przewlekłe naczynioruchowe zapalenie błony śluzowej nosa
Przewlekłe naczynioruchowe zapalenie błony śluzowej nosa (rhinitis vasomotorica chronica) to niezakaźna, niealergiczna choroba zapalna charakteryzująca się nadreaktywnością naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa. Stan ten prowadzi do przewlekłej obturacji nosa, wodnistej wydzieliny oraz uczucia zatkanego nosa, przy czym objawy utrzymują się przez co najmniej 12 tygodni.
Patogeneza schorzenia związana jest z zaburzeniem równowagi między układem współczulnym a przywspółczulnym, co skutkuje nieprawidłową regulacją przepływu krwi w naczyniach błony śluzowej nosa. W wyniku tego dochodzi do obrzęku, przekrwienia i nadmiernej sekrecji wydzieliny. Do czynników wyzwalających należą zmiany temperatury, wilgotności powietrza, wysiłek fizyczny, stres oraz niektóre substancje drażniące.
Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie rynoskopowe, testy wykluczające alergię oraz obrazowanie w celu wykluczenia innych patologii. W badaniu endoskopowym charakterystyczny jest obraz obrzękniętej, przekrwionej błony śluzowej, szczególnie w obrębie małżowin nosowych dolnych. Leczenie opiera się na farmakoterapii (miejscowe kortykosteroidy, leki antycholinergiczne, leki obkurczające naczynia stosowane krótkotrwale) oraz unikaniu czynników wyzwalających.
W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze stosuje się metody chirurgiczne, takie jak redukcja małżowin nosowych (konchoplastyka), kriochirurgia czy kauteryzacja. Istotna jest także edukacja pacjenta dotycząca czynników prowokujących i technik nawilżania błony śluzowej nosa. Schorzenie ma charakter przewlekły i wymaga systematycznego leczenia dla utrzymania kontroli objawów.