uracyl
Uracyl to organiczny związek chemiczny będący jedną z czterech zasad azotowych występujących w RNA (kwasie rybonukleinowym). Jest to pochodna pirymidyny, która w procesie transkrypcji genetycznej paruje z adeniną poprzez wiązania wodorowe, co stanowi podstawę kodu genetycznego.
W strukturze RNA uracyl zastępuje tyminę, która występuje w DNA. Różnica między tyminą a uracylem polega na braku grupy metylowej w pozycji C5 pierścienia pirymidynowego. Ta niewielka różnica strukturalna ma istotne znaczenie biologiczne – obecność uracylu w RNA zamiast tyminy przyspiesza proces syntezy RNA i jest energetycznie korzystniejsza dla komórki.
Zaburzenia metabolizmu uracylu mogą prowadzić do różnych patologii, w tym chorób neurodegeneracyjnych i nowotworowych. W diagnostyce laboratoryjnej podwyższone stężenie uracylu i jego pochodnych może wskazywać na zaburzenia metaboliczne lub uszkodzenia komórkowe. W praktyce klinicznej pochodne uracylu, takie jak 5-fluorouracyl, są wykorzystywane jako leki przeciwnowotworowe w chemioterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kapecytabina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kapecytabina, doustna fluoropirymidyna stosowana w terapii onkologicznej, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych takich jak biegunka (stopnie 2-4 wg NCIC CTC: 4-6 do ≥10 wypróżnień/dobę), zespół ręka-stopa (erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa) oraz kardiotoksyczność (zawał mięśnia sercowego, arytmie, dławica). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z niedoborem enzymu DPD, u których ryzyko ciężkiej toksyczności jest znacznie podwyższone. Zaleca się badania fenotypowe i genotypowe przed rozpoczęciem leczenia, z uwzględnieniem stężenia uracylu w osoczu (≥16 ng/ml wskazuje na częściowy niedobór, ≥150 ng/ml na całkowity niedobór). W przypadku wystąpienia działań niepożądanych konieczne jest dostosowanie dawki lub czasowe przerwanie terapii, a w ciężkich przypadkach – całkowite odstawienie leku.
5-fluorouracyl, badanie genotypu, bradykardia, brywudyna, cisplatyna, cukrzyca, dehydrogenaza pirymidynowa, deksopantenol, dławica piersiowa, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, gen DPYD, hiperkalcemia, hipokaliemia, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, leczenie onkologiczne, lek nefrotoksyczny, loperamid, migotanie komór, neuropatia, neurotoksyczność, neutropenia, niedobór dehydrogenazy pirymidynowej, niedobór DPD, niewydolność mięśnia sercowego, ostra niewydolność nerek, owrzodzenia, pirydoksyna, przerzuty do OUN, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, uracyl, warfaryna, wstrząs kardiogenny, zaburzenia rytmu serca, zapalenie jamy ustnej, zawał mięśnia sercowego, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona