała (1/10 fiolki/kg mc.), co odpowiada odpowiednio: tiaminie 0,25 mg/kg, ryboflawinie 0,36 mg/kg, nikotynamidowi 4,0 mg/kg, pirydoksynie 0,4 mg/kg, kwasowi pantotenowemu 1,5 mg/kg, witaminie C 10 mg/kg, biotynie 6 μg/kg, kwasowi foliowemu 0,04 mg/kg i cyjanokobalaminie 0,5 μg/kg. Preparat po rekonstytucji ma osmolalność około 490 mOsm/kg i pH 5,8 (rozpuszczony w 10 ml wody).
biotyna, charakterystyka produktu leczniczego, cyjanokobalamina, infuzja, kwas foliowy, kwas pantotenowy, metabolizm witamin, nikotynamid, osmolalność, parametry biochemiczne, pirydoksyna, podanie dożylne, proszek liofilizowany, rekonstytucja, ryboflawina, suplementacja witamin, tiamina, witamina C, witaminy rozpuszczalne w wodzie, wywiad medyczny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Recreol 50 mg/g

Przedkliniczne badania toksyczności deksopantenolu, substancji czynnej preparatu Recreol (maść 50 mg/g), wykazały bardzo niski profil toksyczności. Dawka śmiertelna (LD50) podawana doustnie myszom wyniosła 15 g/kg masy ciała, co potwierdza bezpieczeństwo związku. W badaniach toksyczności ostrej dawka 10 g/kg nie wywołała zgonów, natomiast 20 g/kg była śmiertelna dla wszystkich zwierząt. Badania podostre obejmowały różne gatunki i dawki: u szczurów (20 mg/dobę przez 3 miesiące oraz 2 mg/dobę przez 6 miesięcy) oraz psów (500 mg/dobę przez 3 miesiące) nie stwierdzono działań toksycznych ani zmian histopatologicznych. Podobne wyniki uzyskano u psów i małp podawanych pantotenian wapnia (50 mg/kg mc./dobę i 1 g/dobę przez 6 miesięcy).
badania przedkliniczne, dawka śmiertelna, deksopantenol, działanie regenerujące, działanie toksyczne, kwas pantotenowy, LD50, objawy toksyczne, pantenol, profil bezpieczeństwa, toksyczność ostra, toksyczność podostra, zmiany histopatologiczne
Leksykon substancji czynnych
Kwas pantotenowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Kwas pantotenowy (witamina B5) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, w tym podawanych parenteralnie, jednak dostępne dane kliniczne dotyczące jego stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią są ograniczone. Brak jest specyficznych badań dotyczących wpływu kwasu pantotenowego na reprodukcję u zwierząt oraz na płodność u ludzi. Preparaty takie jak Viantan (14,0 mg deksopantenolu, odpowiadające 15,0 mg kwasu pantotenowego) oraz Soluvit N (16,5 mg sodu pantotenianu, odpowiadające 15,0 mg kwasu pantotenowego) mają ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa w tych grupach. Mimo to, witaminy rozpuszczalne w wodzie, w tym kwas pantotenowy, są uważane za relatywnie bezpieczne w ciąży, pod warunkiem ścisłego przestrzegania zalecanych dawek, aby uniknąć ryzyka przedawkowania, zwłaszcza witaminy A, która stanowi główne zagrożenie teratogenne.
charakterystyka produktu leczniczego, deksopantenol, karmienie piersią, kobieta w ciąży, kwas pantotenowy, laktacja, mleko ludzkie, pantotenian sodu, podanie parenteralne, preparat multiwitaminowy, przedawkowanie witaminy, witamina A, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, witamina rozpuszczalna w wodzie, wpływ na reprodukcję
Leksykon leków
Przedawkowanie – Viantan –

Przedawkowanie preparatu multiwitaminowego Viantan stanowi istotne zagrożenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz przy jednoczesnym stosowaniu witamin z różnych źródeł bez indywidualnej kontroli. Objawy przedawkowania obejmują głównie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i biegunka, a także specyficzne symptomy hiperwitaminozy zależne od poszczególnych witamin. W preparacie Viantan zawartość witaminy A wynosi 0,99 mg (3300 IU), witaminy C 200 mg, witaminy D 0,005 mg (200 IU), witaminy E 9,11 mg, witaminy K 0,15 mg, witaminy B6 6,00 mg, witaminy B2 3,60 mg, witamin z grupy B w różnych ilościach, witaminy B1 6,00 mg, witaminy B12 0,005 mg, kwasu foliowego 0,60 mg, kwasu pantotenowego 15,0 mg, biotyny 0,06 mg oraz nikotynamidu 40,0 mg. Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie wątroby (witamina A), hiperkalcemia (witamina D), ostrej niewydolności nerek (witamina C), neuropatii obwodowej (witamina B6) czy zaburzeń krzepnięcia (witamina K).
alfa-tokoferol, biegunka, biotyna, ból głowy, cholekalcyferol, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cyjanokobalamina, dysfagia, fitomenadion, hiperkalcemia, hiperwitaminoza, komplikacje hematologiczne, kwas askorbowy, kwas foliowy, kwas pantotenowy, neuropatia obwodowa, nikotynamid, nudności, ostra niewydolność nerek, parametry biochemiczne, pirydoksyna, przewlekła nefropatia, retynol, ryboflawina, szczawian wapnia, tiamina, uszkodzenie wątroby, witamina A, witamina B1, witamina B12, witamina B2, witamina B3, witamina B5, witamina B6, witamina B7, witamina B9, witamina C, witamina D, witamina E, witamina K, witaminy z grupy B, wodobrzusze, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krzepnięcia krwi, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Deksopantenol – Interakcje

Deksopantenol, alkoholowa forma kwasu pantotenowego (witaminy B5), stosowany miejscowo w postaci maści, kremów i aerozoli do nosa, nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji z innymi lekami ani alkoholem. Brak jest danych wskazujących na interakcje miejscowo stosowanego deksopantenolu (np. Dermopanten, Recreol) z innymi substancjami. W preparatach złożonych zawierających deksopantenol i ksylometazolinę (np. Nasic, Sudafed Xylospray DEX) interakcje wynikają głównie z obecności ksylometazoliny, która może powodować wzrost ciśnienia tętniczego przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami MAO (np. tranylcyprominą), trój- i czteropierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, sympatykomimetykami (pseudoefedryna, efedryna, fenylefryna) oraz lekami przeciwnadciśnieniowymi (np. metylodopa). Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych leków z preparatami zawierającymi ksylometazolinę i deksopantenol ze względu na wysokie ryzyko interakcji.
absorpcja ogólnoustrojowa, aerozol do nosa, aerozol donosowy, charakterystyka produktu leczniczego, deksopantenol, depresja OUN, działanie wazopresyjne, inhibitor MAO, interakcja lekowa, kolestyramina, ksylometazolina, kwas pantotenowy, lek przeciwdepresyjny czteropierścieniowy, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwnadciśnieniowy, lek sympatykomimetyczny, lek zmniejszający wchłanianie tłuszczów, OUN, preparat witaminowy, preparat żelaza, preparat złożony, pseudoefedryna, sympatykomimetyk, witamina E, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, wzrost ciśnienia tętniczego
Leksykon substancji czynnych
Pantetonian wapnia – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Pantetonian wapnia (Calcii pantothenas), będący formą witaminy B5 i składnikiem koenzymu A, jest obecny w preparatach takich jak Sylimarol Vita 80 i Sylimarol Vita 150, które zawierają 4 mg tej substancji na kapsułkę. Pomimo jego kluczowej roli w metabolizmie, brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tych preparatów w okresie ciąży i laktacji. W związku z tym, preparaty te są przeciwwskazane u kobiet ciężarnych i karmiących piersią, ze względu na brak badań oceniających wpływ na rozwijający się płód oraz niemowlę. Dodatkowo, preparaty te zawierają inne składniki, takie jak wyciąg z łuski ostropestu plamistego oraz witaminy B1, B2, B6 i PP, co wymaga kompleksowej oceny bezpieczeństwa, której obecnie brak.
badanie kliniczne, bezpieczeństwo farmakoterapii, charakterystyka produktu leczniczego, karmienie piersią, koenzym A, kwas pantotenowy, laktacja, nikotynamid, ostropest plamisty, pantetonian wapnia, pirydoksyna, płodność, preparat wieloskładnikowy, proces metaboliczny, przeciwwskazanie, przenikanie do mleka, ryboflawina, suplementacja, tiamina, wskazanie medyczne, zdolność rozrodcza